ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อลักษณะทางกายภาพของพื้นที่หอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ ในโรงพยาบาลขนาดใหญ่หรือโรงพยาบาลเฉพาะทาง

บทคัดย่อ

ในปี พ.ศ. 2562 มีการระบาดของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ 2019 ซึ่งเมื่อมีการระบาดเกิดขึ้นมันส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน การจัดหาห้องแยกโรคสำหรับดูแลรักษาผู้ป่วยอย่างปลอดภัยก็นับเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการป้องกัน ทำให้โรงพยาบาลในประเทศไทยได้เริ่มจัดตั้งห้องผู้ป่วยแยกโรคขึ้นภายในหอผู้ป่วยเพื่อพร้อมรับมือกับโรคอุบัติใหม่และอุบัติซ้ำเพื่อความปลอดภัยต่อผู้ป่วยและบุคลากรทางการแพทย์ หอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศมีขั้นตอนและแนวทางในการรักษาที่เข้มงวดและแตกต่างจากหอผู้ป่วยทั่วไปเพื่อความปลอดภัยในการพยาบาลและการแพร่กระจายของเชื้อสู่บุคลากรภายในอาคาร การออกแบบพื้นที่หอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศให้เหมาะสมกับการใช้งานและกระบวนการให้บริการจึงมีความสำคัญมาก งานวิจัยนี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อลักษณะกายภาพของหอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศในปัจจุบัน รวมถึงปัญหาที่เกิดขึ้น และข้อจำกัดของพื้นที่เพื่อเป็นข้อมูลในการพัฒนาแนวทางในการออกแบบหอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ โดยการศึกษาทฤษฎีร่วมกับการศึกษาแบบทางสถาปัตยกรรมในอาคารกรณีศึกษาและการสัมภาษณ์สถาปนิกหรือวิศวกรผู้เชี่ยวชาญเพื่อนำมาวิเคราะห์และสรุปผล

จากการศึกษาทฤษฎีพบว่าในปัจจุบันการออกแบบพื้นที่ ใช้หลักการออกแบบของหอผู้ป่วยในและได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญในการออกแบบหอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และสถาบันบำราศนราดูร แบ่งพื้นที่ใช้งานได้ออกเป็น 3 ส่วน โดยมีส่วนพื้นที่บริการสำหรับผู้ป่วยและญาติ มีการออกแบบเส้นทางสัญจรและลำดับการเข้าถึงพื้นที่แตกต่างกัน พื้นที่ปฏิบัติงานหลักของแผนกโดยผู้ให้บริการและเจ้าหน้าที่ มีขนาดและการวางตำแหน่งแตกต่างกันขึ้นอยู่กับความต้องการใช้งานพื้นที่ของเจ้าหน้าที่และนโยบายของโรงพยาบาล และพื้นที่สนับสนุนการให้บริการและการปฏิบัติงาน มีพื้นที่ในการใช้งานคล้ายกันซึ่งมีบางหอผู้ป่วยที่มีการเพิ่มพื้นที่เพื่อสนับสนุนการทำงานและบางพื้นที่มีขนาดค่อนข้างเล็กเมื่อเทียบกับจำนวนเจ้าหน้าที่ในอาคาร ซึ่งจากการสัมภาษณ์ผู้ออกแบบและผู้ใช้งานอาคารพบว่าแต่ละกรณีศึกษาพบปัญหาแตกต่างกันขึ้นกับวิธีการใช้งานพื้นที่ อาทิเช่น การจัดเตรียมพื้นที่งานระบบ การจัดแบ่งพื้นที่ เส้นทางสัญจรของบุคลากรและผู้ป่วย

จากการศึกษาสรุปผลได้ว่า ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อลักษณะกายภาพของหอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ ได้แก่ 1. พื้นที่งานระบบ ที่เป็นส่วนสำคัญในการออกแบบกายภาพหอผู้ป่วย 2. เส้นทางสัญจรและการแบ่งพื้นที่ใช้งาน เป็นปัจจัยที่กำหนดการวางผังของอาคาร 3. กายภาพเดิมของพื้นที่ ซึ่งเป็นข้อจำกัดในการออกแบบ ซึ่งประเด็นเหล่านี้ควรคำนึงถึงในการออกแบบหรือปรับปรุงหอผู้ป่วยแยกโรคแพร่กระจายเชื้อทางอากาศ