การพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน (TOD) ตามลักษณะกลุ่มสถานี กรณีศึกษา รถไฟฟ้า BTS สายสุขุมวิท (ด้านเหนือ)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท (ด้านเหนือ) เป็นระบบขนส่งมวลชนที่มีแนวเส้นทางเชื่อมต่อเขตกรุงเทพมหานครชั้นในไปยังชานเมืองทางด้านทิศเหนือซึ่งเป็นพื้นที่ของจังหวัดปทุมธานี โดยเป็นระบบขนส่งมวลชนที่คาดว่าจะช่วยลดความแออัดของการจราจร เพิ่มความรวดเร็วในการเดินทาง และส่งเสริมการเติบโตของเมืองอย่างมีแบบแผนในอนาคต เพื่อให้การวางแผนพัฒนาพื้นที่รอบสถานีเป็นไปอย่างมีทิศทางและสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางกายภาพของพื้นที่โดยรอบ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ วิเคราะห์ปัจจัยทางกายภาพของพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้า เพื่อจัดกลุ่มสถานีตามคุณลักษณะที่เกี่ยวข้อง รวมไปถึงวิเคราะห์องค์ประกอบหลักของแต่ละกลุ่มสถานี จากการศึกษาพบว่า ในการวิเคราะห์จัดกลุ่มโดยใช้วิธี Hierarchical Cluster Analysis ด้วยการแบ่งกลุ่มแบบ Between-groups Linkage สามารถจำแนกสถานีรถไฟฟ้าทั้ง 23 สถานีออกเป็น 4 กลุ่มสถานีหลัก ๆ ประกอบด้วย กลุ่มที่ 1 ย่านสถานศึกษาและสถาบันราชการ กลุ่มที่ 2 ย่านอาคารพาณิชยกรรม กลุ่มที่ 3 ที่อยู่อาศัยหนาแน่นสูงและย่านธุรกิจใจกลาง และกลุ่มที่ 4 ย่านพื้นที่เชื่อมต่อระบบขนส่งมวลชนและสวนสาธารณะในเมือง และในการวิเคราะห์เพื่อระบุองค์ประกอบหลักของแต่ละกลุ่มสถานี พบว่า กลุ่มที่ 1 มีองค์ประกอบที่สำคัญคือ พื้นที่ใช้สอยของสถานศึกษาและจำนวนอาคารสถานศึกษา กลุ่มที่ 2 มีองค์ประกอบที่สำคัญคือ จำนวนอาคารพาณิชยกรรมและจำนวนประชากรในพื้นที่ กลุ่มที่ 3 มีองค์ประกอบที่สำคัญ อาทิ พื้นที่ใช้สอยโรงแรม ราคาที่ดิน ราคาขายคอนโดมิเนียม และกลุ่มที่ 4 มีองค์ประกอบที่สำคัญคือ พื้นที่สวนสาธารณะ จุดเชื่อมต่อการเดินทาง ผลการศึกษาครั้งนี้ได้แสดงถึงลักษณะของสภาพพื้นที่ในปัจจุบันในแต่ละกลุ่มสถานี ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนเพื่อพัฒนาและปรับปรุงการใช้ประโยชน์พื้นที่รอบสถานีแต่ละแห่งให้เกิดความเหมาะสมและเป็นไปตามแนวทางการพัฒนาพื้นที่รอบสถานี (TOD)
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กุลจิรา สุขเกิดผล. (2561). ศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินในเส้นทางรายรอบรถไฟฟฟ้าสายสีน้ำเงิน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ฉวีวรรณ เด่นไพบูลย์, ฮิเดะฮิโกะ คาเนกะเอะ, และปณต รัตนชุม. (2564). การศึกษารูปแบบการใช้ที่ดินแบบผสมผสานด้วยเครื่องมือการวิเคราะห์โครงข่ายเมืองบริเวณโดยรอบสถานีขนส่งระบบรางในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการการออกแบบสภาพแวดล้อม, 8(1), 101-125.
ณัฐพงศ์ ปัตตุล, พนกฤษณ คลังบุญครอง, ณัฐพจน์ ฝ่ายบุญ, ชาติชาย ไวยสุระสิงห์, สุรัตน์ ประมวลศักดิกุล, และมนสิชา เพชรานนท์. (2562). การคัดเลือกสถานที่เพื่อพัฒนาพื้นที่โดยรอบสถานี (TOD) ตามแนวเส้นทางระบบรถไฟฟ้ารางเบา (Light Rail Transit, LRT). วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา), 20(2), 161-172.
ณัฐพล สุขแก้ว. (2558). การพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้าตามแนวคิด TOD ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ถิรภาพ ฟักทอง, พิจิตรา ประภัสสรมนู, ปิยะวงศ์ ปัญจะเทวคุปต์, อติญา วงษ์วาท, กระจ่างศรี ศรีกระจ่าง ผสมทรัพย์, และจีรายุ ขอเชิญกลาง. (2565). แนวทางการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน กรณีศึกษาสถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง). วารสารสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 21(1), 135-149.
ทรงยศ อยู่สุข และวนารัตน์ กรอิสรานุกูล. (2558). การศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินโดยรอบสถานีรถไฟฟ้าอ่อนนุชและความสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 18(1), 66-82.
ทิติยา ทองสอง. (2558). การพัฒนาการใช้พื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินสายเฉลิมรัชมงคลตามแนวคิด TOD [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ธีระดา ภิญโญ. (2561). เทคนิคการแปลผลการวิเคราะห์องค์ประกอบสำหรับงานวิจัย. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 10(1), 292-304.
ปฏิพล ยอดสุรางค์. (2562). ภัยคุกคามต่อลักษณะทางกายภาพของชุมชนเก่าริมน้ำในเขตที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา.วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล, 28(1), 21-34.
พนธกร อ่อนละมัย และเอกชัย ศิริกิจพาณิชย์กูล. (2565). การวิเคราะห์จัดกลุ่มตามลำดับชั้นและแยกประเภทสถานีรถไฟฟ้ากรณีศึกษา สถานีรถไฟฟ้ามหานครสายเฉลิมรัชมงคล. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 34(3), 1-12.
วรัลยา บำรุงพงศ์, พรรณี ชีวินศิริรัตน์, และเพชรพิไล ลัธธนันท์. (2564). ผลกระทบของรถไฟฟ้าบีทีเอส ต่อชุมชนในเขตบางนา. วารสารอักษรศาสตร์, 50(2), 101-124.
วิทยา ดวงธิมา และชาคริน เพชรานนท์. (2560). แนวทางการพัฒนาพื้นที่สาธารณะบริเวณรอบสถานีขนส่งมวลชนระบบราง. วารสารคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 8(1), 584-591.
สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง. (2563). การนำมาตรการทางผังเมืองเชิงบวกมาใช้เพื่อพัฒนา TOD ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร. http://www.thailandtod.com/wp-content/uploads/2020/08/มาตรการทางผังเมืองเชิงบวก-TOD.pdf
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2553). โครงการศึกษาปรับแผนแม่บทระบบขนส่งมวลชนทางรางในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. https://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/PolicyPlan/1-PolicyPlan/M-MAP2/Report-MMAP-OTP.pdf
สำนักผังเมือง. กองวางผังพัฒนาเมือง. (2562). โครงการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4). https://plan4bangkok.com
อภิญญา ผาดอน และภาวิณี เอี่ยมตระกูล. (2564). การจัดกลุ่มพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชนระบบราง ตามคุณลักษณะสถานีด้วยแนวคิด Transit Oriented Development (TOD) กรณีศึกษารถไฟฟ้าสายสีเขียว (หมอชิต-อ่อนนุช) และรถไฟฟ้าสีน้ำเงิน (บางซื่อ-หัวลำโพง). วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 31(3), 587-596.
Burns, N., & Grove, S. K. (1993). The practice of nursing research: Conduct, critique, & utilization (4th ed.). W. B. Saunders.
Calthorpe Associate. (1993). Transit-oriented development design guidelines: City of San Diego. http://www.sandiego.gov/planning/documents/pdf/trans/todguide.pdf
Institute for Transportation and Development Policy [ITDP]. (2014). Principles for transport in urban life. https://www.itdp.org/principles-for-transport-in-urban-life
Peterson, P. (2016). Rail and reinvention: Catalyzing transit-oriented development in Denver. http://www.confluence-denver.com/features/tod_denver_051816.aspx
Reusser, D. E., Loukopoulos, P., Stauffacher, M., & Scholz, R. W. (2008). Classifying railway stations for sustainable transitions – balancing node and place functions. Journal of Transport Geography, 16(3), 191-202.
Rui Wang, Nan Chen, & Chen Zhang. (2018). Clustering subway station arrival patterns using weighted dynamic time warping. https://thuie-isda.github.io/files/IEEM2018.pdf
Xin Zhao, Ya-peng Wu, Gang Ren, Kang Ji, & Wen-wen Qian. (2019). Clustering analysis of ridership patterns at subway stations: A case in Nanjing, China. Journal of Urban Planning and Development, 145(2).
