แนวทางการพัฒนาที่พักอาศัยของกิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง ที่มีหลายสาขา กรณีศึกษา บ้านลลิสา สาขาลำปาง ป่าแดดเชียงใหม่ และ บางนา

Main Article Content

สิริณัฐชา จาง
ไตรรัตน์ จารุทัศน์

บทคัดย่อ

ประเทศไทยกำลังประสบกับการเปลี่ยนผ่านทางโครงสร้างประชากรสู่สังคมที่มีอายุเฉลี่ยสูงขึ้น โดยมีการพยากรณ์ว่าภายใน พ.ศ. 2573 ประชากรสูงอายุจะมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นเป็น 19% ของจำนวนประชากรทั้งหมด ปรากฏการณ์ดังกล่าวเกิดจากการลดลงของอัตราการเจริญพันธุ์และการยืดอายุขัย ซึ่งนำไปสู่ความต้องการบริการดูแลสำหรับผู้สูงอายุและการเพิ่มขึ้นของโอกาสทางธุรกิจในด้านนี้ ดังนั้นจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องมีการกำหนดนโยบายและวางแผนการที่เหมาะสมเพื่อรองรับและจัดการกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและประชากรนี้อย่างมีประสิทธิผล บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความต้องการของผู้สูงอายุ ลักษณะทางกายภาพทั้งภายในและภายนอก ปัญหาจากการใช้งาน และเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาศูนย์ดูแลผู้สูงอายุที่มีหลายสาขาต่อไป โดยใช้วิธีการสำรวจกรณีศึกษาทั้ง 3 สาขา มีการลงพื้นที่สำรวจทั้ง 3 สาขา การสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง 30 ท่าน คือผู้ประกอบการ ผู้จัดการสาขา รวมถึง ผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลผู้สูงอายุ มีระเบียบวิธีวิจัย 3 ขั้นตอนหลัก คือการเก็บรวบรวมข้อมูล สร้างเครื่องมือวิจัย และวิเคราะห์ผล


การศึกษาในวิทยานิพนธ์นี้เผยว่า ปัจจัยที่สำคัญต่อการพัฒนาศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ได้แก่ สุขภาพ ระดับรายได้ และสถานที่ตั้งของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ โดยการศึกษาโครงการบ้านลลิสา สาขาลำปาง ป่าแดดเชียงใหม่ และบางนา ทำให้พบว่า การมีหลายสาขาของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุไม่ใช่เพียงช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับศูนย์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการมอบบริการพิเศษที่เหนือกว่าศูนย์ดูแลผู้สูงอายุทั่วไป เช่น การส่งต่อผู้สูงอายุและบุคลากรภายในองค์กร ทั้ง 3 สาขาตั้งอยู่ใกล้ชุมชน โดยห่างจากโรงพยาบาลไม่เกิน 3 กิโลเมตร เพื่อความสะดวกในการส่งต่อผู้สูงอายุ และห่างไกลจากมลภาวะทางเสียงและอากาศ ในส่วนของลักษณะกายภาพอาคาร บ้านลลิสาให้ความสำคัญกับห้องพักรวมอย่างมาก ซึ่งมีขนาดไม่ต่ำกว่ามาตรฐาน 9 ตารางเมตรต่อเตียง และมีลักษณะโปร่งสบาย ช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถอยู่อาศัยอย่างสะดวกสบาย และผู้ดูแลสามารถมองเห็นและดูแลผู้สูงอายุได้อย่างทั่วถึง

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กณิกนันต์ หยกสกุล. (2551). การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการจัดกิจกรรมเพื่อสุขภาพ. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail?Resolve_DOI=10.14457/CMU.the.2008.263

กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานด้านสถานที่ ความปลอดภัย และการให้บริการในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ ประเภทกิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิงพ.ศ. 2563. (2563, 31 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนที่ 61ก หน้า 10-15. https://download.asa.or.th/03media/04law/swfa/mr63-02.pdf

กฎกระทรวง กำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548. (2548, 2 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 122 ตอนที่ 52ก หน้า 1-13.

กฎกระทรวง กำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564. (2564, 4 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 138 ตอนที่ 16ก หน้า 19-29. https://download.asa.or.th/03media/04law/cba/mr/mr64(02)-68c.pdf

กฎกระทรวง กำหนดให้กิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิงเป็นกิจการอื่นในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2563. (2563, 31 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนที่ 61 ก หน้า 7-18.

กรายระวี เตียตระกูล. (2559). พฤติกรรมการใช้สิ่งอำนวยความสะดวกในโครงการที่อยู่อาศัย เพื่อผู้สูงอายุ : กรณีศึกษาโครงการสวางคนิเวศ สภากาชาด และโครงการเวเนสซิตี้ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/55625

กิตติอร ศิริสุข. (2565). มาตรฐานขั้นต่ำของพื้นที่ห้องพักและพื้นที่ส่วนกลางของสถานดูแลผู้สูงอายุระยะยาว : รายงานการวิจัยและนวัตกรรมฉบับสมบูรณ์. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ขจรศักดิ์ ไชยวงค์. (2560). แนวทางการเลือกทำเลที่ตั้งสาขาของศูนย์การค้ามหสรรพสินค้า [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ณัชพล ชูถม. (2565). การประเมินลักษณะทางกายภาพและการวางแผนที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุภายในโครงการ กรณีศึกษาอาคารชุดพักอาศัยสำหรับผู้สูงอายุ. สาระศาสตร์, (3), 413-426.

ณัฐชยา พวงทอง. (2564). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุ อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ไตรรัตน์ จารุทัศน์. (2561). การออกแบบเพื่อทุกคน (Universal Design). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประชาชาติธุรกิจ. (2566, 22 มิถุนายน). ttb เผยสังคมผู้สูงอายุ หนุนตลาดธุรกิจศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแตะ 2 หมื่นล้าน. https://www.prachachat.net/finance/news-1329881

ปราโมทย์ ประสาทกุล. (2560). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2559. สำนักพิมพ์สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล-มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.).

ภัสสร์ชญาณ์มน เพรสคอทท์. (2556). สภาพการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุภาวะสมองเสื่อมโครงการที่อยู่อาศัย สำหรับผู้สูงอายุ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ภาวดี อังศุสิงห์. (2559). การออกแบบสวนที่พักอาศัยสำหรับผู้สูงอายุสมองเสื่อม. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิริพันธุ์ สาสัตย์. (2558). การพัฒนามาตรฐานและแนวทางการให้บริการผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพาในสถานดูแลระยะยาว. มาตาการพิมพ์.

ศุทธิดา ชวนวัน. (2565). Research Brief การเข้าถึงระบบบริการทาง สังคมของประชากรในครัวเรือนก่อนวัยสูงอายุและผู้สูงอายุที่มีรูปแบบการอยู่อาศัยต่างกันเพื่อนำไปสู่ แนวทางการสนับสนุนการบริการที่เหมาะสม. https://ipsr.mahidol.ac.th/wp-content/uploads/2022/07/Research-brief-EAP-updated_compressed.pdf

สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. (2564). รูปแบบบริการสุขภาพผู้สูงอายุ บทเรียนจากพื้นที่ต้นแบบคลินิกผู้สูงอายุ. http://agingthai.dms.go.th/agingthai/wp-content/uploads/2021/01/book-2560-06_1.pdf

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ. (2557). คู่มือแนวทางการจัดบริการ สุขภาพผู้สูงอายุในสถานบริการสุขภาพ. http://agingthai.dms.go.th/agingthai/wp-content/uploads/2021/01/book_5.pdf

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). การคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2553-2583 (ฉบับปรับปรุง). อมรินทร์.

สุธาสินี บุญน้อม. (2564). แนวทางการพัฒนาอาคารชุดเพื่อสุขภาพดี : กรณีศึกษา โครงการจิณณ์ เวลบีอิ้ง เคาน์ตี้ จังหวัดปทุมธานี และ โครงการไนท์บริดจ์ ดิ โอเชี่ยน ศรีราชา จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/76176

หน่วยปฏิบัติการวิจัย สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ. (2559, 9 มิถุนายน). ข้อแนะนำการออกแบบสภาพแวดล้อมและที่พักอาศัยของผู้สูงอายุ. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Takachiho Shirasu Corp. (2017). Nursing care service facilities. https://www.takachiho-shirasu.com/co_photo/f2163c4b7969b9416af19024536905e6-202.html