การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโฮมสเตย์เพื่อส่งเสริมชุมชนท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมที่ยั่งยืน กรณีศึกษา ชุมชนบางสะแก จังหวัดสมุทรสงคราม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมได้รับความนิยมมายาวนานในจังหวัดสมุทรสงคราม เนื่องจากยังมีชุมชนที่มีวิถีชีวิตเกษตรกรรมที่สอดคล้องกับนิเวศวัฒนธรรมไทยดั้งเดิมอยู่มาก ชุมชนบางสะแก อำเภอบางคนที มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นสวนและไม่มีถนนสายสำคัญตัดผ่าน มีเอกลักษณ์คือ บ้านเรือนไทยริมน้ำปลูกสร้างบนพื้นที่โดยรอบที่เป็นสวนยกร่องจึงเกิดการพัฒนาแหล่งที่พักโฮมสเตย์ขึ้นควบคู่ไปกับการพัฒนาชุมชน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนาโฮมสเตย์ในด้านกายภาพและด้านการบริหารจัดการ เพื่อนำมาวิเคราะห์ผลการดำเนินงานเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโฮมสเตย์ เกณฑ์การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม และเกณฑ์การพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน โดยวิเคราะห์ข้อมูลเป็น 2 ส่วน คือ 1) การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ จากการศึกษาเอกสาร การสำรวจ และการสัมภาษณ์เชิงลึก 2) การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา โดยใช้การหาค่าเฉลี่ยและมาตราวัดลิเคิร์ต (Likert scale)
จากการวิเคราะห์กระบวนการพัฒนาแหล่งที่พักโฮมสเตย์ร่วมกับหลักเกณฑ์ 3 ด้าน พบว่า ค่าเฉลี่ยการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาชุมชนเป็นไปในแนวทางที่ดีขึ้น ดังนี้ อันดับหนึ่ง ด้านการพัฒนาชุมชนยั่งยืน 2.75 คะแนน อันดับสอง ด้านการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโฮมสเตย์ 1.75 คะแนน และอันดับสาม ด้านการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม 1.54 คะแนน พบว่า การพัฒนาคนในชุมชนเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาชุมชนให้เกิดความยั่งยืน สอดคล้องกับงานวิจัยกรณีศึกษาของหมู่บ้านเผิงลีปุรัน (Panglipuran) ในประเทศอินโดนีเซียที่ประสบความสำเร็จในการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ในด้านของการส่งเสริมให้คนในชุมชนมีบทบาทสำคัญในกระบวนการพัฒนาแต่ยังขาดการประชาสัมพันธ์ ขาดจุดขายที่โดดเด่นด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม และขาดรายได้ที่ชุมชนควรจะได้รับจากการท่องเที่ยว งานวิจัยยังพบกรอบแนวทางเพื่อเป็นข้อเสนอแนะสำหรับการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโฮมสเตย์ให้เกิดความยั่งยืน คือ 1) การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) การพัฒนาคนในชุมชนให้มีประสิทธิภาพในด้านการบริหารจัดการโฮมสเตย์ 3) การส่งเสริมรักษาแหล่งนิเวศวัฒนธรรม 4) การสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนสร้างรายได้เสริมแก่ชุมชน 5) ความร่วมมือจากภาครัฐและเอกชน 6) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ปรับปรุงโฮมสเตย์ให้สะดวกสบายแต่ยังคงเอกลักษณ์ของชุมชน เป็นปัจจัยซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาชุมชนให้เกิดความยั่งยืนในอนาคต
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. กรมการท่องเที่ยว (2548). ประกาศสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ พ.ศ. 2548. สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์.
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. กรมการท่องเที่ยว. (2558). มาตรฐานโฮมสเตย์ไทย. สำนักพัฒนาบริการท่องเที่ยว.
ประชาไท. (2562, 10 ธันวาคม). 'ผังน้ำชุมชน' เครื่องมือพัฒนาชุมชนบางสะแก. https://prachatai.com/journal/2019/12/85481
พิสิษฐ์ บุญถนอม. (2563). แนวทางการดำเนินงานเพื่อความสำเร็จในการทำงานร่วมกันระหว่างผู้นำชุมชนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษา องค์การบริหารส่วนตำบลบางสะแก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. SURE. http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/bitstream/ 123456789/3455/1/621220008.pdf
รักษ์บางสะแก. (ม.ป.ป.). Facebook. https://www.facebook.com/LoveBangsakae
ศูนย์ข้อมูลกลางทางวัฒนธรรม. (2553, 2 มกราคม). วัดบางสะแก. http://www.m-culture.in.th/album/36565
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (2567, 9 กันยายน). การพัฒนาที่ยั่งยืน SDGs (Sustainable Development Goals). https://www.sdgmove.com/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (Office of the National Economic and Development Council). (ม.ป.ป.). แผนพัฒนาเศรษฐกิจสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549). https://www.nesdc.go.th/download/article/Plan9.pdf
สุรจิต ชิรเวทย์. (2557). ฅนแม่กลอง. หอการค้าสมุทรสงคราม.
องค์กรการท่องเที่ยวโลกแห่งสหประชาชาติ (United Nations World Tourism Organization: UNWTO). (ม.ป.ป.). แนวคิดการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. https://www.unwto.org/
อัจฉรีย์ มานะกิจ, พิทักษ์ ศิริวงศ์, และสวรรยา ธรรมอภิพล. (2567). การวิเคราะห์ศักยภาพและสภาพการด้านการท่องเที่ยวของการท่องเที่ยวโดยชุมชน ตำบลบางสะแก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ร่มพฤกษ์, 42(1), 31-54.
Bridger, I. C., & Luloff, A. E. (2001). Building the sustainable community: Is social capital the answer? Sociological Inquiry, 71(4), 458-472. https:/doi.org/10.111/j1475-682X.2001.tb01127.x
Bryan, J., & Graham, D. (2024). Using responses to Likert-type items in qualitative research. https://www.facultyfocus.com/articles/educational-assessment/using-responses-to-likert-type-items-in-qualitative-research/
Cajee, L. (2014, January). Eco-cultural tourism: A tool for environmental, cultural, and economic sustainability (A case study of Darap village, West Sikkim). SHS Web of Conferences, 12. (Published online). DOI:10.1051/shsconf/20141201029
Department of Economic and Social Affairs. (2024). Sustainable Development เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs). https://sdgs.un.org/goals
Divisekera, S., & Nguyen, V. K. (2018). Determinants of innovation in tourism evidence from Australia. Tourism Management, 67, 157-167.
Labonte, R. (1999). Social capital and community development. Australian and New Zealand Journal of Public Health, 23(4), 430-433. https://dojorg/10.111/j1467842X.199999.tb01289x
Pemayun, I. D. G. A., Meirejeki, N., Sukmawawati, N. M. R., Harmini, A. A. A. N., & Kanca, I. N. (2023, November). Tourism development and community business development through homestay in Panglipuran Village Bali. World Journal of Advanced Research and Reviews, 20(2), 1401-1406. https://doi.org/10.30574/wjarr.2023.20.2.2489
Tanujaya, B., Prahmana, R. C. I., & Mumu, J. (2022). Likert scale in social sciences research: Problems and difficulties. FWU Journal of Social Sciences, 16(4), 89–101.
Wolor, C. W., Musyaffi, A. M., Suhud, U., & Nurkhin, A. (2023, June). Social capital and community development of Penglipuran Bali Tourism village. Journal of Humanities, 23(2), 308–315.
