การสื่อสารทางสถาปัตยกรรมผ่านวิธีการต่อเติม

บทคัดย่อ

จากปัญหาอาคารประวัติศาสตร์หลายแห่งถูกทิ้งร้างหรือใช้งานไม่เต็มประสิทธิภาพเนื่องจากข้อจำกัดด้านการใช้งานและกฎหมาย การต่อเติมจึงเป็นกลไกสำคัญในการปรับสมดุลระหว่างคุณค่าดั้งเดิมกับความต้องการปัจจุบัน การศึกษาและวิเคราะห์การสื่อสารทางสถาปัตยกรรมผ่านกระบวนการ “ต่อเติมอาคาร” (architectural extension) โดยใช้กรอบแนวคิดจากทฤษฎีการสื่อสารทางสถาปัตยกรรม และแนวคิดเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเก่ากับสิ่งใหม่ (contrast and continuity) จะนำไปสู่ความเข้าใจว่า การต่อเติมสามารถถ่ายทอดเจตนารมณ์ของผู้ออกแบบ และสามารถสร้างบทสนทนากับอดีตจากการต่อเติมอาคารได้อย่างไร คำถามวิจัยหลักของการศึกษานี้คือ วิธีการต่อเติมทำให้เกิดการสื่อสารทางสถาปัตยกรรมในรูปแบบใดบ้าง การศึกษานี้ใช้วิธีวิเคราะห์เชิงรูปแบบ (typological analysis) และการตีความเจตนาผู้ออกแบบในบริบทของอาคารส่วนต่อเติมด้านโครงสร้าง วัสดุ และคุณค่าดั้งเดิมของอาคาร โดยใช้กรณีศึกษา 3 โครงการ ได้แก่ อาคาร Shanghai Foreign Language School อาคาร Music School Louviers Extension และอาคาร Vast Gallery & Artist Residency ผลการศึกษาพบว่า การต่อเติมก่อให้เกิดการสื่อสารทางสถาปัตยกรรมใน 3 รูปแบบหลัก ได้แก่ 1) การเคารพอดีตด้วยการเปิดเผยโครงสร้างและวัสดุของอาคารเดิม 2) การเปลี่ยนผ่านผ่านพื้นที่เชื่อมต่อ โถง ลาน ทางเดิน ที่แสดงการเปลี่ยนแปลงของกาลเวลา และ 3) การตีความใหม่ด้วยรูปทรงและวัสดุร่วมสมัยที่ตั้งคำถาม หรือเสนอมุมมองใหม่ต่ออดีต การต่อเติมจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มพื้นที่ใช้สอยแต่เป็นกระบวนการออกแบบเพื่อการสื่อสารที่สร้างความต่อเนื่องระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ผ่านมิติของแนวคิด สุนทรียภาพ และคุณค่าทางวัฒนธรรมร่วมสมัย