ธรรมาภิบาลเชิงสถาปัตยกรรม: การควบคุมคุณภาพงานออกแบบและก่อสร้าง ในโครงการภาครัฐ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของการขาดกลไกธรรมาภิบาลต่อคุณภาพงานออกแบบและก่อสร้างในโครงการภาครัฐ และเพื่อเสนอแนวทางการควบคุมคุณภาพงานสถาปัตยกรรมผ่านกลไกธรรมาภิบาล โดยอ้างอิงหลักธรรมาภิบาล 5 ด้าน ได้แก่ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม ประสิทธิภาพ และการตรวจสอบได้ ทั้งนี้ ได้บูรณาการร่วมกับแนวคิดการประกันคุณภาพงานออกแบบทางสถาปัตยกรรม (Architectural Quality Assurance: AQA) และการประเมินประสิทธิภาพของอาคารหลังการใช้งาน (Building Performance Evaluation: BPE) เพื่อพัฒนาระบบควบคุมคุณภาพเชิงนโยบายอย่างยั่งยืน
งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์เอกสารราชการ รายงานสื่อมวลชน และรายงานการตรวจสอบ จากหน่วยงานภาครัฐประกอบกับกรณีศึกษาของโครงการก่อสร้างภาครัฐทั้งที่ประสบความสำเร็จและที่ประสบปัญหา รวมถึงการสัมภาษณ์เชิงลึกกับสถาปนิกและผู้ควบคุมโครงการในหน่วยงานรัฐ ผลการวิจัยพบว่า โครงการที่นำกลไกธรรมาภิบาลเชิงสถาปัตยกรรมมาใช้ เช่น การกลั่นกรองแบบร่างก่อนประกวดราคา การเปิดเผยข้อมูลการออกแบบล่วงหน้าและการประเมินผลหลังการใช้งานอาคาร (Post-Occupancy Evaluation: POE) มีแนวโน้มที่จะประสบความสำเร็จมากกว่าโครงการทั่วไป ทั้งในด้านคุณภาพแบบสถาปัตยกรรม ความพึงพอใจของผู้ใช้งาน และการลดปัญหาในระหว่างหรือภายหลังการก่อสร้าง
ข้อเสนอแนะสำคัญจากการวิจัย ได้แก่ การให้สภาวิชาชีพเข้ามามีบทบาทในกระบวนการตรวจสอบขอบเขตของงาน (TOR) และแบบร่าง การกำหนดระบบ POE เป็นเงื่อนไขในการเบิกจ่ายงบประมาณงวดสุดท้ายและการจัดตั้งหน่วยงานกลางด้านการประกันคุณภาพงานออกแบบสถาปัตยกรรมในภาครัฐ ซึ่งจะช่วยสร้างระบบควบคุมคุณภาพที่ยั่งยืน โปร่งใส และตรวจสอบได้ในระยะยาว
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Chaokromthong, K., Sinthao, N., & Team. (2025). Innovation for strengthening good governance to reduce the risk of corruption and misconduct in regional government agencies under the Ministry of Interior. Kasem Bundit University. (Research report funded by the National Research Council of Thailand (NRCT)).
Choi, Y., & Kim, S. (2023). The impact of post-occupancy evaluation on improving the public-school design process in South Korea. Journal of Public Architecture and Policy, 17(1), 45–61.
Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission [COSO]. (2017). Enterprise risk management – Integrating with strategy and performance (Vols. 1-3). American Accounting Association.
Emmitt, S., & Gorse, C. A. (2003). Construction communication. Blackwell.
Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
Kral, D. (2011). GRC capability model “Red Book” 2.1. Open Compliance and Ethics Group.
National Anti-Corruption Commission. (2023). Summary report on investigations and preventive measures in public procurement processes. NACC Thailand.
Office of the Public Sector Development Commission. (2017). Governance handbook for public agencies. OPDC Thailand.
Preiser, W. F. E., & Vischer, J. C. (2005). Assessing building performance. Elsevier.
State Audit Office of the Kingdom of Thailand. (2022). Report on the audit of public construction projects at risk of inefficient budget spending. State Audit Office of the Kingdom of Thailand.
State Audit Office of the Kingdom of Thailand. (2023). Annual performance report for fiscal year 2022. https://www.audit.go.th/th/.
United Nations Development Programme [UNDP]. (1997). Governance for sustainable human development. https://www.undp.org/publications/governance-sustainable-human-development
Wiewiora, A., Trigunarsyah, B., Murphy, G., & Coffey, V. (2014). Interactions between organizational culture, trust and performance in Australian construction projects. Construction Management and Economics, 32(10), 1019–1036.
World Bank. (1992). Governance and development. The Organization.
