โอกาสและข้อจำกัดของผู้ประกอบการที่เป็นเจ้าของอาคาร ในการปรับปรุงอาคารพาณิชย์ในเชิงอนุรักษ์ในย่านเมืองเก่านครราชสีมา

บทคัดย่อ

เมืองเก่านครราชสีมา โดยเฉพาะย่านถนนจอมพลเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมแต่ปัจจุบันกลับเผชิญภาวะซบเซาทางกายภาพและเศรษฐกิจ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโอกาสและข้อจำกัดในการปรับปรุงอาคารเชิงอนุรักษ์ จากทัศนคติและความต้องการของเจ้าของอาคารพาณิชย์ โดยมีกรณีศึกษา 4 กิจการ โดยใช้วิธีสำรวจสภาพกายภาพและสัมภาษณ์เชิงลึก

ผลการศึกษาพบว่า โอกาสสำคัญ คือเจ้าของอาคารทั้ง 4 กิจการมีทัศนคติเชิงบวกต่อการอนุรักษ์ เห็นคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของอาคาร โดยแสดงออกแตกต่างกันในแต่ละราย มีความสัมพันธ์ในระดับเครือญาติและชุมชนที่ดี และมีสถานะทางเศรษฐกิจที่มั่นคง โดย 3 ใน 4 ยังสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมีเสถียรภาพ อาคารยังคงสภาพดั้งเดิมอยู่และกิจการมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยว ส่วนข้อจำกัด ได้แก่ เจ้าของอาคาร 4 ราย ยังไม่มีแผนการส่งต่อทั้งกิจการและอาคารชัดเจน มีเพียงหนึ่งกรณีศึกษาเท่านั้นที่ได้ดำเนินการปรับปรุงอาคาร ขณะที่อาคารอื่น ๆ มีการปรับปรุงเพียงบางส่วนเท่านั้น สถานการณ์ปัจจุบันพบว่าตึกแถวไม้     มีปัญหาผุพังจากปลวกและอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กหลังคาที่ราบแบนมีการรั่วซึม ถึงแม้ว่าจะมีความต้องการปรับปรุงแต่ประสบปัญหาขาดผู้เชี่ยวชาญในการให้คำปรึกษาและดำเนินการซ่อมแซม

จากการศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ของเมืองเก่าภูเก็ต แสดงให้เห็นว่า การรวมกลุ่มของภาคประชาชนในชุมชนเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนการอนุรักษ์ ดังนั้นจึงเสนอแนวทางโดยการจัดตั้งเครือข่ายเจ้าของอาคาร การเผยแพร่กรณีตัวอย่างที่ดำเนินการปรับปรุงแล้ว และการปรับบทบาทหน่วยงานท้องถิ่นในการดำเนินการสนับสนุนเชิงรุกผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมในลักษณะที่ไม่เป็นทางการ