แนวทางการออกแบบ เพื่อปรับปรุงพื้นที่ห้องสมุดประชาชน: กรณีศึกษาจังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

ห้องสมุดประชาชนมีบทบาทสำคัญในฐานะแหล่งเรียนรู้ของชุมชน ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเป็นศูนย์กลางการอ่านเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่กิจกรรม การเข้าถึงเทคโนโลยี และการส่งเสริมการเรียนรู้สำหรับประชาชนทุกช่วงวัย ลักษณะทางกายภาพ

การใช้งานจริงจึงควรได้รับการศึกษาและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาลักษณะการใช้พื้นที่ด้านกิจกรรม ขนาดพื้นที่ใช้สอย และสัดส่วนของการใช้งานภายในห้องสมุดประชาชน จังหวัดนนทบุรี 2) ศึกษาระดับความพึงพอใจการใช้พื้นที่ด้านกิจกรรม ขนาดพื้นที่ใช้สอย และสัดส่วนของการใช้งานภายในห้องสมุดประชาชน จังหวัดนนทบุรี 3) เสนอแนวทางการปรับปรุงพื้นที่ภายในห้องสมุดประชาชน จังหวัดนนทบุรี วิธีวิจัยใช้รูปแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์ เชิงลึก การสังเกตพฤติกรรมการใช้งาน และการศึกษาห้องสมุดต้นแบบทั้งในประเทศและต่างประเทศ จำนวนรวม 3 แห่ง ข้อมูลเชิงปริมาณเก็บจากผู้ใช้บริการ 105 คนผ่านแบบสอบถาม วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมถึงใช้สถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบค่าเฉลี่ยอันดับ ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ภายในห้องสมุดที่ได้รับความนิยมมากที่สุดตามลำดับ ได้แก่ พื้นที่อ่านหนังสือแบบเดี่ยว พื้นที่อ่านหนังสือพิมพ์ และห้องประชุม ซึ่งมักใช้จัดกิจกรรมอบรมหรือพบปะของกลุ่มชุมชน ความพึงพอใจของผู้ใช้บริการอยู่ในระดับปานกลางถึงระดับสูง โดยเฉพาะด้านสภาพแวดล้อม ความสะอาด และการให้บริการของเจ้าหน้าที่ อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดในด้านความหลากหลายของพื้นที่เฉพาะกลุ่ม เช่น พื้นที่สำหรับเด็ก หรือผู้สูงอายุ รวมถึงการเข้าถึงเทคโนโลยี เช่น คอมพิวเตอร์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ และระบบ Wi-Fi ที่มีประสิทธิภาพต่ำ จากผลการศึกษา ได้เสนอแนวทาง การออกแบบปรับปรุงห้องสมุดประชาชน ได้แก่ การจัดสรรพื้นที่ให้มีความยืดหยุ่นและรองรับการใช้งานแบบหลากหลาย การออกแบบพื้นที่เฉพาะกลุ่ม การเพิ่มอุปกรณ์ดิจิทัล และการจัดวางองค์ประกอบภายในอย่างเป็นระบบ เพื่อส่งเสริมให้ห้องสมุดเป็นพื้นที่  แห่งการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้งานในบริบทของจังหวัดนนทบุรีอย่างแท้จริง