การพัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนที่ประสบความสำเร็จต้องสะท้อนอัตลักษณ์และได้รับการยอมรับจากชุมชน แต่งานออกแบบจำนวนไม่น้อยล้มเหลวเนื่องจากขาดการมีส่วนร่วมของชุมชนในกระบวนการออกแบบ การวิจัยนี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการถอดรหัสเรื่องเล่าชุมชน การแปลงเป็นองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ และระดับการมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อการยอมรับของชุมชน เพื่อพัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วม
ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสาร (document analysis) จากโครงการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชน 50 ชิ้น ที่ดำเนินการภายใต้โครงการ U2T, QD, KBO และ CCPOT ระหว่าง พ.ศ. 2564–2567 โดยใช้การวิเคราะห์เชิงธีมสำหรับเรื่องเล่าชุมชน การวิเคราะห์เนื้อหาภาพสำหรับองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสถิติ มีการตรวจสอบความน่าเชื่อถือผ่านการเปรียบเทียบข้ามโครงการ (cross-case triangulation)
ผลการศึกษาพบเรื่องเล่าชุมชน 5 ธีมหลัก ได้แก่ 1) วัฒนธรรม/ท้องถิ่น 2) ธรรมชาติ/สิ่งแวดล้อม 3) เศรษฐกิจ/วิถีเกษตร 4) ศาสนา/จิตวิญญาณ/ความเชื่อ และ 5) ความร่วมสมัย/พัฒนาใหม่ แต่ละธีมมีรูปแบบการแปลงเป็นองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ที่แตกต่างกันในสามระดับ คือการแปลความเชิงตรง (direct translation) การแปลความเชิงสัญลักษณ์ (symbolic translation) และการแปลความเชิงนามธรรม (abstract translation) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการยอมรับตราสัญลักษณ์อย่างมีนัยสำคัญ โดยกระบวนการร่วมเขียนบรีฟ (co-brief) และการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมแสดงผลลัพธ์ที่ดีกว่าการตัดสินใจแบบบนลงล่าง (top-down) การศึกษาได้พัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วมที่เชื่อมโยงการเล่าเรื่อง (narrative)–ภาพ (visual)–การมีส่วนร่วม (participation)–การยอมรับ (acceptance) อย่างเป็นระบบ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบอัตลักษณ์ท้องถิ่น และการพัฒนางานออกแบบเชิงมีส่วนร่วมในบริบทอื่น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Anderson-Coto, M. J., Salazar, J., Lopez, J. L.-S., Sedas, R. M., Campos, F., Bustamante, A. S., & Ahn, J. (2024, March). Toward culturally sustaining design: Centering community’s voices for learning through Participatory Design. International Journal of Child-Computer Interaction, 39, 100621. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2023.100621
Anholt, S. (2007). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230627727
Barthes, R. (1977). Elements of semiology (A. Lavers & C. Smith, Trans.). Hill and Wang. (Original work published 1964).
Bødker, S., & Kyng, M. (2018, February 13). Participatory design that matters—Facing the big issues. ACM Transactions on Computer-Human Interaction, 25(1), 1-31. https://doi.org/10.1145/3152421
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Chandler, D. (2017). Semiotics: The basics (3rd ed.). Routledge.
DiSalvo, B., Yip, J., Bonsignore, E., & DiSalvo, C. (Eds.). (2017). Participatory design for learning: Perspectives from practice and research. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315630830
Govers, R., & Go, F. (2009). Place branding: Glocal, virtual and physical identities, constructed, imagined and experienced. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-0-230-24702-4
Karjalainen, H. (2020). Cultural identity and its impact on today’s multicultural organizations. International Journal of Cross Cultural Management, 20(2), 249-262. https://doi.org/10.1177/1470595820944207
Kavaratzis, M., & Hatch, M. J. (2013). The dynamics of place brands: An identity-based approach to place branding theory. Marketing Theory, 13(1), 69–86. https://doi.org/10.1177/1470593112467268
Kress, G., & van Leeuwen, T. (2021). Reading images: The grammar of visual design (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003099857
Mills, A. J., & John, J. (2021). Brand stories: Bringing narrative theory to brand management. Journal of Strategic Marketing, 33(2), 1-19. https://doi.org/10.1080/0965254X.2020.1853201
Moriarty, S. (2002). The symbiotics of semiotics and visual communication. Journal of Visual Literacy, 22(1), 19–28. https://doi.org/10.1080/23796529.2002.11674579
Pinto Grunfeld, M., & Pinheiro Gomes, N. (2024). Semiotic protocols for cultural trend analysis in strategic communication: Brand cases from the telecommunications sector. International Journal of Market Research, 66(5), 567-588. https://doi.org/10.1177/14707853241250287
Sanders, E. B. N., & Stappers, P. J. (2008). Co-creation and the new landscapes of design. CoDesign, 4(1), 5–18. https://doi.org/10.1080/15710880701875068
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Sohn, C. (2022). How to brand a border despite its wall? A social semiotics approach to cross-border place branding. Geoforum, 130, 174-185. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2022.07.016
Spinuzzi, C. (2005). The methodology of participatory design. Technical Communication, 52(2), 163-174. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:38600380
Udoewa, V. (2022, December 20). An introduction to radical participatory design: Decolonising participatory design processes. Design Science, 8, e31. https://doi.org/10.1017/dsj.2022.24
Vallverdu-Gordi, M., & Marine-Roig, E. (2023). The role of graphic design semiotics in environmental awareness campaigns. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 4299. https://doi.org/10.3390/ijerph20054299
Zenker, S., & Braun, E. (2017). Questioning a “one size fits all” city brand: Developing a branded house strategy for place brand management. Journal of Place Management and Development, 10(3), 270–287. https://doi.org/10.1108/JPMD-04-2016-0018
