แนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูอาคารทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ กรณีศึกษา: ย่านชุมชนตลาดล่าง จังหวัดลพบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพ คุณค่าทางประวัติศาสตร์ และความสำคัญของอาคาร ในย่านชุมชนตลาดล่าง จังหวัดลพบุรี เพื่อนำไปสู่การกำหนดแนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูอาคารทรงคุณค่า การศึกษาใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการทบทวนเอกสาร การสำรวจภาคสนาม การเก็บข้อมูลแบบสอบถามจากผู้อยู่อาศัยจำนวน 284 ครัวเรือน และการสัมภาษณ์หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ย่านชุมชนตลาดล่างเป็นพื้นที่เมืองประวัติศาสตร์ที่มีพัฒนาการต่อเนื่องตั้งแต่สมัยอยุธยา และยังคงหลงเหลือรูปแบบอาคารสำคัญ 3 ประเภท ได้แก่ เรือนแถวไม้ ตึกแถวแบบท้องถิ่น และตึกแถวสมัยใหม่ระยะต้น โดยผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่รับรู้ถึงความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของชุมชนในระดับมาก และเชื่อมโยงอัตลักษณ์ของย่านกับอาคารสถาปัตยกรรมเก่าแก่
การประเมินคุณค่าอาคารโดยใช้กรอบแนวคิดด้านความแท้ (authenticity) และบูรณภาพ (integrity) พบว่า แม้อาคารบางส่วนยังคงรักษาเค้าโครงและองค์ประกอบดั้งเดิมไว้ได้ แต่การซ่อมแซม ต่อเติม และผลกระทบจากเหตุอัคคีภัยในอดีตส่งผลให้
บูรณภาพของย่านลดลง แนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูที่เสนอประกอบด้วย การอนุรักษ์รูปแบบและวัสดุดั้งเดิม การจัดการภูมิทัศน์
และสภาพแวดล้อม การส่งเสริมการใช้ประโยชน์อาคารอย่างเหมาะสม และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อให้การจัดการย่านเมืองประวัติศาสตร์สามารถรักษาอัตลักษณ์ควบคู่กับการพัฒนาในบริบทสังคมร่วมสมัยอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กุลพัชร์ เสนีวงศ์ ณ อยุธยา และเกรียงไกร เกิดศิริ. (2559). เรือนแถวพื้นถิ่นในภูมิทัศน์ย่านประวัติศาสตร์ตลาดล่าง ถนนพระราม จังหวัดลพบุรี. สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 15(1), 77–78. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku/article/view/66851/54609
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร. (2557). การปรับปรุงฟื้นฟูเมืองและการอนุรักษ์เมือง (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 แก้ไขเพิ่มเติม) สำนักงานบริหารการพิมพ์ธรรมศาสตร์.
เรารักลพบุรี. (2558, 19 มกราคม). ภาพถ่ายความเสียหายของชุมชนตลาดล่างภายหลังเหตุการณ์ไฟไหม้ ปี พ.ศ. 2511 [Image attached]. Facebook. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=624830487645728&id=216424061819708
สันต์ สุวัชราภินันท์. (2559). ย้อนอ่านสถาปัตยกรรมตึกแถวในถนนท่าแพ : เส้นทางของความทันสมัยเมืองเชียงใหม่. หน้าจั่ว : ว่าด้วยประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมและสถาปัตยกรรมไทย, 13, 231–247. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NAJUA/article/view/72884
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2548). แผนที่ชุมชนเมืองเก่าลพบุรี. สำนัก.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2553). โครงการกำหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าลพบุรี. https://nced.onep.go.th/opendata/2568/oldtown36_announce/lopburi.pdf
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). คู่มือการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมประเภทย่านชุมชนเก่า. https://culturalenvi.onep.go.th/post/detail/35
สำนักศิลปากรที่ 4 ลพบุรี. (2230). แผนผังเมืองละโว้ (Plan de la ville de Louvo) [แผนที่]. กรมศิลปากร.
Australia ICOMOS. (2013). The Burra charter: The Australia ICOMOS charter for places of cultural significance (Originally adopted 1979). http://portal.iphan.gov.br/uploads/ckfinder/arquivos/The-Burra-Charter-2013-Adopted-31_10_2013.pdf
Feilden, B. M. (2003). Conservation of historic buildings (3rd ed.). Architectural Press.
Fusinpaiboon, C. (2022). Strategies for the renovation of old shophouses, built during the 1960s and 1970s in Bangkok (Thailand), for mass adoption and application. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 21(5), 1697–1718. https://doi.org/10.1080/13467581.2021.1942880
Jokilehto, J. (1999). A history of architectural conservation. Butterworth-Heinemann.
UNESCO. (1972). Convention concerning the protection of the world cultural and natural heritage. https://whc.unesco.org/en/conventiontext/
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://ich.unesco.org/en/convention
UNESCO, ICCROM, & ICOMOS. (1994). The Nara document on authenticity. https://www.iccrom.org/sites/default/files/publications/2020-05/convern8_06_thenaradocu_ing.pdf
