การติดตามผลการดำเนินงานตามเกณฑ์การประเมินชุมชนน่าอยู่น่าสบายอย่างยั่งยืน (Ecovillage 2) ของการเคหะแห่งชาติ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานโยบายสถานะการดำเนินงานปัจจุบัน ปัญหาอุปสรรค และนำเสนอแนวทางการพัฒนา การดำเนินงานตามเกณฑ์การประเมินชุมชนน่าอยู่น่าสบายอย่างยั่งยืน (Ecovillage V.2) ของการเคหะแห่งชาติ (กคช.) เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) ผู้บริหารระดับนโยบายและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เอกสารแผนงานที่เกี่ยวข้อง
ผลการศึกษาพบว่า กคช. มีนโยบายมุ่งเน้นความยั่งยืนภายใต้แผนแม่บท Road Map: Sustain Housing Community (2075) โดยกำหนดให้โครงการต้องผ่านเกณฑ์ Ecovillage V.2 สถานะการดำเนินงานในปัจจุบันเริ่มมีการนำเกณฑ์มาใช้อย่างจริงจังในช่วงปี พ.ศ. 2566–2567 โดยเน้นการประเมินในขั้นตอนการออกแบบก่อนการก่อสร้าง เนื่องด้วยข้อจำกัดด้านบุคลากรของกองประเมิน จึงมีการปรับเปลี่ยนกระบวนการใช้วิธีการ “ประเมินไขว้” (cross check) ระหว่างสถาปนิกผู้ออกแบบในแต่ละกอง ภายในฝ่ายพัฒนาโครงการ เพื่อตรวจสอบความถูกต้องภายใน
ปัญหาและอุปสรรคสำคัญที่พบคือ โครงสร้างของเกณฑ์ Ecovillage V.2 ในรูปแบบรายการตรวจสอบ (checklist) จำนวน 18 ข้อ ขาดความยืดหยุ่น หากไม่ผ่านข้อใดข้อหนึ่งถือว่าไม่ผ่านการรับรองทันที ซึ่งเป็นข้อจำกัดสำหรับโครงการที่มีสภาพกายภาพบังคับ หรือโครงการสานต่อจากงานก่อสร้างเดิม (sunk cost) นอกจากนี้ ยังขาดหน่วยงานเจ้าภาพ (unit) ที่ทำหน้าที่ติดตามและประเมินผลอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในช่วงหลังการก่อสร้างและเข้าอยู่อาศัย งานวิจัยนี้จึงเสนอแนะให้ปรับปรุงเกณฑ์เป็นระบบการให้คะแนน (scoring) หรือการถ่วงน้ำหนัก (weighting) เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น การจัดตั้งหน่วยงานประเมินกลางหรือใช้บุคคลที่สาม (third party) ในการตรวจสอบ และการผลักดันกระบวนการออกแบบพร้อมประเมิน (assessment integrated) เพื่อประสิทธิภาพในการดำเนินงานระยะยาว
Article Details
เอกสารอ้างอิง
การเคหะแห่งชาติ. กองออกแบบพัฒนาและประเมินผลิตภัณฑ์. (2567). สรุปผลการประเมินโครงการ ตามเกณฑ์ NHA Eco-village [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. กอง.
การเคหะแห่งชาติ. ฝ่ายนโยบายและแผน. (2565). แผนยุทธศาสตร์การเคหะแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2570 ปรับปรุงปี 2565 [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. ฝ่าย.
ชาคร สุทธิวงศ์พันธ์. (2558). อิทธิพลของแนวคิดการออกแบบตามหลักเกณฑ์การประเมินอีโควิลเลจ ที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อที่อยู่อาศัยในหมู่บ้านจัดสรร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ฐิตพล น้อยจาด. (2565). ตัวแบบการนำทฤษฎนีโยบายสาธารณะไปสู่การปฏิบัติ. วารสารดิจิทัล ธุรกิจ และสังคมศาสตร์, 9(1), 6–10. https://rsujournals.rsu.ac.th/index.php/jdbs/article/download/2878/2319/
ณัฏฐ์ณพัชร์ อ่อนตาม. (2562). เทคนิคการบริหารงานแบบ PDCA (Deming Cycle). วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 1(3), 39–46.
ณัฐพล คุณดิลกกาญจน์. (2557). โอกาสและข้อจำกัดในการนำเกณฑ์ชุมชนน่าอยู่น่าสบายอย่างยั่งยืน (Eco village) มาใช้กับการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2014.1606
ธานี ภาคอุทัย. (2562). คู่มือการติดตามและประเมินผลโครงการ. กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
มัลลิกา มงคลรังสฤษฎ์. (2561). ติดตามผลที่ผู้อยู่อาศัยได้รับจากบ้านประหยัดพลังงานในโครงการบ้านจัดสรร กรณีศึกษาโครงการ เสนาปาร์ค วิลล์ และโครงการเสนาพาร์คแกรนด์ แห่งชาติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/2697/
สัญญา เคณาภูมิ และบุรฉัตร จันทร์แดง (2562). ตัวแบบทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปสู่การปฏิบัติ. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 3(1), 95-115. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JLGISRRU/article/download/215982/150184/690095
สมบัติ นามบุรี. (2562). ทฤษฎีการมีส่วนร่วมในงานรัฐประศาสนศาสตร์. วารสารวิจยวิชาการ, 2(1), 183-197. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/download/179213/128700
สุรพันธุ์ นิลนนท์. (2554). โอกาสและข้อจำกัดในการนำเกณฑ์อาคารเขียวด้านทำเลที่ตั้งมาใช้กับโครงการที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อยในเขตกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/71690/
สุริยน ศิริธรรมปิติ และอรรจน์ เศรษฐบุตร. (2559). โครงการวิจัยเพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของภาครัฐโดยใช้เกณฑ์ ecovillage. ศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อรรจน์ เศรษฐบุตร. (2568). บ้านนิเวศวิถีเพื่อสุขภาวะ eco house for health and well-being. โรงพิมพ์มติชนปากเกร็ด.
Lipsky, M. (1980). Street-level bureaucracy: Dilemmas of the individual in public services. Russell Sage Foundation.
Madhu, V. (n.d.) Green buildings-1. https://www.rgmcet.edu.in/assets/img/departments/civil/materials/r19/2-2/bt/unit-vi.pdf
Mazmanian, D. A., & Sabatier, P. A. (1983). Implementation and public policy. Scott, Foresman.
Pressman, J. L., & Wildavsky, A. (1973). Implementation: How great expectations in Washington are dashed in Oakland. University of California Press.
