ลักษณะทางกายภาพพื้นที่งานผ่าชันสูตรพลิกศพในหน่วยนิติเวชศาสตร์ โรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์

บทคัดย่อ

งานผ่าชันสูตรพลิกศพในโรงพยาบาลเป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่มีความสำคัญต่อการพิสูจน์ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการเสียชีวิตและสนับสนุนกระบวนการยุติธรรม แต่ด้วยลักษณะงานที่มีความเฉพาะทางสูง ส่งผลให้การศึกษาด้านการใช้พื้นที่และสภาพแวดล้อมทางกายภาพของพื้นที่ดังกล่าวมีอยู่อย่างจำกัด

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางกายภาพและการใช้งานพื้นที่ผ่าชันสูตรพลิกศพในโรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์ โดยมีวิธีการศึกษา ประกอบด้วย 1) การทบทวนเอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 2) การวิเคราะห์แบบก่อสร้างทางสถาปัตยกรรมของโรงพยาบาลกรณีศึกษาจำนวน 1 แห่ง ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่ผ่าชันสูตรพลิกศพ 2 พื้นที่ ได้แก่ อาคารเดิมและอาคารใหม่ 3) การสำรวจและสังเกตการใช้งานพื้นที่ พร้อมสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 3 คน โดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจงและ 4) การวิเคราะห์ข้อมูล

ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า กระบวนการผ่าชันสูตรพลิกศพในกรณีศึกษา ประกอบด้วย 9 ขั้นตอน ตั้งแต่การรับร่างผู้เสียชีวิตจนถึงการส่งมอบร่างคืนแก่ญาติหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การผ่าชันสูตรพลิกศพ 1 ราย มีบุคลากรผู้เกี่ยวข้องอย่างน้อย 3 คน ประกอบด้วย แพทย์นิติเวชศาสตร์ เจ้าหน้าที่ช่วยผ่าศพ และช่างภาพนิติเวชศาสตร์ โดยมีระยะเวลาปฏิบัติงานเฉลี่ยประมาณ 90 นาทีต่อราย อันส่งผลต่อการกำหนดจำนวนเตียงผ่าชันสูตรและศักยภาพในการรองรับปริมาณงาน ในด้านลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ พื้นที่ผ่าชันสูตรพลิกศพ 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนเก็บและดูแลร่าง (Transition Zone) ส่วนผ่าชันสูตรพลิกศพ (Post-mortem Zone) และส่วนวินิจฉัย (Diagnostic Zone) เป็นองค์ประกอบสำคัญ ควรมีการจัดวางให้มีสัมพันธ์กันอย่างเป็นระบบ เนื่องจากส่งผลโดยตรงกับกระบวนการปฏิบัติงาน การแยกพื้นที่หรือกระจายการใช้งานไปยังหลายอาคาร อีกทั้งยังส่งผลต่อความปลอดภัย รวมถึงความเป็นส่วนตัวของผู้เสียชีวิตและญาติ การจัดการโดยคำนึงถึงปัจจัยดังกล่าวจะนำไปสู่สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการดำเนินงาน งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างกระบวนการปฏิบัติงาน บุคลากร และพื้นที่ทางกายภาพ มีบทบาทสำคัญต่อประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความเหมาะสมในการดำเนินงานผ่าชันสูตรพลิกศพ และสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาและออกแบบพื้นที่ผ่าชันสูตรพลิกศพในอนาคต