การบ่งชี้ปัญหาและศักยภาพของแบบประเมินสวน 15 นาที

บทคัดย่อ

นโยบาย “สวน 15 นาที ทั่วกรุง” มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มและกระจายพื้นที่สีเขียวให้ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ภายในระยะเวลาการเดินทาง 15 นาที โดยใช้ประโยชน์พื้นที่ว่างในเมือง สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร ได้กำหนดเกณฑ์ประเมินคุณภาพสวน 15 นาที ประกอบด้วยรายการประเมิน 14 ข้อ ครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ ด้านกายภาพและสิ่งแวดล้อม ด้านการออกแบบ ด้านการมีส่วนร่วม และด้านการบริการ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากสวนแต่ละแห่งมีลักษณะทางกายภาพและบริบทที่แตกต่างกัน การใช้เกณฑ์ประเมินคุณภาพเพียงชุดเดียวจึงไม่สามารถสะท้อนคุณภาพที่สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงได้ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อบ่งชี้ปัญหาและศักยภาพของแบบประเมินในปัจจุบัน โดยใช้วิธีการสำรวจและวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพของสวน 15 นาทีทั้งหมด 395 แห่งจากฐานข้อมูลเปิดของกรุงเทพมหานคร ควบคู่กับการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับผู้ปฏิบัติงานระดับพื้นที่จากสำนักงานเขต 6 แห่ง และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาพื้นที่สีเขียวในเมืองจำนวน 4 ท่าน

ผลการศึกษาพบว่า ร้อยละ 31 ของสวน 15 นาทีทั้งหมดในโครงการมีข้อจำกัดด้านตำแหน่งที่ตั้ง และร้อยละ 51 มีขนาดพื้นที่น้อยกว่า 800 ตารางเมตร แม้ข้อค้นพบจะบ่งชี้ว่าแบบประเมินในปัจจุบันมีศักยภาพในการเป็นเครื่องมือสำหรับการสื่อสารและการเรียนรู้ รวมถึงเป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบขั้นพื้นฐานให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน ทว่าในทางปฏิบัติกลับพบความไม่สอดคล้องระหว่างเกณฑ์ประเมินกับสภาพพื้นที่จริง โดยเฉพาะการขาดมิติการพิจารณาด้านตำแหน่งที่ตั้ง ขนาดพื้นที่ และข้อจำกัดทางกายภาพของพื้นที่เศษเหลือในเมือง แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการปรับปรุงเกณฑ์ประเมินให้มีความยืดหยุ่นครอบคลุมความหลากหลายและจำเพาะเจาะจงตามบริบทพื้นที่ เพื่อลดอุปสรรคในการบังคับใช้เกณฑ์ของผู้ปฏิบัติงาน และขับเคลื่อนโครงการสวน 15 นาทีไปสู่การเป็นโครงข่ายโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนในอนาคต