การเดินเพื่อการสัญจรและการรับรู้สภาพแวดล้อมในละแวกบ้าน: กรณีศึกษา สถานีรถไฟฟ้าสายสีชมพู กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเดินเป็นกิจกรรมพื้นฐานของการสัญจรในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะการเดินเพื่อเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน การส่งเสริมให้ผู้คนใช้การเดินเพื่อการสัญจรมากขึ้นจำเป็นต้องสร้างสภาพแวดล้อม ที่สนับสนุนต่อการเดิน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจสภาพเส้นทางเดินเท้า พฤติกรรมการเดินเพื่อการสัญจร และประเมินการรับรู้สภาพแวดล้อมในละแวกบ้านของผู้ที่เดินเพื่อการสัญจร บริเวณสถานีรถไฟฟ้าสายสีชมพู เขตกรุงเทพมหานคร โดยเป็นการวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงคุณภาพจากการสำรวจร่วมกับการสังเกต และเชิงปริมาณจากแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้อาศัยในรัศมี 1 กิโลเมตรจากสถานีรถไฟฟ้าสายสีชมพู จำนวน 20 สถานี รวม 400 คน โดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลพฤติกรรมและการรับรู้สภาพแวดล้อมในละแวกบ้าน แล้ววิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบไคสแควร์ โดยกำหนดระดับนัยสำคัญที่ p < 0.05 ผลการวิจัยพบว่า สภาพเส้นทางเดินเท้าในพื้นที่ศึกษาส่วนใหญ่ไม่มีทางเดินเท้า (ร้อยละ 59.60) และเส้นทางเดินเท้าส่วนใหญ่มีคุณภาพอยู่ในระดับต่ำถึงปานกลาง กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ใช้การเดินไปยังสถานีรถไฟฟ้าฯ เพื่อไปทำงานหรือสถานศึกษา (ร้อยละ 62.58) มีระยะทางเฉลี่ยจากที่พักถึงสถานี 575 เมตร และมีทัศนคติเชิงบวกต่อการใช้รถไฟฟ้าในระดับสูง ทั้งในด้านความสะดวก ความปลอดภัย และความคุ้มค่าด้านเวลา ด้านการรับรู้สภาพแวดล้อมของผู้ที่เดินเพื่อการสัญจร มีระดับการรับรู้ที่ดีกว่าผู้ที่ไม่เดินในทุกตัวแปร และมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญในระดับมาก ได้แก่ ด้านความปลอดภัยทางถนน ความปลอดภัยในละแวกบ้าน ความรื่นรมย์ และความหนาแน่นของอาคารในละแวกบ้าน โดยระดับการรับรู้สภาพแวดล้อมของผู้ที่เดินเพื่อการสัญจร พบว่า ความปลอดภัยในละแวกบ้านได้รับการรับรู้สูงสุดในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.61) ในขณะที่สิ่งอำนวยความสะดวกต่อการเดินเท้าและความรื่นรมย์ได้รับการรับรู้น้อยที่สุดในระดับปานกลาง (x̄ = 3.07) และ (x̄ = 3.48) ตามลำดับ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การปรับปรุงสภาพแวดล้อมในพื้นที่ศึกษา ควรให้ความสำคัญกับการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานด้านทางเดินเท้า ทั้งด้านความต่อเนื่อง คุณภาพพื้นผิว ร่มเงา แสงสว่าง สิ่งอำนวยความสะดวก และพัฒนาทั้งด้านความปลอดภัย ความหลากหลายของการใช้ประโยชน์ที่ดินร่วมกัน เพื่อส่งเสริมการเดินเพื่อการสัญจรสู่ระบบขนส่งสาธารณะอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 8). สุวีริยาสาส์น.
ปรีชญะ โรจน์ฤดากร. (2555). ภูมิทัศน์ถนนกับวิถีชีวิตคนกรุงเทพมหานคร. Executive Journal, 32(3), 145–151.
สาธิดา สกุลรัตนกุลชัย และ วราลักษณ์ คงอ้วน. (2559). ความปลอดภัยของทางเดินเท้าและเส้นทางจักรยานในการเข้าถึงสวนสาธารณะในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. Asian Creative Architecture, Art and Design, 22(1), 70–87. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/65060
อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้. (2562). กรุงเทพฯ: เมืองใหญ่ ถนนน้อย ทางเท้าด้อยคุณภาพ. The Urbanis by UDDC. https://theurbanis.com/mobility/01/11/2019/3056
Abbott R. D., White L. R., Ross G. W., Masaki K. H., Curb J. D., & Petrovitch H. (2004). Walking and dementia in physically capable elderly men. JAMA, 292(12), 1447–1453. https://doi.org/10.1001/jama.292.12.1447
Bonaccorsi G., Manzi F., Del Riccio M., Setola N., Naldi E., Milani C., Giorgetti D., Dellisanti C., & Lorini C. (2020). Impact of the built environment and the neighborhood in promoting the physical activity and the healthy aging in older people: An umbrella review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), Article 6127. https://doi.org/10.3390/ijerph17176127
Boonon, N., & Limpaseni, W. (2020). Sidewalk Development for Convenient Bangkok Metropolitan: A Case Study of Sidewalk Along BTS Light Green Line (Silom Line). Vajira Medical Journal : Journal of Urban Medicine, 64(3), 213–222. https://doi.org/10.14456/vmj.2020.21
Cerin, E., Sallis, J. F., Salvo, D., Hinckson, E., Conway, T. L., Owen, N., van Dyck, D., Lowe, M., Higgs, C., Moudon, A. V., Adams, M. A., Cain, K. L., Christiansen, L. B., Davey, R., Dygrýn, J., Frank, L. D., Reis, R., Sarmiento, O. L., Adlakha, D., … Giles-Corti, B. (2022). Determining thresholds for spatial urban design and transport features that support walking to create healthy and sustainable cities: Findings from the IPEN Adult study. The Lancet Global Health, 10(6), e895–e906. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(22)00068-7
Chidambara. (2019). Walking the first/last mile to/from transit: Placemaking a key determinant. Urban Planning, 4(2), 183–195. https://doi.org/10.17645/up.v4i2.2017
Christiansen, L. B., Cerin, E., Badland, H., Kerr, J., Davey, R., Troelsen, J., van Dyck, D., Mitáš, J., Schofield, G., Sugiyama, T., Salvo, D., Sarmiento, O. L., Reis, R., Adams, M., Frank, L., & Sallis, J. F. (2016). International comparisons of the associations between objective measures of the built environment and transport-related walking and cycling: IPEN adult study. Journal of Transport and Health, 3(4), 467–478. https://doi.org/10.1016/j.jth.2016.02.010
Ferrari, G., Werneck, A. O., da Silva, D. R., Kovalskys, I., Gómez, G., Rigotti, A., Sanabria, L. Y. C., García, M. C. Y., Pareja, R. G., Herrera-Cuenca, M., Zimberg, I. Z., Guajardo, V., Pratt, M., Bolados, C. C., Saldía, E. J., Pires, C., Marques, A., Peralta, M., de Victo, E. R., & Fisberg, M. (2020). Association between perceived neighborhood built environment and walking and cycling for transport among inhabitants from Latin America: The ELANS study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(18), Article 6858. https://doi.org/10.3390/ijerph17186858
Florindo, A. A., Barbosa, J. P. d. A. S., Barrozo, L. V., Andrade, D. R., de Aguiar, B. S., Failla, M. A., Gunn, L., Mavoa, S., Turrell, G., & Goldbaum, M. (2019). Walking for transportation and built environment in Sao Paulo city, Brazil. Journal of Transport and Health, 15, Article 100611. https://doi.org/10.1016/j.jth.2019.100611
Frank, L. D., Sallis, J. F., Conway, T. L., Chapman, J. E., Saelens, B. E., & Bachman, W. (2006). Many pathways from land use to health: Associations between neighborhood walkability and active transportation, body mass index, and air quality. Journal of the American Planning Association, 72(1), 75–87. https://doi.org/10.1080/01944360608976725
Freeman, L., Neckerman, K., Schwartz-Soicher, O., Quinn, J., Richards, C., Bader, M. D. M., Lovasi, G., Jack, D., Weiss, C., Konty, K., Arno, P., Viola, D., Kerker, B., & Rundle, A. G. (2013). Neighborhood walkability and active travel (walking and cycling) in New York City. Journal of Urban Health, 90(4), 575–585. https://doi.org/10.1007/s11524-012-9758-7
Ha, J., Ki, D., Lee, S., & Ko, J. (2023). Mode choice and the first-/last-mile burden: The moderating effect of street-level walkability. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 116, Article 103646. https://doi.org/10.1016/j.trd.2023.103646
Kärmeniemi, M., Lankila, T., Ikäheimo, T., Koivumaa-Honkanen, H., & Korpelainen, R. (2018). The built environment as a determinant of physical activity: A systematic review of longitudinal studies and natural experiments. Annals of Behavioral Medicine, 52(3), 239–251. https://doi.org/10.1093/abm/kax043
Lyu, Y., & Forsyth, A. (2021). Attitudes, perceptions, and walking behavior in a Chinese city. Journal of Transport and Health, 21, Article 101047. https://doi.org/10.1016/j.jth.2021.101047
Mavoa, S., Bagheri, N., Koohsari, M. J., Kaczynski, A. T., Lamb, K. E., Oka, K., O'Sullivan, D., & Witten, K. (2019). How do neighbourhood definitions influence the associations between built environment and physical activity? International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(9), Article 1501. https://doi.org/10.3390/ijerph16091501
McClure, W. R., & Bartuska, T. J. (Eds.). (2007). The built environment: A collaborative inquiry into design and planning (2nd ed.). John Wiley & Sons.
Mirzaei, E., Kheyroddin, R., Behzadfar, M., & Mignot, D. (2018). Utilitarian and hedonic walking: Examining the impact of the built environment on walking behavior. European Transport Research Review, 10(2), Article 20. https://doi.org/10.1186/s12544-018-0292-x
Salvo, D., Garcia, L., Reis, R. S., Stankov, I., Goel, R., Schipperijn, J., Hallal, P. C., Ding, D., & Pratt, M. (2021). Physical activity promotion and the United Nations Sustainable Development Goals: Building synergies to maximize impact. Journal of Physical Activity and Health, 18(10), 1163–1180. https://doi.org/10.1123/jpah.2021-0413
Sarker, R. I., Mailer, M., & Sikder, S. K. (2020). Walking to a public transport station: Empirical evidence on willingness and acceptance in Munich, Germany. Smart and Sustainable Built Environment, 9(1), 38–53. https://doi.org/10.1108/SASBE-07-2017-0031
Stamatakis, E., Straker, L., Hamer, M., & Gebel, K. (2019). The 2018 Physical Activity Guidelines for Americans: What's new? Implications for clinicians and the public. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 49(7), 487–490. https://doi.org/10.2519/jospt.2019.0609
Spoon, S. C. (2005). What defines walkability: Walking behavior correlates [Master's paper, University of North Carolina at Chapel Hill]. Carolina Digital Repository. https://doi.org/10.17615/ddw2-sr16
United Nations Human Settlements Programme. (2024). Annual report 2023: Local action in a time of crises. https://unhabitat.org/annual-report-2023
Vichiensan, V., & Nakamura, K. (2021). Walkability perception in Asian cities: A comparative study in Bangkok and Nagoya. Sustainability (Switzerland), 13(12), Article 6825. https://doi.org/10.3390/su13126825
Zuniga-Teran, A. A., Orr, B. J., Gimblett, R. H., Chalfoun, N. V., Guertin, D. P., & Marsh, S. E. (2017). Neighborhood design, physical activity, and wellbeing: Applying the walkability model. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(1), Article 76. https://doi.org/10.3390/ijerph14010076
