กระบวนการขนส่งอาหารและลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ทางสัญจร สำหรับงานขนส่งอาหารในโรงพยาบาลเอกชน

Main Article Content

เมธานนท์ น้ำดอกไม้
กวิน ธนโกเศศ
ไตรวัฒน์ วิรยศิริ

บทคัดย่อ

เส้นทางสัญจรส่วนสนับสนุนบริการของโรงพยาบาล มีความสำคัญในการเป็นเส้นทางสำหรับการนำส่งอาหาร ยา เวชภัณฑ์ รวมถึงสิ่งของต่าง ๆ ที่สนับสนุนให้บริการทางการแพทย์ดำเนินไปได้อย่างราบรื่น รวดเร็ว และปลอดภัย อย่างไรก็ตาม การศึกษาเกี่ยวข้องกับลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ทางสัญจรส่วนงานบริการยังมีอยู่อย่างจำกัด ซึ่งการออกแบบที่เหมาะสมและสอดคล้องกับกระบวนการปฏิบัติงานบริการ จะมีส่วนช่วยลดปัญหาอุปสรรคในการปฏิบัติงานหรือภาระแก่เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานได้ การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการขนส่งอาหารและวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ทางสัญจรในโรงพยาบาลที่ส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพประกอบด้วย การวิเคราะห์แบบสถาปัตยกรรม และการสำรวจภาคสนามร่วมกับติดตามการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่


ผลการศึกษา แสดงให้เห็น 10 ขั้นตอนสำคัญของกระบวนการขนส่งอาหารในโรงพยาบาลของทั้งสองกรณีศึกษา และลักษณะทางกายภาพที่ส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติงานโดยพบว่า รูปแบบการวางผังอาคารโรงพยาบาลส่งผลต่อระยะทางในการขนส่ง รวมถึงต่อการจัดเส้นทางและรูปแบบงานบริการขนส่งอาหาร โดยเมื่อพิจารณาเปรียบเทียบระหว่างกรณีศึกษาพบว่า กรณีศึกษา A ซึ่งมีลักษณะเป็นกลุ่มอาคารหลายหลัง มีเส้นทางขนส่งอาหารที่มีระยะทางต่อรอบที่ไกลกว่ากรณีศึกษา B ที่มีลักษณะเป็นอาคารหลังเดียวมากกว่า 205 เมตร นอกจากนี้ยังพบว่า องค์ประกอบและลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ทางสัญจรส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยและภาระทางร่างกายแก่เจ้าที่หน้าผู้ปฏิบัติงานขนส่งอาหารอย่างมีนัยสำคัญ โดยประกอบด้วย ส่วนพื้นที่ทางสัญจรระหว่างอาคารที่ไม่มีหลังคาปกคลุม ทางลาด และประตูหนีไฟ เป็นต้น


การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นความสำคัญของการพิจารณาลักษณะทางกายภาพของโรงพยาบาล โดยเฉพาะส่วนพื้นที่ทางสัญจรงานบริการ ร่วมกับการกำหนดเส้นทางและการจัดรูปแบบงานบริการขนส่งอาหารของโรงพยาบาลเอกชน ซึ่งข้อค้นพบจากงานวิจัยชิ้นนี้ สามารถนำไปต่อยอดในการศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการออกแบบลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ทางสัญจรงานบริการอื่น ๆ ในโรงพยาบาลให้สอดคล้องกับรูปแบบการใช้งานต่อไปในอนาคต

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2562). มาตรฐานด้านอาคารและสภาพแวดล้อมในโรงพยาบาล. กระทรวงสาธารณสุข.

กองแบบแผน กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2560). คู่มือการออกแบบอาคารและสภาพแวดล้อมสถานบริการสุขภาพ แผนกโภชนาการ. กระทรวงสาธารณสุข.

กองแบบแผน กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2558). คู่มือการออกแบบอาคารสถานบริการสุขภาพและสภาพแวดล้อม ฉบับทั่วไป (GENERAL). กระทรวงสาธารณสุข.

คุณานนท์ อินทพันธ์, วณัชพงศ์ คงแก้ว, เสกสรร สุธรรมานนท์, และ สุรศักดิ์ มิถุนดี. (2565). การจัดเส้นทางการจัดส่งโลหิตด้วยวิธีวิวัฒนาการโดยใช้ผลต่างแบบผสมผสาน กรณีศึกษา กลุ่มโรงพยาบาลในจังหวัดสงขลา. วารสารไทยการวิจัยดำเนินงาน, 10(1), 179–192.

ชัยยันต์ ใจบุญมา. (2562). การออกแบบและสร้างรถเข็นส่งอาหารผู้ป่วยในโรงพยาบาลขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงใช้ในโรงพยาบาลเสริมงามจังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการวิทยสารบูรณาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและวิศวกรรมประยุกต์, 12(2), 1–14.

พรชัย ดีไพศาลสกุล. (2558). ยุทธศาสตร์การพัฒนาโรงพยาบาลเอกชนสู่ความเป็นบรรษัทภิบาล. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ Veridian มหาวิทยาลัยศิลปากร (มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ), 8(3), 229–248.

พิมพ์ชนก อร่ามเจริญ. (2562). การสัญจรทางตั้งภายในโรงพยาบาล กรณีระบบลิฟต์ในอาคารสูงของโรงพยาบาลที่มีหอผู้ป่วยใน. วารสารวิชาการสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 68, 69–88.

วิภาวรรณ ด่านกำเนิด และจิราวรรณ เนียมสกุล. (2563). การวางแผนการขนส่งผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ในโรงพยาบาล กรณีศึกษา โรงพยาบาลรัฐขนาดใหญ่แห่งหนึ่งของประเทศไทย. วารสารวิชาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรม, 16(2), 1–14. https://doi.org/DOI: 10.14416/j.ind.tech.2020.06.001

รัตนะ ศิริรัตนเวคิน และวรินทร์ วงษ์มณี. (2564). การเพิ่มประสิทธิภาพการกระจายยาและเวชภัณฑ์ภายในโรงพยาบาลด้วยแนวคิดแบบลีน. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยรังสิต ครั้งที่ 16 (หน้า 2171-2182). มหาวิทยาลัยรังสิต.

สืบสกุล โทนแจ้ง. (2561). นวัตกรรมกระบวนการเพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนการบริการอาหารผู้ป่วยในโรงพยาบาล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/3464

อวยชัย วุฒิโฆสิต. (2551). การออกแบบโรงพยาบาล (General hospital design) (พิมพ์ครั้งที่ 3 ฉบับปรับปรุง). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Australasian Health Infrastructure Alliance. (2016). Australasian health facility guidelines: Part C - Design for access, mobility, OHS and security. https://healthfacilityguidelines.com.au/

Atkin, B., & Brooks, A. (2021). Total facility management (5th ed.). Wiley Blackwell.

Acharya, S., Yadav, S., & Pulipati, S. B. (2025). Evaluating hospital transport system for enhancing safety and sustainability in healthcare delivery. Sustainable Transport and Livability, 2(1), 2487942.

Bureau of Indian Standards. (2016). National building code of India 2016.

Cleanworld. (n.d.). รถเข็นสแตนเลส [Stainless steel trolleys]. Retrieved June 30, 2026, from https://www.cleanworld-th.com/search/tag/รถเข็นสแตนเลส

Indian Roads Congress. (2012). Guidelines for pedestrian facilities (IRC:103-2012).

Machry, H., Joseph, A., & Wingler, D. (2021). The fit between spatial configuration and idealized flows: Mapping flows in surgical facilities as part of case study visits. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 14(1), 237–250. https://doi.org/10.1177/1937586720928350

Ministry of Urban Development. (2016). Harmonised guidelines and space standards for barrier-free built environment for persons with disability and elderly persons. Government of India.

Pashley, A., Young, A., & Wright, O. (2022). Foodservice systems and mealtime models in rehabilitation: Scoping review. Journal of Advanced Nursing, 78(11), 3559–3586.

Siam Trolley. (n.d.). Home. Retrieved June 30, 2026, from https://www.siamtrolley.com/th/

Young, C., & Farrah, K. (2019). Room service food delivery models for hospital in-patients: A review of clinical effectiveness, cost-effectiveness, and guidelines. Canadian Agency for Drugs and Technologies in Health. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545103/