เพลงแรปวิพากษ์สังคม: ความเป็นมาและแนวทางการแต่งเนื้อหาเพลงของศิลปินเพลงแรปวิพากษ์สังคม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์2 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของเพลงแรปวิพากษ์ สังคม และ (2) แนวทางการแต่งเนื้อหาเพลงแรปวิพากษ์ของศิลปินเพลงแรปวิพากษ์สังคม โดยวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลความเป็นมาของเพลงแรปวิพากษ์สังคม และสัมภาษณ์เชิงลึก เฉพาะเจาะจงกับศิลปินที่มีประสบการณ์แต่งเนื้อหาเพลงแรปวิพากษ์สังคมไทยจำนวน 6 ท่าน ผลการศึกษาพบว่าเพลงแรปเกิดจากการผสมผสานของเนื้อร้องที่เป็นจังหวะหรือค าสัมผัสกับ ดนตรีฮิปฮอป โดยเนื้อหาส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องชีวิต สังคม การเมือง เป็นต้น จึงมีรูปแบบของเพลงแรปที่ น่าสนใจ เช่น เพลงแรปแนวการเมือง หรือ เพลงแรปเตือนสติเป็นต้น จึงกลายเป็นเพลง “แรปวิพากษ์ สังคม” ซึ่งมีเนื้อหาวิพากษ์สิ่งต่าง ๆ ในสังคม ผู้ศึกษาจึงน าแนวคิดเกี่ยวกับทฤษฎีวิพากษ์มาเพื่อทำความ เข้าใจเพลงแรปวิพากษ์สังคมในฐานะที่เป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งของผู้คนในการแสดงการวิพากษ์สังคม เป็นต้น จากการสัมภาษณ์เชิงลึกเฉพาะเจาะจงกับศิลปินผู้ให้ข้อมูลสำคัญถึงแนวทางการแต่งเนื้อหา เพลงแรปวิพากษ์สังคม พบว่าด้านมุมมองส่วนตัวของศิลปินแต่ละท่าน จะเลือกให้ข้อมูลถึงเฉพาะมุมมองแง่ ลบต่อสังคมไทย เช่น ความไม่เท่าเทียมในสังคม หรือความไม่ยุติธรรม เป็นต้น ด้านการแต่งเนื้อหาเพลง แต่ละท่านมีแรงบันดาลใจในการแต่งเนื้อหาเพลงจากทั้งความเห็นส่วนตัวและรูปแบบของศิลปินที่ชื่นชอบ และมีการคำนึงถึงองค์ประกอบเพลง เช่น จังหวะ หรือ ทำนอง เป็นต้น โดยนอกจากนี้ยังพบว่า “เพลง แรป” ถือเป็นสื่ออย่างหนึ่งที่ต่อสู้เพื่อแย่งชิงพื้นที่ทางความคิดของประชาชนและพื้นที่ทางวัฒนธรรมใน สังคมอีกด้วย