การพัฒนากระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชนในการตรากฎหมายตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 77 เพื่อนำเอาหลักการสำคัญตามมาตรานี้มาออกแบบและพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนและผู้ที่เกี่ยวข้องในการตรากฎหมายตามมาตรา 77 โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการเก็บข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์กลุ่มผู้ให้ข้อมูล สำคัญ 4 กลุ่ม จำนวน 20 คน วิเคราะห์และนำเสนอข้อมูล ในเชิงพรรณนา ผลจากการวิจัย พบว่า 1) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 77 มีีเจตนารมณ์สำคัญ 11 ประการ คือ เจตนารมณ์หลัก 4 และเจตนารมณ์รอง 7 ประการ 2) การออกแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยการรับฟังความคิดเห็น แยกออกเป็น 2 ขั้นตอน คือ ก่อนการตรากฎหมาย เน้นการ
วิเคราะห์ผลกระทบ และหลังการตรากฎหมาย เน้นการประเมินผลสัมฤทธิ์ จะต้องรอบด้านและเป็นระบบ 3)การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยการรับฟังความคิดเห็น มีองค์ประกอบสำคัญ คือ รูปแบบกลไก กิจกรรม กระบวนการ การจัดการ และการพัฒนา 3 ระยะ คือ ระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาว ตามเจตนารมณ์ของมาตรา 77 และเพื่อนำไปสู่การปฏิรูป และพัฒนาประเทศตามมาตรา 258 (ค.)
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ ผลพัฒน์. (2562). แนวทางการดำเนินการรับฟังความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้องตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. สถาบันพระปกเกล้า.
โกเมศ ขวัญเมือง, พระเทพปริยัติเมธี, พระครูธรรมธรสฐาพร ปภสฺฺสโร, สุกัญญาณัฐ อบสิน และไพศาล นาสุริวงศ์. (2566). ว่าด้วยหลักนิติธรรม. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(2): 355-368. กฎหมายให้สอดคล้องกับการปฏิรูปประเทศ. วารสารจุลนิติ, 14(6), 4-10.
คณาธิป ไกยชน. (2566). แนวทางการพัฒนากระบวนการรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
ชัยวัฒน์ วงศ์วัฒนศานต์. (2550). การพัฒนากฎหมาย (legal development). วารสารกฎหมายปกครอง, 24(3), 3-34.
ชุติภา สุขเนียม. (2562). การใช้และการตีความกฎหมายอาญา: ศึกษาเฉพาะกรณีมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562. [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขากฎหมายอาญา คณะนิติศาสตร์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ณัฐดนัย นาจันทร์. (2563). ความสอดคล้องของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 กับวัตถุประสงค์ ของทฤษฎีรัฐธรรมนูญนิยม. วารสารวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 8(1), 17-29.
ณัฐกร วิทิตานนท์. (2557). หลักรัฐธรรมนูญเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัฐภน ลิมปิเจริญ. (2567). การมีส่วนร่วมทางการเมืองในการปกครองระบอบประชาธิปไตยตามการรับรู้ของประชาชน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(2), 54-69.
ดิสทัต โหตระกิตย์. (2560). การทบทวนความเหมาะสมของกฎหมายตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเพื่อพัฒนากฎหมายให้สอดคล้องกับการปฏิรูปประเทศ. วารสารจุลนิติ, 14(6), 4-10.
เดือนเด่น นิคมบริรักษ์. (2560). การทบทวนความเหมาะสมของกฎหมายตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเพื่อพัฒนากฎหมายให้สอดคล้องกับการปฏิรูปประเทศ. วารสารจุลนิติ, 14(6), 11-18.
ทัศนะ ศรีปัตตา. (2563). การบังคับใช้มาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. วารสารวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุุบลราชธานี, 8(1), 69-83.
นฤพนธ์ ธุลีจันทร์. (2561). ปัญหากระบวนการรับฟังความคิดเห็นในการตรากฎหมายตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขากฎหมายมหาชน คณะนิติศาสตร์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2563). แนวคิดรัฐธรรมนูญนิยม (constitutionalism) กับการจัดโครงสร้างสถาบันการเมือง. สำนักพิมพ์วิญญูชน.
บรรเจิด สิงคะเนติ, ฌานิทธิ์ สันตะพันธ์, พัชรวรรณ นุปประยูร และต่อพงษ์ กิตติยานุพงศ์. (2563). ศาลรัฐธรรมนูญกับแนวคิดประชาธิปไตยที่ปกป้องตนเองได้ (sustainable democracy). สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2565). หลักนิติธรรมและประชาธิปไตย. https://tijrold.org/wp-content/uploads/2022/01.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2563). คำอธิบายวิชากฎหมายรัฐธรรมนูญ แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2563. สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา.
ปณยา ท่าทราย. (2562). ปัญหาเกี่ยวกับการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ผลกระทบในการจัดทำกฎหมายของประเทศไทย. [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขากฎหมายธุรกิจ คณะนิติศาสตร์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ปกรณ์ นิลประพันธ์. (2562). มาตรา 77 ที่มา หลักการ และความคาดหวัง. ใน รวมบทความวิชาการเนื่องในโอกาส 60 ปี ศาสตราจารย์ ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์. โรงพิมพ์เดือนตุลา.
พระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562. (2562, 31 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 72 ก. หน้า 1-17.
พระราชกฤษฎีกาการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมาย พ.ศ. 2558. (2558, 8 กันยายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 132 ตอนที่ 86 ก. หน้า 91-96.
พลอยใจ ปิ่นตบแต่ง. (2566). รัฐธรรมนูญนิยมและความเป็นพลเมืองไทยในฐานะส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาสาธารณรัฐนิยมสมัยใหม่สากล (ค.ศ.1885-1932). วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 53(2), 236-259.
พงษ์พันธุ์ จุลอดุง. (2562). แนวทางการดำเนินการตามมาตรา 77 วรรคสองของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ในชั้นคณะกรรมการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ. สถาบันพระปกเกล้า.
พนารัตน์ มาศฉมาดล. (2565). กฎหมายรัฐธรรมนูญและสถาบันทางการเมือง. สำนักพิมพ์วิญญูชน.
เพลินตา ตันรังสรรค์. (2560). การประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายให้สอดคล้องกับบทบัญญัติมาตรา 77 และมาตรา 258 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. วารสารจุลนิติ, 14(6), 47-65.
ยุทธพงษ์ รัตนจันทร์, ศาสดา วิริยานุพงศ์ และสุคนธา ศรีภิรมย์. (2567). การนำหลักนิติรัฐมาใช้ในคำวินิจฉัยของศาลปกครอง. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 4(2), 581-595.
ยุทธพร อิสรชัย. (2548). ยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศกับพัฒนาการทางการเมืองไทย. ใน เอกสารการสอนปัญหาพัฒนาการทางการเมืองไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก. หน้า 1-90. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2560/A/040/1.PDF
รัฐชฎา ฤาแรง, บุญมาก กันหาสาย, ณัฐนันท์ ทองทรัพย์, และเฉลียว นครจันทร์. (2564). ปัญหาการรับฟังความคิดเห็นและการประเมินผลกระทบในการตรากฎหมาย. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(1), 181-190.
ลิขิต ธีรเวคิน. (2552). การเมืองไทยและประชาธิปไตย. มิสเตอร์ก๊อปปี้.
ลิขิต ธีรเวคิน. (2550). วิวัฒนาการการเมืองการปกครองไทย . (พิมพ์ครั้งที่ 10). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วลัยพร ภารา. (2563). ปัญหาและอุปสรรคในการจัดทำเจตนารมณ์ร่างพระราชบัญญัติทั่วไปของฝ่ายนิติบัญญัติ. สถาบันพระปกเกล้า.
วิษณุ เครืองาม. (2530). กฎหมายรัฐธรรมนูญ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์แสวงสุทธิการพิมพ์.
สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. (2562). พระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562: สรุปสาระสำคัญประวัติความเป็นมากระบวนการและขั้นตอนในการตราพระราชบัญญัติ ดังกล่าวของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ รวมทั้งกฎกระทรวงและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง. สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2567). รู้หรือไม่ประเทศไทยมีกฎหมายกี่ฉบับ. https://www.ocs.go.th/static/content/left/resources/20240607DHTMKUSF_448.pdf.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2562). คู่มือรับฟังความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้องในการร่างกฎหมาย. https://lawreform.go.th/uploads/ files/1592981038-kv6bx-mr2f7.pdf
สุจิต บุญบงการ. (2548). การมีส่วนร่วมทางการเมืองกับพัฒนาการทางการเมือง. ใน เอกสารการสอนปัญหาพัฒนาการทางการเมืองไทย . (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สติธร ธนานิธิโชติ. (2562). การปรึกษาหารือสาธารณะ (public consultation): แนวคิด ประสบการณ์ และข้อเสนอรูปแบบสำหรับการรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ. สถาบันพระปกเกล้า.
สุรพล ศรีวิทยา. (2560). การบังคับใช้กฎหมายให้เป็นไปตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ: ศึกษาเปรียบเทียบกับต่างประเทศ. สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.
สุรพล ศรีวิทยา. (2563). บทบาทของรัฐสภาในการพัฒนากลไกการประเมินผลกระทบของกฎหมายเพื่อปฏิรูปกฎหมายให้สอดคล้องกับหลักการตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
สุพิชญา กันกา. (2561). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการวิเคราะห์ผลกระทบในการออกกฎหมาย (regulatory impact assessment: RIA) ตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์]. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย. (2563). วาระแห่งชาติ: ขับเคลื่อนหลักนิติธรรมนำไทย.
https://www.tijthailand.org/what-we-do/detail/rule-of-law-forum-2024
เสน่ห์ จามริก. (2549). การเมืองไทยกับการพัฒนารัฐธรรมนูญ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
สุรสิทธิ์ แสงวิโรจนพัฒน์. (2564). พระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562: ศึกษากรณีบทบัญญัติของกฎหมายหมดความจำเป็นในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาพิพากษาคดีของศาลยุติธรรม. สำนักงานศาลยุติธรรม.
สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2550). อภิรัฐธรรมนูญไทย. สถาบันปรีดี พนมยงค์.
สุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย. (2560). มาตรการก่อนการตรากฎหมายของรัฐตามมาตรา 77 ของบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2560. วารสารจุลนิติ, 14(3), 9-16.
สมคิด เลิศไพฑูรย์. (2548). กฎหมายรัฐธรรมนูญ: หลักการใหม่ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อุดม รัฐอมฤต. (2562). หน้าที่ของรัฐตามรัฐธรรมนูญแห่งราชาอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. ใน รวมบทความวิชาการ เนื่องในโอกาส 60 ปี ศาสตราจารย์ ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์. โรงพิมพ์เดือนตุลา.
เอกวิทย์ มณีธร. (2556). รัฐศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 4). ห้างหุ่นส่วนจำกัด เอ็ม.ที.เพรส.
อัครพล พูลผล. (2560). เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ 2560 ในประเด็นการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ. [วิทยานิพนธ์ รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อมร รักษาสัตย์, สมบูรณ์ สุขสำราญ, สุรพล ราชภัณฑารักษ์, ประเสริฐ จิตติวัฒน์พงศ์, และวิรัช วิรัชนิภาวรรณ. (2543). ประชาธิปไตย: อุดมการณ์ หลัักการ และแบบอย่างการปกครองหลายประเทศ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อมร จันทรสมบูรณ์. (2537). คอนสติติวชั่นแนลลิสม์ (constitutionalism) ทางออกของประเทศไทย. สถาบันนโยบายศึกษา.
Bulman-Pozen, J., & Seifter, M. (2023). The right to amend state constitutions. The Yale Law Journal, 133(1), 191-227.
Bulmer, E. (2017). Direct democracy. Retrieved March 12, 2024 from https://constitutionnet.org/sites/default/files/2017-10/direct-democracy-primer.pdf.
Cherneff, L. (2024). Remembering in re turner: Popular constitutionalism in the reconstruction era. The Yale Law Journal, 133(7), 2443-2520.
Charles, E. G. U., & Fuentes, R. E. L. (2024). The constitution of difference. Harvard Law Review, 137(3), 133-174.
Epstein, A. R. (2011). Direct democracy: Government of the people, by the people, and for the people. Harvard Journal of Law and Public Policy, 34(3), 819-826.
Fishkin, S. J. (2009). When the people speak: Deliberative democracy and public consultation. Oxford University Press.
Fuller, L. L. (1964). Morality of law. Yale University Press.
Hayek, A. F. (2006). The constitution of liberty. Routledge.
Huntington, P. S. (1982). No easy choice: Political participation in developing countries. Harvard University Press.
Janda, C. K., Berry, M. J., & Goldman, J. (1989). The challenge of democracy: Government in America. (2nd ed.). Houghton Mifflin.
