ศิลปะการแสดงหมอลำพื้นบ้้านอีสานในฐานะสื่อในการสร้างความหมายและการมีส่วนร่วมของผู้ชมและความจงรักภักดีต่อคณะหมอลำ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หมอลำเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่มีต้นกำเนิดจากภาคอีสาน ซึ่งเป็นทั้งการแสดงและการสื่อสารผ่านการเล่าเรื่องโดยใช้เพลงลูกทุ่งหมอลำอีสาน โดยเนื้อหาการแสดงของหมอลำได้สะท้อนถึงวัฒนธรรมประเพณี และวิถีชีวิตของคนอีสานทำให้การแสดงหมอลำไม่เพียงแต่เป็นการแสดงเพื่อให้ความบันเทิงเท่านั้นแต่ยังทำหน้าที่เป็นสื่อในการสร้างความหมายและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ชมด้วย ซึ่งในบทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจบทบาท พัฒนาการของหมอลำ 2) บทบาทของหมอลำในฐานะสื่อ เป็นการศึกษาวิเคราะห์การตีความและการตอบสนองของผู้ชมที่มีต่อเนื้อหาและรูปแบบการนำเสนอการแสดงหมอลำ และ 3) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้และการมีส่วนร่วมของผู้ชม เช่น บริบททางสังคมและวัฒนธรรม ประสบการณ์ส่วนตัวของผู้ชม และสื่ออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยใช้กรอบแนวคิดและทฤษฎีทางนิเทศศศาสตร์และการสื่อสารเพื่อทำความเข้าใจถึงพัฒนาการการของหมอลำในฐานะสื่อพื้นบ้านที่มีความขับช้อนและหลากหลายมิติทำให้ศิลปะการแสดงหมอลำพื้นบ้านมีรากฐานมายาวนานในภาคอีสาน ตั้งแต่ยุคแรกที่ผูกพันกับวิถีชีวิตเกษตรกรรมสู่ยุคดิจิทัล โดยได้รับอิทธิพลจากเทคโนโลยีและการสื่อสาร
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กฤษณ์ คำนนท์. (2566). การสื่อสารด้วยการแต่งหน้าของหมอลำในฐานะอวัจนภาษา. วารสารนิเทศสยามปริทัศน์, 22(2), 292-302.
จินดา แก่นสมบัติ. (2559). เพลงลูกทุ่งหมอลำ: จากเพลงพื้นบ้านอีสานแพร่กระจายเข้าสู่เมืองกรุง. วารสารวิถีสังคมมนุษย์, 4(1), 153-173.
ฉัตรชัย พิศผล. (2565). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความจงรักภักดีของแฟนคลับหมอลำวงระเบียบวาทะศิลป์. วารสารราชภาคย์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 16(48), 218-233.
ณัฏฐ์ชุดา วิจิตรจามรี. (2566). ทฤษฎีการสื่อสาร. คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ณัฐวุฒิ อุ่นทร. (2560). เทคนิควิธีการลำของหมอลำฉลาด ส่งเสริม (ป. ฉลาดน้อย). วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 9(1), 67-83.
นรชน โทบบุดดี และพิภัช สอนใย. (2566). กระบวนการถ่ายทอดหมอลำกลอนของหมอลำละมุลปากไฟ. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม, 8(1), 12-20.
ปัณณทัต ลำเฟือย และอนุกูล โรจนสุขสมบูรณ์. (2564). การแสดงหมอลำคณะเสียงอิสาน. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 76-33.
พนม คลี่ฉายา และคณะ. (2565). นิเทศศาสตร์: กระบวนทัศน์ทางเลือกใหม่ และวิธีวิทยาการวิจัย. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ผจญ พีบุ้ง. (2564). การบรรเลงกลองชุดประกอบการแสดงหมอลำ: พัฒนาการ และกลวิธีในการบรรเลง. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 15(1), 1-26.
รินดา ประกอบบุญ. (2567). หมอลำกับการสร้างพื้นที่การยอมทางสังคมในวาทกรรม"ศิลปินพื้นบ้าน". วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย, 4(3), 194-205.
ลักขณา ลัดเหลา และเจริญชัย ชนไพโรจน์. (2565). กระบวนการถ่ายทอดลีลาการร่ายรำแบบเศร้าหมองของนางเอกหมอลำ. วารสาวมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด, 16(3), 43-50.
วรากร สีโย. (2561). การบรรเลงแซกโซโฟนประกอบการแสดงหมอลำในอีสาน. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 5(1), 261-280.
วสันต์ ชาพิทักษ์, ศุภกร บุญอรัญ และอนันตศักดิ์ พลแก้วเกษ. (2564). สัญญะความเป็นอีสานบนเวทีหมอลำหมูในฤดูกาล 2561-2563. วารสารภาษา ศาสนาและวัฒนธรรม, 10(2), 27-50.
วุฒิสิทธิ์ จีระกมล. (2563). หมอลำผีฟ้า ภูมิปัญญาแห่งการรักษาบ้านคอนสวรรค์. วารสารช่อพะยอม, 31(1), 11-32.
ศุภศิลป์ น้อยแวงพิม และอุรารมย์ จันทมาลา. (2566). ธุรกิจบันเทิงหมอลำ คณะสาวน้อยเพซรบ้านแพงในบริบทวิถีชีวิตปกติใหม่. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 7(3), 191-199.
ศิวาพร ฟองทอง, วรวรรณ ชาญด้วยวิทย์, ประเสริธ วิจิตรนพรัตน์, ศิริศักดิ์ เหล่าจันขาม, รพีพรรณ แคนลาด, อัจฉราภรณ์ มงคลคำ, อัษฎาวุฒิ ศรีทน, และศุภชัย เสถียรหมั่น. (2565). หมอลำกับเศรษฐกิจ สังคม และ สุขภาพของคนอีสาน (เล่ม 1): หมอลำกับเศรษฐกิจสังคมของคนอีสาน. รายงานฉบับสมบูรณ์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ศิริเพ็ญ อัตไพบูลย์, วินัย จำปาอ่อน และจุฑามาส ชมผา. (2559). ศิลปินแห่งชาติปราชญ์ด้านหมอลำของชาวจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และลังคมศาสตร์, 7(1), 97-110.
สราวุธ ศรีหาโคตร. (2565). การปรับตัวของหมอลำท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธธรรมในศตวรรษที่ 21. วารสารแก่นดนตรีและการแสดง, 4(2), 79-94.
สุรศักดิ์ สาระจิตร์. (2564). หมอลำต่อต้านคอมมิวนิสต์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย (ปลายทศวรรษ 2490 ถึงต้นทศวรรษ 2520). วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์, 8(2), 139-168.
หิรัญ จักรเสน. (2561). หมอลำพื้น. วารลารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 10(1), 293-317.
อนันตศักดิ์ พลแก้วเกษ และชาญยุทธ สอนจันทร์. (2561). ศึกษาวัฒนธรรมการตั้งชื่อคณะหมอลำเรื่องต่อกลอนในภาคอีสาม. วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 7(2), 26-50.
อภินันท์ บัวหภักดี. (2561). หมอลำ การแสดงแห่งชีวิต จิตวิญญาณอีสาน. วัฒนธรรม, 57(3), 88-93
Lau, F., & Yano, C. R. (Eds.). (2018). Making waves: Traveling musics in Hawai‘i, Asia, and the Pacific. University of Hawai‘i Press.
Miller, T. E. (1985). Traditional music of the Lao: Kaen playing and molam singing in Northeast Thailand. Greenwood Press.
Miller, T. E., & Williams, S. (Eds.). (2008). The garland handbook of Southeast Asian music. Routledge
Reynolds, C. J. (1998). Globalization and cultural nationalism in modern Thailand. In J. S. Kahn (Ed.), Southeast Asian identities: Culture and the politics of representation in Indonesia, Malaysia, Singapore, and Thailand (pp. 115-145). Institute of Southeast Asian Studies.
Wannaudom. P. (1984). Mor lam singing of Northeast Thailand. The Ohio State University.
