เครื่องดนตรีกับความเป็นสยามใหม่ บทบาท หลักปฏิบัติการและการปรับแปลงทางวัฒนธรรมของฆ้องหุ่ย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่องเครื่องดนตรีไทยจากการมองที่ตัวเครื่องดนตรีและที่มาทั้งการแยกส่วนประกอบและการวิเคราะห์เครื่องดนตรีที่สัมพันธ์ต่อวงดนตรีและบทบาทที่มีต่อสังคมวัฒนธรรมเป็นเรื่องน่าสนใจ บทความนี้ชี้ประเด็นเรื่องการปรับแปลงทางวัฒนธรรมผ่านมิติของการศึกษาเครื่องดนตรีและสภาวะแห่งความเป็นเครื่องดนตรี โดยมีฆ้องหุ่ยเป็นวัตถุศึกษา การตั้งต้นในการศึกษาเรื่องเครื่องดนตรีในขนบดนตรีไทยใหม่ สามารถสืบสาวที่มาและการดำรงอยู่ของเครื่องดนตรีนั้นได้สะดวกทั้งในมิติประวัติศาสตร์และสังคมศาสตร์ พบว่า ฆ้องหุ่ยที่ใช้ในปัจจุบันเป็นเครื่องดนตรีข้ามพรมแดน มีการปรับแปลงให้เข้ากับดนตรีไทย 3 ระดับ กล่าวคือ ประการแรกการเปลี่ยนตำแหน่งแห่งที่ โดยการโยกย้ายเชิงกายภาพและการให้สถานะจากเครื่องดนตรีเพื่อศาสนาความเชื่อสู่เครื่องดนตรีเพื่อความบันเทิงของไทยในยุคอาณานิคมนิยม ประการที่สองการผันรูปแบบของสิ่งหนึ่งให้กลายเป็นอีกสิ่งหนึ่ง ด้วยกระบวนการเทียบเสียงไทยและการใส่ภาพความเป็นเครื่องดนตรีไทยให้กับฆ้อง และประการสุดท้ายการปรับมโนทัศน์ เป็นขั้นที่สำคัญที่สุดคือการที่ฆ้องหุ่ยได้รับการรับรู้ผ่านการประสมวงในวงดนตรีไทยในขนบ จากการสร้างระเบียบวิธีการบรรเลงเป็นการสร้างหน้าที่สำหรับเครื่องดนตรี และการจัดสถานะของฆ้องหุ่ยให้เป็นเครื่องดนตรีเอกลักษณ์ของวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ที่เปิดมิติถึงกลิ่นอายของอิทธิพลความคิดอย่างตะวันตกเพื่อปรับตัวของสยามสู่การเป็นรัฐชาติสมัยใหม่
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรกฎ คำแหง. (2565). ลักษณะเด่นของบทละครดึกดำบรรพ์เรื่องสิทธิธนู. วารสารภาษาและวรณคดีไทย, ศูนย์วิจัยภาษาและวรรณคดีไทย ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุหาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 39(1), 1-40. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/THlanglit/article/view/258701
กฤษฎา แก้วเกลี้ยง. (2556). กระบวนการภารตภิวัตน์ (indianization) กับการผสมสานทางวัฒนธรรมที่ลงตัวในอาณาจักรล้านนา. วารสารสำนักบัณฑิตอาสาสมัคร, 9(2), 197-221. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/gvc-tu/article/view/31005
ชยุติ ทัศนวงศ์วรา และธรณัส หินอ่อน. (2565). จันทร์เจ้าขา ภาวการณ์เปลี่ยนแปลงสู่สยามใหม่ในมิติคีตนาฎกรรม. วารสารไทยคดีศึกษา, 19(1), 201-225. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/thaikhadijournal/article/view/257925
ชยุติ ทัศนวงศ์วรา และพรชัย ผลนิโครธ. (2567). ฆ้องหุ่ย เอกลักษณ์ของวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ ในฐานะเครื่องดนตรีจากแหล่งกำเนิดข้ามพรมแดน. มนุษยศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 25(3), 300-318.
https://so03.tci-thaijo.org/indexphp/JHUMANS/article/view/274579
ณัฐชยา นัจจนาวากุล. (2563). พลวัตการเปลี่ยนแปลงแบบแผนดนตรีไทยสู่ดนตรีไทยร่วมสมัย. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 7(2), 40-53.https://so02.tci-thaijo.org/index.php/faa/article/view/243937
ธนิต อยู่โพธิ์. (2523). เครื่องคนตรีไทยพร้อมด้วยตำนานการผสมวงมโหรี ปี่พาทย์ และเครื่องสาย. โรงพิมพ์การศาสนา.
นิโลบล วงศ์ภัทรนนท์. (2563). ผลวัตทางวัฒนธรรมของความเป็นไทยในละครเพลง [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. http://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2020/TU_2020_6107300029_14215_14917.pdf
พิณนภา หมวกยอด และศนิ ไทรหอมหวน. (2563). การปรับตัวข้ามวัฒนธรรมของชาวญี่ปุ่นวัยหลังเกษียณในจังหวัดเชียงใหม่: กระบวนการและแนวทางในการปรับตัว. วารสารจิตวิทยาคลินิกไทย, 51(2), 40-54. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/tci-thaijclinicpsy/article/view/250815
Baines, A. (1960). Organology and European Folk music instruments. Journal of the International Folk Music Council, 12(1), 10-13. https://doi.org/10.2307/835418
Bates, E. (2012). The social of musical instruments. Society for Ethnomusicology, 56(3), 363-395. https://doi.org/10.5406/ethnomusicology.56.3.0363
Grame, T. C. (1962). Bamboo and music: A new approach to organology. Ethnomusicology, 6(1), 8-14. https://doi.org/10.2307/924243
Kahn, D. (1990). Track organology. October, 55(1), 67-78. https://doi.org/10.2307/778938
Moro, P. (2004). Constructions of nation and the classicisation of music: Comparative perspectives from Southeast and South Asia. Journal of Southeast Asian Studies, 35(2), 187-211. https://doi.org/10.1017/S0022463404000116
Oler, W. M., Montagu, J. P. S., & Hellwig, F. (1970). Definition of organology. The Galpin Society Journal, 23(1), 170-174. https://doi.org/10.2307/842101
Sanders, J. (2006). Adaptation and Appropriation. Routledge.
Sidel, J. T. (2012). The fate of nationalism in the new states: Southeast Asia in comparative historical perspective. Comparative Studies in Society and History, 54(1), 114-144. https://doi.org/10.1017/S0010417511000612
Streckfuss, D. (2012). An ‘ethnic’ reading of ‘Thai’ history in the twilight of the centuryold official ‘Thai’ national model. South East Asia Research, 20(3), 305-327. https://doi.org/10.5367/sear.2012.0115
