พลวัตสิทธิสตรีเกาหลีใต้: กฎหมายครอบครัว ค.ศ. 1957-2005
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การยกเลิกระบบหัวหน้าครอบครัวและการแก้ไขกฎหมายครอบครัว ค.ศ. 2005 นับได้ว่าเป็นความสำเร็จครั้งใหญ่ของกลุ่มสตรีนิยมเกาหลีใต้ ซึ่งได้ทำการเคลื่อนไหวมาอย่างยาวนานตั้งแต่ทศวรรษ 1950 ทว่าภายหลังความสำเร็จนี้ยังคงหลงเหลือค่านิยมทางเพศในครอบครัวและความรู้สึกต่อต้านสิทธิสตรีในสังคมปัจจุบันอยู่ บทความวิจัยฉบับนี้จึงมุ่งศึกษาประวัติศาสตร์สิทธิสตรีที่ปรากฎในกฎหมายครอบครัวของเกาหลีใต้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการสิทธิสตรีผ่านการแก้ไขกฎหมายครอบครัวเกาหลีได้ใต้ใน ค.ศ. 1957-2005 โดยใช้วิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์ศึกษาผ่านหลักฐานชั้นต้นและชั้นรอง เช่น บันทึกการประชุมรัฐสภา และหนังสือพิมพ์เป็นหลัก ผลการศึกษาพบว่า ปรากฏการณ์การเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิสตรีที่ปรากฏขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมครั้งแรกของเกาหลีใต้ในทศวรรษ 1950 เป็นผลสืบเนื่องมาจากการพัฒนาความเป็นสมัยใหม่และการล่มสลายของโครงสร้างสังคมและครอบครัวตั้งแต่สมัยอาณานิคมญี่ปุ่น ในทศวรรษ 1910 ต่อมาเมื่อมีการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิสตรีเกิดขึ้นเพื่อตอบสนองสังคมสมัยใหม่ แนวคิดของลัทธิขงจื๊อซึ่งเป็นรากฐานของโครงสร้างสังคมดั้งเดิมของเกาหลีจึงกลายเป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลให้เกิดการต่อต้านสิทธิสตรีในกฎหมายครอบครัว โดยมีบริบททางการเมืองและเศรษฐกิจในแต่ละช่วงเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลต่อการแก้ไขกฎหมายครอบครัวทั้ง 3 ครั้ง ในกระบวนการพัฒนาสิทธิสตรีช่วงแรก ขับเคลื่อนโดยเครือข่ายองค์กรสตรีที่เน้นการเรียกร้องทางกฎหมายต่อฝ่ายรัฐบาลอนุรักษ์นิยมเป็นหลัก ก่อนที่จะเริ่มแพร่หลายในหมู่ประชาชน เกิดเป็นแรงขับเคลื่อนทางสังคมขนาดใหญ่ และนำไปสู่การยอมรับสิทธิสตรีในกฎหมายครอบครัวมากขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็เกิดกระแสตอบโต้จากเครือข่ายฝ่ายอนุรักษ์นิยมในสังคมด้วยเช่นกัน ทว่าบริบททางการเมืองที่มีความเป็นประชาธิปไตยมากขึ้น ทำให้การพัฒนาสิทธิสตรีในกฎหมายครอบครัวสำเร็จขึ้นได้ใน ค.ศ. 2005 ท่ามกลางกระแสต่อต้านของประชาชนบางส่วนในสังคม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Kim, K. H. (1998). Gender politics in South Korea: The contemporary women’s movement and gender policies, 1980-1996 (Doctoral dissertation). Graduate School of the University of Wisconsin-Madison.
Kim, S. K. (2014). The Korean women’s movement and the state. Routledge.
Kim, Y. C. (1979). Women of Korea: A history from ancient times to 1945 (2nd ed.). Ewha Women University Press.
Oh, J. Y. (1993). A women’s history: The family law reform in Korea: 1948-1991 (Doctoral dissertation). New York University.
Seth, M. J. (2020). A concise history of Korea (3rd ed.). Rowman & Littlefield.
Suh, D. W., & Park, I. H. (2014). Framing dynamics of South Korean women’s movement, 1970s-90s. The Journal of Korean Studies, 19(2), 327-356. doi:10.1353/jks.2014.0016
Yang, H. A. (1998). Envisioning feminist jurisprudence in Korean family law at the crossroads of tradition/modernity (Doctoral dissertation). The New School for Social Research.
Yang, H. A. (2008). A Journey of Family Law Reform in Korea: Tradition, Equality, and Social Change. Journal of Korean Law, 8, 77-94.
Yoo, T. J. (2008). The politics of gender in colonial Korea: Education, labor, and health, 1910-1945. University of California Press.
Yune, J. S. (2005). Tradition and the constitution in the context of Korean family law. Journal of Korean Law, 5(1), 194-221.
Choi, G. S. (2019). 60 years of women’s movement history of the Korean women’s association ④ family law revision movement abolishes the head of household system after a long time [한국여성단체협의회 60년 여성운동사 ④ 가족법 개정운동오랜 끝에 호주제 폐지되다]. Womennews. https://www.womennews.co.kr/news/articleView.html?idxno=193736
Dong-A Ilbo. (1977, December 15). Family law reform sparks direct confrontation between women’s groups and confucian scholars [가족법 개정 싸고 여성단체 유림 정면대결]. Dong-A Ilbo, 2.
Dong-A Ilbo. (1988, December 1). Confucian scholars: “Oppose the abolition of the household system” [유림 “호주제 폐지 반대”]. Dong-A Ilbo, 9.
Encyclopedia of Korean Culture. (2024). New women [신여자]. Encyclopedia of Korean Culture.
https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0079709
Ji, Y. S. (1982, March 1). Don’t frame family law reform solely as a women’s rights movement: The academy house dialogue meeting [가족법 개정 “여권 운동으로만몰지 말라” 아카데미하우스 대화의 모임]. Dong-A Ilbo, 7.
Kim, J. H. (1986, December 2). Family law revision “pros and cons campaign” in full swing [가족법 개정 찬반 운동 한창]. Chosun Ilbo, 11.
Korean Family Planning Association. (n.d.). Population and family planning [인구와가족계획]. https://www.archives.go.kr/next/srch/uniDetailSearch.do
Ministry of Government Legislation, Korean Law Information Center. (1948). Constitution of the Republic of Korea [대한민국헌법]. https://www.law.go.kr/법령/대한민국헌법/ (00001,19480717)
National Archives of Korea A. (2024). Family planning program [가족계획 사업]. https://www.archives.go.kr/next/newsearch/listSubjectDescription.do?id=002608&sitePage=
National Archives of Korea B. (2024). Daughter or son, just have two and raise them well [딸 아들 구별 말고, 둘만 낳아 잘 기르자]. https://theme.archives.go.kr/next/stampPoster/stampPosterDetail.do?stampPosterId=DH50004030&stampPosterType=N&year=ALL
National Assembly Minutes. (1957, November 5). Plenary session of the 3rd National Assembly, 26th meeting, 29th session [제3대 국회 제26회 제29차 국회 본회의].
National Assembly Minutes. (1957, November 6). Plenary session of the 3rd National Assembly, 26th meeting, 30th session [제3대 국회 제26회 제30차 국회 본회의].
National Assembly Minutes. (1957, November 9). Plenary session of the 3rd National Assembly, 26th meeting, 33rd session [제3대 국회 제26회 제33차 국회 본회의].
National Assembly Minutes. (1962, December 21). Standing Committee of the Supreme Council for National Reconstruction, 94th meeting [국가재건최고회의 상임위원회 제94차].
National Assembly Minutes. (1977, December 17). Plenary session of the 9th National Assembly, 98th meeting, 23rd session [제9대 국회 제98회 제23차 국회 본회의].
National Assembly Minutes. (1984, October 15). Plenary session of the 11th National Assembly, 123rd meeting, 10th session [제11대 국회 제123회 제10차 국회 본회의].
National Institute of Korean History. (2024). The constitution enacted by the first National Assembly [제헌 국회에서 제정된 제헌 헌법]. http://contents.history.go.kr/front/hm/view.do?levelId=hm_145_0060
Park, Y. O. (1984). A study on the history of women’s modernization movement in Korea [한국근대여성운동사 연구]. Korean Institute of Spiritual Culture.
Segye Ilbo. (2009). This person’s life: Family law expert Kim Jusoo, former Yonsei University professor [이 사람의 삶 가족법 대가 김주수 前 연세대 교수]. Segye Ilbo. https://www.segye.com/newsView/20090204003469
Shin, S. M. (1982, March 2). Family law debate should move beyond the gender divide [가족법 쟁점 성대결 차원 벗어나야]. Chosun Ilbo, 6.
