Food choices: มูลเหตุจูงใจทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมในการเลือกอาหาร กรณีศึกษานักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการเลือกอาหาร (Food choices) ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร และเพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมที่ส่งผลต่อการเลือกอาหารของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร การศึกษานี้เป็นงานวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative research) กลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร จำนวน 472 คน เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามซึ่งพัฒนามาจากกรอบแนวคิดเรื่องการเลือกอาหาร เส้นทางชีวิต อิทธิพลทางวัฒนธรรมและสภาพแวดล้อม และทุนทางวัฒนธรรม การเก็บข้อมูลใช้การสำรวจรูปแบบออนไลน์ (Online survey) และการวิเคราะห์ผลการศึกษาใช้สถิติเชิงพรรณา และสถิติอนุมานโดยการวิเคราะห์การถดถอยเชิงเส้นพหุตัวแปร ผลการศึกษาพบว่า 1) พฤติกรรมการเลือกอาหารที่นักศึกษาให้ความสำคัญมากที่สุด ได้แก่ ความกังวลด้านจริยธรรม อารมณ์ และราคา 2) ปัจจัยทางสังคมในด้านระดับรายได้มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการเลือกอาหารในทุกมิติ (๖ < .05) ระดับการศึกษาที่สูงขึ้นมีความสัมพันธ์ต่อด้านสุขภาพ (๖ = .005) สถานศึกษามีความสัมพันธ์ต่อการเลือกวัตถุดิบจากธรรมชาติ (๖ = .023) และสถานที่พักอาศัยมีความสัมพันธ์ต่อด้านราคา (๖ = .023) เส้นทางชีวิตในประเด็นด้านระยะเวลามีความสัมพันธ์ต่อด้านสุขภาพ (๒ = .002) สภาพแวดล้อมทางกายภาพมีความสัมพันธ์ต่อการเลือกอาหารในหลายมิติ 3) ทุนทางวัฒนธรรมแบบแฝงฝังในประเภททักษะการทำอาหารมีความสัมพันธ์ต่อการเลือกอาหารในทุกมิติ (p<.05) และทุนทางวัฒนธรรมแบบสถาบัน มีความสัมพันธ์ต่อความสะดวก และการควบคุมน้ำหนัก (๑<.05) ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงอิทธิพลของปัจจัยทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมต่อการตัดสินใจเลือกอาหารของนักศึกษา ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคที่เหมาะสมต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2564). การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
กาญจนา แก้วเทพ และ สมสุข หินวิมาน. (2561). สายธารนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา. ภาพพิมพ์.
ฐานิดา บุญวรรโณ. (2565). ทฤษฎีทุนนิยม ของปิแอร์ บูร์ดิเยอ. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ธนาคารไทยพาณิชย์. (2562, 25 ตุลาคม). EIC Data infographic: คนไทยกินอะไรกัน? https://www.scbeic.com/th/detail/product/6394
ปนันดา จันทร์สุกรี และวศิน แก้วชาญค้า. (2561). สภาพแวดล้อมทางอาหารภายในมหาวิทยาลัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการบริโภคเพื่อสุขภาพของนักศกษาไทย. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 32(3), 118-132.
แพรวพรรณ โสมาศรี. (2556). การศึกษาการใช้ชีวิตของนิสิตระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต] มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. https://ir.swu.ac.th/handle/123456789/264
ลัดดา ประสพสมบัติ และพจนา มณฑีรรัตน์. (2561). รสนิยมกับวิถีชีวิตของนักศึกษาในมหานคร. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม, 6(2), 133-143.
สมชาย วรกิจเกษมสกุล. (2567). ระเบียบวิธีวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์และสังคมศาสตร์. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข และ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2553, ธันวาคม). แผนยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทย พ.ศ. 2554-2563.https://hed.hss.moph.go.th/wp-content/uploads/2024/05/แผนยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทย-2554-2563.pdf
สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567, 1 กันยายน). ข้อมูลจำนวนนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา ปีการศึกษา 2566. https://info.mhesi.go.th/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2564). การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Aqilah, S. (2023). Factors associated with food choice among high school students in Depok, Indonesia [Thesis, Chulalongkorn University]. Chulalongkorn University Intellectual Repository. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/79322
Chanmaneelert, C, & Pipitsombut, S. (2023). The food street phenomenon: A case study of Ban Tad Thong, Bangkok. Journal of Urban and Regional Planning, 1(1), 1-15.
Contento, I. R. (2011). Nutrition education: Linking research, theory, and practice (2nd ed.). Jones & Bartlett Learning.
Desbouys, L., Méjean, C., De Henauw, S., & Castetbon, K. (2020). Socio-economic and cultural disparities in diet among adolescents and young adults: a systematic review. Public health nutrition, 23(5), 843-860.
Hafiz, A. A., Gallagher, A. M., Devine, L., & Hill, A. J. (2023). University student practices and perceptions on eating whilst living away from home. International Journal of Educational Research, 117, 102133.
Kamphuis, C. B. M., de Bekker-Grob, E. W., & van Lenthe, F. J. (2015). The role of cultural capital in health-related lifestyle choices: a qualitative study of people with a lower socioeconomic position. BMC Public Health, 15, 1083.
Li, X., Bai, Y., & Zhang, Q. (2022). Food environments in and around university campuses and their influence on university students’ dietary behaviours: A systematic review. Frontiers in nutrition, 9, 840818.
Meiselman, H. L., & Bell, R. (2003). The role of context in food choice, food acceptance, and food consumption. In M. R. Meckin & M. A. Booth (Eds.), The hedonics of taste (pp. 201-221). Marcel Dekker.
Monterrosa, E. C., Frongillo, E. A., Drewnowski, A., de Pee, S., & Vandevijvere, S. (2020). Sociocultural influences on food choices and implications for sustainable healthy diets. Food and Nutrition Bulletin, 41(2_suppl), 59S-73S.
Palamutoğlu, M. I., Yabanci, N., & Cömert, M. (2024). The impact of university students’ accommodation environments on their dietary choices. Food and Health, 26(1), e2024005.
RELX (n.d.). Sustainable Food Choices. Retrieved June, 17, 2024 from https://sdgresources.relx.com/sustainable-food-choices
Sandri, E., Nebot, E., & Perea, M. (2024). Sociodemographic determinants of food choices and their health impact in Spanish adults. Nutrients, 16(5), 652.
Shepherd, R., & Raats, M. (Eds.). (2006). The psychology of food choice. CABI.
Sirikeratikul, S. (2020). The growth of food delivery services in Thailand. Journal of Business Administration and Social Sciences Innovation, 5(1), 1-15.
SmartResearchThai. (2567). Reliability Cronbach Alpha. Retrieved April 20, 2025, from https://www.smartresearchthai.com/post/reliability-cronbach-alpha
Sobal, J., & Bisogni, C. A. (2009). Constructing food choice decisions. Annals of Behavioral Medicine, 38(S1), 37-46. https://doi.org/10.1007/s12160-009-9124-5
Steptoe, A., Pollard, T. M., & Wardle, J. (1995). Development of a measure of the motives underlying the selection of food: The food choice questionnaire. Appetite, 25(3), 267-284.
Wansink, B., & Sobal, J. (2007). Mindless eating: The 200 daily food decisions. Environment and Behavior, 39(1), 106-123.
Zhang, X., & Slimings, C. (2020). Does food-related cultural capital contribute to diet inequality in rural Australia? A pilot cross-sectional study. medRxiv, 2020-10.
