อัตลักษณ์จีนกับสำนึกของลูกหลานไทยเชื้อสายจีนในปัจจุบัน

บทคัดย่อ

บทความเรื่อง อัตลักษณ์จีนกับสำนึกของลูกหลานไทยเชื้อสายจีนในปัจจุบัน ผู้เขียนมุ่งศึกษามุมมอง ที่มีต่อสำนึกทางอัตลักษณ์จีนของลูกหลานจีนที่สังกัดอยู่ในโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดย ใช้แนวคิดของ Gagne and Deci (2005) เก็บข้อมูลจากแบบสอบถามและใช้การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง จากกลุ่มคนรุ่นอายุ 15-18 ปี ซึ่งเป็นนักเรียนจำนวน 195 คน และกลุ่มคนรุ่นอายุ 20-45 ปี ซึ่งเป็นครูจำนวน 36 คน รวมทั้งสิ้น 231 คน จัดเป็นคนไทยเชื้อสายจีนรุ่นที่ 3 ลงมานับจากบรรพบุรุษที่อพยพมาจากเมืองจีน โดยมีกรอบการนำเสนอ 4 ประเด็น คือ 1. สายสัมพันธ์ในครอบครัว 2. ภาษาและตัวตนคนเชื้อสายจีน 3. ความ กตัญญูและเทศกาล และ 4. ความเชื่อ ผลการศึกษาพบว่า ประเด็นเรื่องสายสัมพันธ์ในครอบครัวนั้นลูกหลานจีน มองว่า "แซ่" ยังเป็นสิ่งที่แสตงตัวตนความเป็นจีนได้ดีที่สุด แม้ปัจจุบันจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของนามสกุลแบบ ไทยไปแล้วก็ตาม ส่วนสถานะเรื่องเพศในครอบครัวนั้น เพศหญิงถูกยอมรับมากขึ้น ประเด็นเรื่องภาษาและตัวตน คนเชื้อสายจีน คนเชื้อสายจีนที่อายุ 20-45 ปี บางคนยังมองว่าลูกหลานควรมีทักษะภาษาจีนอย่างใดอย่างหนึ่ง ติดตัว แต่ภาพรวมของคนทุกช่วงอายุนั้นแทบไม่มีความรู้และทักษะภาษาจีนเลย พวกเขามองว่าภาษาจีนเป็นเช่น เดียวกับภาษาอื่น ๆ ที่เลือกเรียนเองได้หากสนใจ ประเด็นเรื่องความกตัญญูและเทศกาล คนช่วงอายุ 20-45 ปี ส่วนมากมองว่าเทศกาลตรษจีน สารทจีน และเช็งเม้ง ยังเป็นสามเทศกาลที่สำคัญ ส่วนคนช่วงอายุ 15-18 ปี คุ้นเคยแค่เทศกาลตรุษจีนเท่านั้น ประเด็นเรื่องความเชื่อ คนช่วงอายุ 20-45 ปี บางส่วนยังมองว่าสำนึกในความกตัญญูจะส่งผลต่อความเคร่งครัดในพิธีกรรม ในขณะที่คนส่วนมากรวมถึงคนรุ่นอายุ 15-18 ปี มีความคิดตาม หลักวิทยาศาสตร์ จึงมีมุมมองต่อการปฏิบัติในพิธีกรรมความเชื่อที่ผ่อนคลายลงมากกว่า