ผลการศึกษาปัญหาและความต้องการของครูผู้สอนต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ รายวิชาวิทยาศาสตร์โลกและอวกาศ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจสภาพปัญหา อุปสรรค และความต้องการของครูผู้สอนต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและอวกาศ โดยเก็บข้อมูลจากครูผู้สอนวิชาวิทยาศาสตร์โลกและอวกาศที่มีประสบการณ์สอนไม่น้อยกว่า 10 ปี จำนวน 10 คน ด้วยเครื่องมือ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและการบันทึกผลการประชุมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ดำเนินการรวบรวมบันทึกการประชุม PLC วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ทำการเข้ารหัส (Coding) และจัดหมวดหมู่ (Category) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพพบว่า ปัญหาในการจัดการเรียนการสอนรายวิชาวิทยาศาสตร์โลกและอวกาศที่สำคัญมี 5 ด้าน ได้แก่ (1) ปัญหาด้านเนื้อหาวิชาที่มีความเป็นนามธรรมสูงและขาดการเชื่อมโยงกับหลักฐานจริง (2) ปัญหาด้านกระบวนการเรียนการสอนที่เน้นการบรรยายและขาดโอกาสปฏิบัติจริง (3) ปัญหาด้านทักษะและเจตคติของผู้เรียนต่อวิชาดาราศาสตร์ (4) ปัญหาด้านสื่อ กิจกรรม และนวัตกรรมการเรียนรู้ที่ขาดแคลนหรือไม่เหมาะสม และ (5) ปัญหาด้านการวัดและประเมินผลที่ไม่ได้สะท้อนสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ โดยปัญหาที่พบมากที่สุดคือรูปแบบการเรียนการสอนที่เน้นการบรรยายและการขาดสื่อหรือชุดกิจกรรมที่ส่งเสริมการลงมือปฏิบัติ (100%) รองลงมาคือ ปัญหาด้านเนื้อหานามธรรม (90%) และทักษะ/เจตคติของผู้เรียน (80%) ผลการศึกษานี้สอดคล้องกับงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการปรับเปลี่ยนการสอนไปสู่รูปแบบที่เน้นการสืบเสาะและการใช้ข้อมูลจริง ผู้วิจัยเสนอแนะให้พัฒนาชุดปฏิบัติการวิทยาศาสตร์โลกและอวกาศตามแนวคิดกิจกรรมเป็นฐาน (ABL) ที่มีโครงสร้างแบบ Scaffolding เพื่อช่วยลดความยากลำบากของผู้เรียน พร้อมทั้งนำข้อมูลเชิงประจักษ์จริงมาใช้ในกิจกรรม และออกแบบการประเมินผลที่สอดคล้องกับสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กลุ่มวิชาการโรงเรียนขอนแก่นวิทยายน. (2565). *รายงานผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ปีการศึกษา 2564-2565*. ขอนแก่น: โรงเรียนขอนแก่นวิทยายน.
ประสาท เนื่องเฉลิม. (2550). จิตวิทยาและการสอนวิทยาศาสตร์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท). (2565). รายงานผลการประเมิน PISA 2018: การอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์. กรุงเทพฯ: สสวท.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท). (2567). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะการรู้วิทยาศาสตร์สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สสวท.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท). (2568). รายงานผลการประเมิน PISA 2022: สมรรถนะนักเรียนไทยในโลกที่เปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: สสวท.
Bailey, J. M., & Slater, T. F. (2003). A review of astronomy education research. Astronomy Education Review, 2(2), 20–45. https://doi.org/10.3847/AER2003010
Bell, R. L., & Trundle, K. C. (2010). The use of a computer simulation to promote scientific conceptions of moon phases. Journal of Research in Science Teaching, 47(3), 346–372. https://doi.org/10.1002/tea.20327
Bruner, J. S., Wood, D., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x
International Astronomical Union. (2021). Astronomy education: Best practices for the 21st century. Cambridge University Press.
Krajcik, J. S., & Blumenfeld, P. C. (2006). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences (pp. 317–334). Cambridge University Press.
Linn, M. C., & Eylon, B.-S. (2011). Science learning and instruction: Taking advantage of technology to promote knowledge integration. Routledge.
National Research Council. (2012). *A framework for K-12 science education: Practices, crosscutting concepts, and core ideas*. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/13165
OECD. (2019). PISA 2018 results: What students know and can do (Volume I). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/53f23881-en
Prince, M. (2004). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223–231. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2004.tb00809.x
Sadler, P. M., Coyle, H. P., & Smith, N. C. (2013). The astronomy and space science concept inventory: Development and validation. Astronomy Education Review, 12(1). https://doi.org/10.3847/AER2013001
Slater, S. J., Slater, T. F., & Bailey, J. M. (2018). Engaging in astronomical inquiry: A guide for pre-service and in-service science teachers. W. H. Freeman.
Trundle, K. C., & Bell, R. L. (2010). The use of a computer simulation to promote conceptual change: A quasi-experimental study. Computers & Education, 54(4), 1078–1088. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2009.10.012
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
