การจัดการมลภาวะอย่างยั่งยืนในฟาร์มโคนมของชุมชน ตำบลแม่ทา อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

ชุมชนตำบลแม่ทา อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ มีพัฒนาการการเลี้ยง   โคนม แบ่งตามสถานการณ์ปัญหาในการเลี้ยงตั้งแต่เริ่มต้นได้ 4 ยุค คือ (1) ยุคเริ่มต้น แรกเริ่มการนำโคนมมาเลี้ยงในตำบลแม่ทา เป็นอาชีพใหม่ที่นำมาทดลองเลี้ยงและเริ่มสร้างรายได้แก่ผู้ประกอบการ (2) ยุคการตื่นตัวและเรียนรู้ คนในชุมชนเริ่มตื่นตัวกับอาชีพการเลี้ยงโคนมจากผลตอบแทนที่ดีและมีรายได้ต่อเนื่อง เป็นที่สนใจของชาวบ้านในชุมชน ทำให้มีผู้เลี้ยงรายใหม่เพิ่มขึ้น (3) ยุคความรุ่งเรือง การขยายตัวของอาชีพการเลี้ยงโคนม มีผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ด้วยแรงจูงใจด้านเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ปัญหามลภาวะในฟาร์มโคนมเริ่มส่งผลกระทบต่อคนในชุมชน แกนนำชุมชนมีการไกล่เกลี่ยปัญหาข้อขัดแย้งที่เกิดขึ้น (4) ยุคอิ่มตัวและการจัดการมลภาวะ ผู้ประกอบการได้รับผลตอบแทนทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันต้นทุนการประกอบการสูงขึ้น ประกอบกับปัญหามลภาวะที่เริ่มส่งผลกระทบมากขึ้น ผู้ประกอบการหลายรายไม่สามารถจัดการมลภาวะในฟาร์มได้ ส่งผลให้การขยายตัวผู้ประกอบการฟาร์มโคนมรายใหม่ลดน้อยลง ชุมชนได้เริ่มหาแนวทางการจัดการปัญหามลภาวะร่วมกัน การจัดการมลภาวะในฟาร์มโคนมที่ผ่านมามี 3 รูปแบบ (1) การสร้างลานตากมูลโคนมแบบมีโรงเรือนและแบบพื้นที่โล่ง (2) การสร้างบ่อพักบำบัดน้ำเสีย (3) การสร้างบ่อหมักแก๊สชีวภาพ ระดับการมีส่วนร่วมต่อการจัดการมลภาวะในฟาร์มโคนมอยู่ระดับปานกลาง แนวทางการจัดการมลภาวะอย่างยั่งยืนในฟาร์มโคนม มุ่งเน้นการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการมลภาวะในฟาร์มของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยตั้งคณะทำงานร่วมจัดการมลภาวะในฟาร์มโคนมระดับตำบล เอื้ออำนวยให้เกิดกระบวนการการจัดการมลภาวะที่สอดคล้องเหมาะสมและยั่งยืนของชุมชน