การทำนายชีวิตด้วยกระดูกไก่ของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในจังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ศึกษาการทำนายเกี่ยวกับชีวิตด้วยการใช้กระดูกไก่ในกลุ่มชาติพันธุ์ ดังนี้ ลาหู ปกากะญอ เย้า ม้ง จีนยูนนาน อาข่า ลัวะ (ปลัง) ในจังหวัดเชียงราย โดยศึกษาเปรียบเทียบตำราการทำนายด้วยกระดูกไก่ของกลุ่มลัวะ (ปลัง) กับการทำนายกระดูกไก่ในชีวิตประจำวัน ด้วยการศึกษาจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การแปลเอกสารตัวเขียน การศึกษาในช่วงปี พ.ศ. 2547-2550 ผลการศึกษาพบว่า การทำนายด้วยกระดูกไก่นั้นเป็นลักษณะสังคมของกลุ่มสังคม “เก็บของป่าล่าสัตว์ และการทำเกษตรกรรมแบบย้ายถิ่น” และจะลดทอนการอธิบายที่ซับซ้อนเมื่อสังคมนั้นเป็น “สังคมเกษตรกรรมแบบใช้ที่ดินอย่างเข้มข้น” และจะเหลือเพียงการบันทึกเมื่อสังคมนั้นมีวิธีเข้าถึงความจริงผ่านกระบวนการทางศาสนา การศึกษาตำราการทำนายด้วยกระดูกไก่พบว่ามีการให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนสถานภาพและพื้นที่ทางกายภาพเป็นอย่างมาก ดังนั้นจึงเป็นข้อเสนอของบทความนี้ว่าเนื่องจากสังคมการเก็บของป่าล่าสัตว์และการทำเกษตรกรรมแบบย้ายถิ่นนั้น ทำให้เกิดการทับซ้อนกันระหว่างคนกับสัตว์ป่าโดยเฉพาะไก่ป่า ทำให้คนใกล้ชิดกับไก่สร้างจินตนาการเกี่ยวกับไก่ที่เป็นความสัมพันธ์ระหว่างไก่ คน และธรรมชาติที่อธิบายความจริงในสถานการณ์ที่ไม่แน่นอนแก่สังคมที่ยังเคลื่อนที่ไปมาได้ จวบจนสังคมเขาสู่การเกษตรกรรมแบบใช้ที่ดินอย่างเข้มข้นและรับเอาศาสนามาอธิบายความจริงแทนธรรมชาติ การทำนายด้วยกระดูกไก่จึงเหลือเพียงร่องรอยจากการบันทึกเท่านั้น
Article Details
Copyright
Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences has an exclusive right to publish the accepted articles in any form. However, the author retains the following rights:
1. The right to the ownership of the article;
2. The right to use all or part of the article in his/her other works;
3. The right to re-produce the article for personal use or for use in the author’s organisation, in which case the author must obtain permission from Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences;
4. The right to make copies of all or part of the work for educational use or for the author’s use in classroom teaching; and
5. The right to include the work (both the preprinted and printed versions) in an institutional repository.
เอกสารอ้างอิง
กัลยา ติงศภัทิย์, สุกัญญา สุจฉายา, ชมนาด ศีติสาร, และพลวัฒ ประพัฒน์ทอง.(2549) ความหมายและบทบาทของไก่ในโลกทัศน์ของชาวอาข่าในความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับไก่ จากพิธีกรรมและคติความเชื่อในกลุ่มชาติพันธุ์, เชียงราย: โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์อารยธรรมลุ่มน้ำโขง.
ค่าวซอธรรมเรื่องเจ้าสุวัตร์, (ม.ป.ป.) กรุงเทพฯ: ประเทืองวิทยา.
ฉวีวรรณ ประจวบเหมาะ, สรินยา คำเมือง, สมรักษ์ ชัยสิงห์กานานนท์, บุญสม ชีรวณิชย์กุล และอธิตา สุนทโรทก. (2555) ปริศนาวงศาคณาญาติ “ลัวะ”, กรุงเทพฯ: ศูนยมานุษยวิทยาสิรินธร.
ทวี สว่างปัญญากร. (2533) พงศาวดารเชียงตุง, ม.ป.ท.
บุญช่วย ศรีสวัสดิ์. (2547) 30 ชาติเชียงราย, กรุงเทพฯ: ศยาม.
พลวัฒ ประพัฒน์ทอง. (2549) ตำราการทำนายด้วยกระดูกไก่ บ้านห้วยน้ำขุ่น อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย. ใน ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับ ไก่จากพิธีกรรมและความเชื่อในกลุ่มชาติพันธุ์จังหวัดเชียงราย (น. 25-59), เชียงราย: โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์อารยธรรมลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัย แม่ฟ้าหลวง.
พลวัฒ ประพัฒน์ทอง. (2550) บทบาทและพิธีกรรมของการทำนาย ที่มีต่อการดำรงชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ลัวะ ในหมู่บ้านห้วยน้ำขุ่น อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย (รายงานผลการวิจัย), กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม.
พลวัฒ ประพัฒน์ทอง. (2555) ตามรอยไตรภูมิในพุทธศาสนาของกลุ่มชาติพันธุ์ หลอย (ปลัง), รายงานการสำรวจจากเชียงตุง เมืองลาถึงเมืองสามเต้า. (น. 3-44), เชียงราย: โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์อารยธรรมลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง.
เรณู วิชาศิลป์. (ม.ป.ป) การทำนายกระดูกไก่ของคนไทบางกลุ่ม, ม.ป.ท.
สุกัญญา สุจฉายา. (2549) ไก่เสี่ยงทายตัวแรกจากตำนานชนชาติไทย: การตีความ ตำนาน, ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับไก่จากพิธีกรรมและคติความเชื่อในกลุ่มชาติพันธุ์, เชียงราย: โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์อารยธรรมลุ่มน้ำโขง.
สุวรรณา เกรียงไกรเพชร. (2544) 13 ชนเผ่าในลาวตอนใต้: วิถีชีวิตและวัฒนธรรม, กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อะกิฌิโนะมิยะ ฟูมิอิโตะ. (2550) ไก่กับคนจากมุมมองชีวชาติพันธุ์วิทยา (ชมนาด ศีติสาร, ผู้แปล), กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นท์ติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
Terwiel, B. J. (1980) The Tai of Assam and ancient Tai Ritual, vol. 2, Gaya Bihar: Centre for Southeast Asian Studies.
