การใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่นและเครื่องมือทางนโยบายในการส่งเสริมให้เกิดการคัดแยกขยะที่ต้นทาง: ศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงราย

Main Article Content

ฤทธิภัฏ กัลยาณภัทรศิษฏ์
ณัฐกร วิทิตานนท์

บทคัดย่อ

งานวิจัยชิ้นนี้ศึกษาวิเคราะห์การใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่นและเครื่องมือทางนโยบายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงราย ในการส่งเสริมให้เกิดการคัดแยกที่ต้นทางเพื่อนำข้อมูลที่ได้ไปใช้ออกแบบข้อบัญญัติท้องถิ่นว่าด้วยการคัดแยกขยะที่เหมาะสมต่อไป


จากการศึกษาพบว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงรายได้ส่งเสริมให้ประชาชนคัดแยกขยะที่ต้นทางโดยใช้ทั้งเครื่องมือทางกฎหมายและเครื่องมือทางนโยบายประกอบกัน เครื่องมือทางกฎหมายหลักคือข้อบัญญัติท้องถิ่นเรื่องการจัดการมูลฝอยทั่วไปและข้อบัญญัติท้องถิ่นเรื่องหลักเกณฑ์การคัดแยกมูลฝอย อีกทั้งยังมีการใช้อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายกำหนดมาตรการเพื่อจูงใจให้ประชาชนคัดแยกขยะ เช่น มาตรการ “ไม่แยก ไม่เก็บ” มาตรการแยกวันเก็บขยะมูลฝอยตามประเภท มาตรการเก็บค่าธรรมเนียมตามความสามารถในการคัดแยกขยะ และมาตรการเก็บค่าธรรมเนียมตามปริมาณขยะมูลฝอย ส่วนเครื่องมือทางนโยบาย ได้แก่ จัดโครงการให้ความรู้แก่ประชาชน จัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนคัดแยกขยะที่ต้นทาง เช่น จัดตั้งธนาคารขยะ หรือตลาดนัดรีไซเคิล การสนับสนุนงบประมาณพิเศษให้แก่หมู่บ้านที่มีการคัดแยกขยะ รวมไปถึงการทำบันทึกความเข้าใจร่วมกันระหว่างภาครัฐกับผู้นำชุมชน นอกจากนี้ ในหลายพื้นที่มีการใช้เครื่องมืออื่น ได้แก่ กฎหมู่บ้านซึ่งเป็นเครื่องมือที่มีรูปแบบคล้ายกับเครื่องมือทางกฎหมาย แต่ไม่ได้มีสภาพบังคับทางกฎหมายที่แท้จริง จากการวิเคราะห์พบว่าข้อบัญญัติท้องถิ่นเกี่ยวกับการคัดแยกขยะเป็นเครื่องมือที่จำเป็นที่ควรใช้ควบคู่กับเครื่องมือทางนโยบาย แต่การตราและบังคับใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำต้องระมัดระวังปัญหาข้อกฎหมายที่เกิดจากความซ้ำซ้อนของกฎหมายและกำหนดเนื้อหากฎหมายให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ของตนเอง โดยเนื้อหาของข้อบัญญัติควรจะกำหนดประเภทของขยะที่จะต้องคัดแยก อำนาจในการกำหนดวันเวลาและสถานที่ในการเก็บขยะ มาตรการทางกฎหมายอื่นที่ใช้ และกระบวนการลงโทษที่ชัดเจน ส่วนหน่วยงานภาครัฐที่ทำหน้าที่กำกับดูแลควรให้ความช่วยเหลือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น กำหนดแนวปฏิบัติในการบังคับใช้กฎหมายให้ชัดเจน เป็นต้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กัลยาณภัทรศิษฏ์ ฤ., & วิทิตานนท์ ณ. (2020). การใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่นและเครื่องมือทางนโยบายในการส่งเสริมให้เกิดการคัดแยกขยะที่ต้นทาง: ศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงราย. Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 9(2), 66–86. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/245317
ประเภทบทความ
Research article

เอกสารอ้างอิง

Kesawapitak, T. (2012) Commentaries on the law of criminal procedure part 1-2 (Article 1-156) Book 1 (คำอธิบายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ภาค 1-2 (มาตรา 1-156) เล่ม 1), 9th edition, Bangkok: Pol Siam Printing (Thailand) Publishing. (in Thai)

Nakseeharach, D. (2018) Development of legal measure for sustained community waste management: case study on Na-Or Municipal District, Loie Province (การพัฒนามาตรการทางกฎหมายในการจัดการมูลฝอยในชุมชนท้องถิ่นอย่างยั่งยืน: ศึกษากรณีเทศบาลตำบลนาอ้อ จังหวัดเลย), Thammasat Law Journal, vol. 42, no.1, pp. 135-153. (in Thai)

Pankongchune, N. (2018) Legal status of village rules under the Local Government Act, B.E. 2457 (สถานะทางกฎหมายของกฎหมู่บ้านตามพระราชบัญญัติปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457), Ganesha Journal, vol. 14, no. 1, pp. 231-248. (in Thai)

Pollution Control Department. (2018a) Annual report 2018 on situation of waste disposal sites in Thailand (รายงานสถานการณ์สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ประจำปี พ.ศ. 2561), Available: http://infofile.pcd.go.th/Waste/Wst2018.pdf/ [15 January 2020] (in Thai)

Pollution Control Department. (2018b) One year action plan of “Waste-Free Thailand” according to “Pracharath Way” (2016-2017) (แผนปฏิบัติการ “ประเทศไทย ไร้ขยะ” ตามแนวทาง “ประชารัฐ” ระยะ 1 ปี (พ.ศ. 2559 – 2560), Available: http://infofile.pcd.go.th/waste/ThaiPlanswithoutWaste.pdf?CFID=1778682&CFTOKEN=49553099 [15 January 2020] (in Thai)

Pollution Control Department. (2018c) 3R operating manual for community waste management (คู่มือปฏิบัติการ 3ใช้ (3R) เพื่อจัดการขยะชุมชน), Bangkok: Pollution Control Department. (in Thai)

Unroj, P. (2015) Waste bank of San Poh Loei Village (ธนาคารขยะบ้านสันปูเลย), Bangkok; Public Policy Studies Institute Foundation. (in Thai)

Wajanasawas, K. (2019) Commentaries on the Criminal Law: Part 1 Book II (คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 1 เล่ม 2), 11th edition (as amended), Bangkok: Krung Siam Publishing. (in Thai)