การบริโภคเชิงสัญญะและผลของวัฒนธรรมกระแสนิยมของไอดอลในสังคมไทย กรณีศึกษา: แฟนคลับและวงไอดอล BNK48

บทคัดย่อ

วงไอดอล BNK48 ซึ่งเป็นวงน้องสาวต่างประเทศลำดับที่สามของวงไอดอล AKB48 ประเทศญี่ปุ่น ต่อจาก JKT48 ประเทศอินโดนีเซีย และ SNH48 ประเทศจีน มีการบริโภคเชิงสัญญะและมีนัยยะถึงการเผยแพร่วัฒนธรรมกระแสนิยมที่น่าสนใจ ซึ่งงานวิจัยนี้ศึกษาวิจัยตามวัตถุประสงค์ ดังต่อไปนี้ (1) ศึกษาการบริโภคเชิงสัญญะของกลุ่มแฟนคลับ BNK48 และ (2) ศึกษาวัฒนธรรมกระแสนิยมของไอดอล BNK48 ที่ส่งผลต่อการบริโภคเชิงสัญญะของกลุ่มแฟนคลับ BNK48

ผู้วิจัยใช้วิธีวิจัยโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเฉพาะเจาะจง ได้แก่ (1) กลุ่มแฟนคลับไอดอลวง BNK48 ที่เป็นยูทูปเบอร์และกลุ่มผู้ชมหลักเป็นแฟนคลับ BNK48 โดยผู้ติดตามมากกว่า 10,000 ผู้ติดตาม และเคยบริโภคสินค้าของ BNK48 จำนวนมาก จำนวน 2 คน (2) กลุ่มแฟนคลับที่เป็น Founder Member สมาชิกก่อตั้งที่ร่วมสมทบทุนในการสร้างโรงละคร (Theater) โดยมีค่าสมทบทุน 10,000 บาท จำนวน 1,000 สิทธิ์ จำนวน 2 คน

ผลการวิจัยแสดงการตอบวัตถุประสงค์ข้อที่ (1) พบว่าการบริโภคเชิงสัญญะของแฟนคลับ BNK48 กลุ่มตัวอย่างเป็นการบริโภคสัญญะ ได้แก่ (1) การบริโภคบุคลิกภาพ (2) การบริโภคความรักและความรู้สึกถูกเติมเต็ม (3) เป็นสื่อกลางนำพาไปเจอตัวจริง (4) การบริโภคความรู้สึกของการเป็นแฟนคลับผู้อุทิศตน (5) ความรู้สึกของผู้มีกำลังทรัพย์ (6) การมีตัวตนและความรู้สึกว่าเป็นคนพิเศษ (7) ความต้องการรวมกลุ่มสังคมที่จงใจใส่ลงไปในสื่อวัตถุเพื่อผลประโยชน์ของบริษัทต้นสังกัดหรือค่ายเพลง

ในส่วนของผลการศึกษาในวัตถุประสงค์ที่ (2) พบว่าแฟนคลับยังเป็นผู้มีอิทธิพลในการแพร่กระจายวัฒนธรรมของไอดอลออกสู่ภายนอกโลกแห่งความหมายเพื่อเร้าให้คนนอกโลกแห่งความหมายเปิดรับ โดยอำนาจละมุน (Soft power) ที่ทำให้ยินยอมเปิดใจจากความรู้สึกชอบจนค่อย ๆ ก้าวเข้ามายังภายในโลกแห่งความหมาย บริโภคสื่อวัตถุเชิงสัญญะและร่วมสร้างสังคมและวัฒนธรรมกลุ่มย่อยให้ธำรงอยู่ในสังคมไทยสืบต่อไป