การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการประเมินขีดความสามารถในการรองรับของ แหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินรูปแบบขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบ ในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย และเพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสาน ซึ่งดำเนินการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณเกี่ยวกับการประเมินรูปแบบขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ประกอบด้วย (1) ชุมชนบ้านแม่กำปอง จังหวัดเชียงใหม่ (2) ชุมชนบ่อสวก จังหวัดน่าน (3) บ้านท่าขันทอง จังหวัดเชียงราย และ (4) ชุมชนบ้านไร่กองขิง จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูลจากตัวแทนผู้นำของแหล่งท่องเที่ยว โดยชุมชน และตัวแทนสมาชิกกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชน จำนวน 20 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง คัดเลือกเฉพาะผู้มีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบในภาคเหนือตอนบน และเป็นผู้นำเครื่องมือประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนไปใช้โดยตรง แล้วทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา สำหรับการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพเป็นการศึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการประเมิน ขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน ใช้แบบบันทึกสนทนากลุ่มเฉพาะเจาะจงเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 20 คน โดยใช้วิธีการคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจงจากเกณฑ์กำหนดคุณสมบัติ ซึ่งเป็น ผู้มีคุณสมบัติ และมีความเชี่ยวชาญในการประเมินขีดความสามารถในการรองรับได้ของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน ตลอดจนเป็นผู้มีประสบการณ์หรือผลงานวิจัยด้านการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน สามารถจำแนกผู้เชี่ยวชาญออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มที่ 1 เจ้าหน้าที่ภาครัฐหน่วยงานด้านการท่องเที่ยว กลุ่มที่ 2 นักวิชาการด้านการวางแผนและจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน และกลุ่มที่ 3 กลุ่มเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนในภาคเหนือ หลังจากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการประเมินรูปแบบขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย พบว่ารูปแบบขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนในภาคเหนือตอนบนทั้ง 4 ประเภท ได้แก่ แหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบเชิงนิเวศ แหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบเชิงวัฒนธรรมและหัตถกรรม แหล่งท่องเที่ยว โดยชุมชนต้นแบบเชิงเกษตร และแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบสุขภาพ โดยภาพรวมมีองค์ประกอบและตัวชี้วัดที่มีความเหมาะสมต่อการนำไปใช้ในระดับมาก สำหรับข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนสามารถจำแนกออกเป็น 5 ประเด็น คือ ประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ 1 การพัฒนาระบบการติดตาม และประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน ประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ 2 การผสานผลประโยชน์จากทุนทางสังคม และวัฒนธรรมของชุมชน ประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ 3 การอนุรักษ์ทรัพยากร และระบบนิเวศในชุมชนท้องถิ่น ประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ 4 การจัดการความปลอดภัยและระบบสุขภาวะที่เหมาะสม ประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ 5 การประสานเครือข่ายการอนุรักษ์ และการวิจัยจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ดังนั้น ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่าสมาชิกกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชนต้นแบบในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย สามารถนำรูปแบบการประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนไปปรับใช้กับบริบทพื้นที่ของตนเองได้อย่างเหมาะสม และความสอดคล้องกับบริบทพื้นที่ตนเอง อีกทั้งหน่วยงานด้านการท่องเที่ยว และเครือข่ายคณะกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนสามารถนำข้อเสนอเชิงนโยบายไปประกอบการวางแผน และกำหนดมาตรการเฝ้าระวังผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright
Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences has an exclusive right to publish the accepted articles in any form. However, the author retains the following rights:
1. The right to the ownership of the article;
2. The right to use all or part of the article in his/her other works;
3. The right to re-produce the article for personal use or for use in the author’s organisation, in which case the author must obtain permission from Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences;
4. The right to make copies of all or part of the work for educational use or for the author’s use in classroom teaching; and
5. The right to include the work (both the preprinted and printed versions) in an institutional repository.
เอกสารอ้างอิง
Board of Directors of the National Tourism Policy. (2021) National Tourism Development Plan 2021-2022 (แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2565), Bangkok: Ministry of Tourism and Sports. (in Thai)
Butler, R. W. (2001) Seasonality in tourism: Issues and implications, Oxford: Pergamon.
Chansakun, A. (2018) Overtourism: Impact and management approach for sustainability (ผลกระทบและแนวทางการจัดการเพื่อความยั่งยืน), Songkhla: Bank of Thailand (The Southern Region Office). (in Thai)
Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation. (2005) Final report: Research project of carrying capacity in Khao Yai National Park (รายงานฉบับสุดท้าย โครงการขีดความสามารถในการรองรับได้ของพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่), Bangkok: Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation. (in Thai)
Department of Tourism. (2021) Guide book: Safety zone criteria for tourist (คู่มือหลักเกณฑ์ด้านความปลอดภัยในพื้นที่ท่องเที่ยวปลอดภัย สำหรับนักท่องเที่ยว), Bangkok: Department of Tourism, Ministry of Tourism and Sports. (in Thai)
Designated Areas for Sustainable Tourism Administration (Public Organization). (2018) Global Sustainable Tourism Criteria: GSTC (เกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก), Bangkok: Cocoon & Co Company Limited. (in Thai)
Global Sustainable Tourism Council (GSTC). (2020) The criteria for sustainable tourism version 2.0 (หลักเกณฑ์ และตัวชี้วัดหลักเกณฑ์ด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนสำหรับแหล่งท่องเที่ยว เวอร์ชั่น 2.0), Available: https://www.gstcouncil.org/gstc-destination-criteria-v2-now-available-in-thai/ [6 October 2021]. (in Thai)
Leksakundilok, A. (2017) Tourism of the main attractions...don't be too big tourism: Super size me (การท่องเที่ยวของแหล่งท่องเที่ยวหลัก... อย่าให้ใหญ่เกินตัว), TAT Review, vol. 3, no. 3, Available: http://www.etatjournal.com/web/menu-read-tat/menu-2017/menu-32017/797-32017-super-size [20 June 2022] (in Thai)
Office of the National Economic and Social Development Council. (2021) Tourism policy in national strategy (แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นการท่องเที่ยว), Available: http://nscr.nesdc.go.th/masterplans-05/ [16 November 2022] (in Thai)
Phothisita, C. (2007) Qualitative research (ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ), Bangkok: Amarin Printing and Publishing Public Company Limited. (in Thai)
Secretary of Ministry of Tourism and Sports. (2018) Final report: Action plan to drive sustainable and creative community-based tourism development project (รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report) โครงการจัดทำแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการพัฒนาท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืนและสร้างสรรค์), Available: https://secretary.mots.go.th/ewtadmin/ewt/secretary/download/PDF/12_App2_Data_CBTDec2017_ North_84.pdf [20 June 2022] (in Thai)
Secretary of Ministry of Tourism and Sports. (2020) Tourism satellite account: TSA in 2020 (รายงานสรุปการจัดทำบัญชีประชาชาติด้านการท่องเที่ยว โครงการค่าใช้จ่ายในการพัฒนาและจัดทำบัญชีประชาชาติด้านการท่องเที่ยว ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563), Bangkok: Ministry of Tourism and Sports. (in Thai)
Sreshthaputra, S. (n.d.) Theory and concept in national development (ทฤษฎี และแนวคิดในการพัฒนาประเทศ), Chiang Mai: Chiang Mai University. (in Thai)
Wolters, T. M. (1991) Tourism carrying capacity, Paris: WTO/UNEP.
