ศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้านริมสองฝั่งโขง

Main Article Content

พระวันชัย ภูริทตฺโต (อนนตรี)
พระเดชขจร ขนฺติธโร (ภูทิพย์)
สมสนุก สุทธิวงษา

Abstract

บทคัดย่อ


บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้าน และเพื่อศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้านริมสองฝั่งโขง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่ค้นคว้าจากการสัมภาษณ์เชิงลึกในกลุ่มประชากรที่เป็นของหมอยาพื้นบ้านริมสองฝั่งโขงจำนวน 16 ท่าน แบ่งเป็นฝั่งไทย 5 ท่าน และฝั่ง สปป.ลาว 11 ท่าน


การวิจัยพบว่า 1) แนวคิดภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้าน พบว่า หมอยาพื้นบ้านเป็นหมอที่รักษาอาการเจ็บป่วยตามแบบภูมิปัญญาดั้งเดิม ซึ่งมีความแตกต่างกันไปตามแต่ละท้องถิ่น แบ่งออกเป็น 8 ประเภทคือ หมอยาฮากไม้ หมอเป่า หมอเอ็นหรือหมอนวด หมอพระ หมอยาหม้อหรือหมอสมุนไพร หมอกระดูก หมอตำแย หมอฉีดยาหรือหมอเถื่อน 2) การศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้านริมสองฝั่งโขง พบว่า การรักษาพยาบาลด้วยหมอยาพื้นบ้านของชุมชนริมสองฝั่งโขง เป็นทางเลือกลำดับต้น ๆ ในการรักษาโรคของประชาชน เพราะเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านสามารถเข้าถึงได้อย่างสะดวก ประหยัด และได้ผล ถึงแม้ในปัจจุบันภูมิปัญญาการแพทย์แผนโบราณ ถูกนำไปเปรียบเทียบกับการแพทย์สมัยใหม่ แต่หมอยาพื้นบ้านก็เป็นผู้ที่คอยบำบัดทุกข์ภัยให้กับชาวบ้านเป็นลำดับแรกเสมอ นอกจากนี้ หมอยาพื้นบ้านบางท่านยังเป็นตัวอย่างที่ดีในการครองตน เช่น รักษาศีล ทำบุญ ทำใจให้บริสุทธิ์ เป็นต้น จะเห็นได้ว่าแนวคิดภูมิปัญญาของหมอยาพื้นบ้านของทั้งฝั่งไทยและลาว เป็นศาสตร์ในการดูแลสุขภาพของประชาชนที่อาศัยความเชื่อ ความศรัทธา และทรัพยากรในท้องถิ่นเป็นหลัก ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการรักษาทั้งกายและใจควบคู่กันไปด้วย

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
บทความวิจัย

References

เอกสารอ้างอิง

กรมแพทย์ชนบท. (2558). วิชั่นหมอยาไทย แต่ไร้การสนับสนุน. หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ, วันจันทร์ที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2558.

เกษม สุขสวัสิดิ์. (2547). ภูมิปัญญาชาวบ้านวิถีชีวิตเกษตรชุมชนพึ่งตนเอง : ศึกษาเฉพาะกรณีศูนยฺรวมสวนเห็ดบ้านอรัญญิก ตำบลกระทุ่มล้ม อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. ใน ปริญญา ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาบัณฑิต. สถาบันราชภัฏธนบุรี.

จารุวรรณ ธรรมวัตร. (2543). โครงการตำราคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสารคาม. อุบลราชธานี : หจก. ศิริธรรมออฟเซ็ท.

เดชขจร ภูทิพย์. (2546). การเมืองเรื่องทรัพยากรน้ำ : ศึกษาเฉพาะกรณีโครงการฝายราษีไศล. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐศาสตร์. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ธนิดา ผาติเสนะ. (2561). เปรียบเทียบกระบวนการรักษาโรคมะเร็งระหว่างหมอพื้นบ้านไทยและลาว. วารสารชุมชนวิจัย, (12)3, 79-90.

นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว และสุภาภรณ์ ปิติพร. (2541). เดินป่าค้นหาภูมิปัญญา. วารสารสื่อพลัง วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร, (6)3, 45-49.

บุญเลิศ สดสุชาติ. (2553). มานุษยวิทยาสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส์.

ปิยนุช ยอดสมสวย และสุพิมพ์ วงษ์ทองแท้. (2552). โครงการวิจัยเรื่องการศึกษาภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. กรุงเทพมหานคร : คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

พระสุริยา มาตย์คำ. (2552). การพัฒนากระบวนการสืบทอดภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านในประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค. มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.

มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์. (2554). โครงการอุ้มชูครูหมอยาพื้นบ้าน. ปราจีนบุรี : มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์.

รุ่ง แก้วแดง. (2542). ปฏิวัติการศึกษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร : มติชน.

บุญมา (ไม่ทราบนามสกุล). (24 ตุลาคม 2558). แนวคิดหมอยาพื้นบ้านของ สปป.ลาว. (พระเดชขจร ขนฺติโธร, ผู้สัมภาษณ์).

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชลบุรี. (2544). วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์ และภูมิปัญญา จังหวัดชลบุรี. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์คุรุสภา.

Most read articles by the same author(s)