การสร้างสรรค์การแสดงนาฏศิลป์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมงานประเพณีนบพระ เล่นเพลงจังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองเก่าที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์แห่งหนึ่งของประเทศไทย ในสมัยสุโขทัยกำแพงเพชรมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านต้องคอยรับศึกสงครามอยู่เสมอ จึงได้มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หลงเหลืออยู่ให้เห็นมากมายในปัจจุบัน เช่น วัดโบราณ ป้อมปราการ คูเมือง กำแพงเมือง เป็นต้น ทำให้จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองศูนย์กลางการท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทยนอกจากโบราณสถานที่เก่าแก่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของเมืองแล้วยังมีวัฒนธรรมประเพณีที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบันที่สำคัญก็คือ “ประเพณีนบพระเล่นเพลง” ซึ่งเป็นการทำบุญในวันเพ็ญเดือนสาม หรือวันมาฆบูชา

          ประเพณีนบพระ-เล่นเพลงของชาวกำแพงเพชรนั้น ได้นำคำในศิลาจารึกศรีนครชุม หลักที่ ๓ มาเป็นชื่องาน มีความว่า “ผู้ใดไหว้นบ กระทำบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ และพระศรีมหาโพธิไซร้ มีผล อานิสงส์พร่ำเสมอดังได้นบพระผู้เป็นเจ้า…” คำว่า “นบ” เป็นคำโบราณ แปลว่า ไหว้ ดังนั้น การนบพระจึง หมายความว่า “ไหว้พระ”สำหรับคำว่าเล่นเพลง คือ การละเล่นสนุกสนานพื้นบ้าน โดยมีการร้องเพลงพื้นบ้าน มีชาย หญิงร่วมร้องและร่ายรำเป็นที่สนุกภายหลังจากได้ทำบุญทำกุศลแล้ว    งานประเพณีนบพระ-เล่นเพลงจัดครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2526 ด้วย ความร่วมมือของจังหวัดกำแพงเพชร กรมศิลปากร และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ในการจัดงานครั้งนั้นทางผู้จัดได้นำเอาประวัติศาสตร์ในแผ่นดินพระเจ้าลิไท ตอนเสด็จ พระราชดำเนินนำพระมเหสี ข้าราชบริพาร ตลอดจนไพร่ข้าแผ่นดินชาวเมืองชากังราว และเมืองนครชุมไปนมัสการพระพุทธบาทที่เขาสุมนกูฏ เมืองสุโขทัย แล้วมาถวายสักการะบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ ณ วัดพระบรมธาตุ นครชุม มาเป็นตอนสำคัญของงาน

            ด้วยความสำคัญของงานประเพณีและเพื่อเป็นการสนับสนุนส่งเสริมให้ประเพณีของจังหวัดมีความน่าสนใจและเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมงานประเพณีนบพระเล่นเพลงจังหวัดกำแพงเพชร คณะทำงานจึงได้ประดิษฐ์สร้างสรรค์การแสดงชุด ระบำพุทธบูชา “นบพระ - มาฆปุรณมี”โดย มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นการแสดงในงานประเพณีนบพระ-เล่นเพลง วันเพ็ญเดือนสามหรือ วันมาฆบูชา และเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวและสนับสนุนให้ผู้สนใจเข้ามาเที่ยวงานประเพณีนบพระเล่นเพลงเพิ่มมากขึ้น    การสร้างสรรค์การแสดงชุดนี้ดำเนินการเป็นสองรูปแบบ แบบที่ 1 การแสดงบนเวที ใช้นักแสดงจำนวน 6-8-10 คน  แบบที่ 2 ใช้นักแสดงจำนวนมากกว่า 100 คน ในครั้งแรกที่นำการแสดงชุดนี้เพื่อการแสดงเปิดงานประเพณี นบพระ  -เล่นเพลง ในปี พ.ศ 2561  ใช้นักแสดงมากกว่า 3000 คน  และได้พัฒนารูปแบบการแสดงเปลี่ยนไปจากเดิมเพื่อให้การแสดงเหมาะสมกับพื้นที่และวัตถุประสงค์ของงานประเพณี

            การสร้างสรรค์ระบำชุดนี้นำไปใช้เพื่อการแสดงในพิธีเปิดงานนบพระ-เล่นเพลง นำไปใช้แสดงในโอกาสต่าง ๆ ได้และยังเป็นการแสดงเพื่อส่งเสริม         การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและเป็นการสืบสานนาฏศิลป์ไทยให้คงอยู่ต่อไป