แนวทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทยชั้นพนักงานอัยการ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทยชั้นพนักงานอัยการ การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพโดยศึกษาจากเอกสาร และจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 2 ส่วน ซึ่งประกอบด้วย 1) การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารสำนักงานอัยการสูงสุดหรืออดีตผู้บริหารสำนักงานอัยการสูงสุด จำนวน 5 คน  2) การตอบแบบสอบถามของพนักงานอัยการที่ปฏิบัติหน้าที่ด้านคดีอาญาหรือเคยปฏิบัติหน้าที่ด้านคดีอาญา ผู้บริหารหรืออดีตผู้บริหารหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้องและนักวิชาการ จำนวน 20 คน

ผลการศึกษาพบว่า การบริหารงานยุติธรรมทางอาญาของไทยและในต่างประเทศมีความแตกต่างกัน ในต่างประเทศพนักงานอัยการมีอำนาจหน้าที่ในการสอบสวน และมีบทบาทในการแก้ปัญหาคดีล้นศาลและผู้ต้องขังล้นเรือนจำโดยใช้มาตรการหันเหคดีออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญาหลักที่ปฏิบัติอยู่เป็นปกติ (Diversion) แต่พนักงานอัยการของไทยไม่มีอำนาจหน้าที่ในการสอบสวนและไม่มีมาตรการหันเหคดีออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญาหลักที่ปฏิบัติอยู่เป็นปกติ ทำให้เกิดปัญหาคดีล้นศาลและจำนวนผู้ต้องขังล้นเรือนจำ สรุปผลการวิจัยได้แนวทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทยชั้นพนักงานอัยการ คือ การให้พนักงานอัยการมีอำนาจหน้าที่ในการสอบสวน และนำมาตรการหันเหคดีออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญาหลักที่ปฏิบัติอยู่เป็นปกติโดยการนำกระบวนการยุติธรรมทางเลือก (Alternatives to justice) มาใช้ เช่น การชะลอการฟ้อง เป็นต้น ทั้งนี้ บทความได้เสนอแนะแนวทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทยชั้นพนักงานอัยการ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เชิงปฏิบัติ และการวิจัยในอนาคต