การปฏิรูปประเทศไทยภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ตาม รธน. 2560:  ข้อเสนอเพื่อปรับปรุงกระบวนการขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติ

Taweesak Suthakavatin

ผู้แต่ง

Taweesak Suthakavatin Graduate School of Public Administration, National Institute of Development Administration (NIDA).

คำสำคัญ:

การปฏิรูปประเทศไทย, การปรับปรุงกระบวนการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศไทย, การจัดทำนโยบายรัฐบาล

บทคัดย่อ

นับตั้งแต่ประเทศไทยเริ่มจัดทำแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2504-2509) เป็นต้นมา รัฐบาลที่เข้ามาบริหารราชการแผ่นดินได้ใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ซึ่งเป็นแผนพัฒนาหลักเพียงแผนเดียวของประเทศ เป็นแนวทางในการกำหนดเนื้อหาสาระของนโยบายรัฐบาลที่แถลงต่อรัฐสภา ก่อนที่จะเข้าบริหารประเทศได้อย่างเป็นทางการ ดังนั้นกระบวนการจัดทำนโยบายรัฐบาลจึงคัดสรร “วาระนโยบาย (Policy Agenda)” เพื่อนำมาใช้เป็นเนื้อหาสาระของนโยบายรัฐบาล จึงไม่ยุ่งยากและไม่ซับซ้อนมาก

ต่อมาในสมัยรัฐบาลพลเอก ชาติชาย ชุณหะวัน จนถึงรัฐบาล นางสาว ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในช่วงเวลาดังกล่าว รัฐบาลกำหนดให้ “นโยบายของพรรคการเมืองร่วมรัฐบาล” มีความสำคัญต่อการกำหนดนโยบายรัฐบาลในระดับเท่าเทียมกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนั้นการจัดทำนโยบายรัฐบาล จึงเริ่มมีมิติ ความซับซ้อนมากขึ้นกว่าในอดีตที่ผ่านมา

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 กำหนดให้มีการปฏิรูปประเทศภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ส่งผลให้การจัดทำนโยบายรัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ต้องให้ความสำคัญกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นโยบายของพรรคการเมืองร่วมรัฐบาลแล้ว ยังต้องให้ความสำคัญกับแผนปฏิรูปประเทศด้านต่าง ๆ ซึ่งมีทั้งหมด 13 แผน และยุทธศาสตร์ชาติ 6 ยุทธศาสตร์อีกด้วย ดังนั้นการจัดทำนโยบายรัฐบาลของ พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา จึงค่อนข้างยุ่งยากและมีความซับซ้อนมาก เพราะมีวาระนโยบายที่ต้องนำมาบรรจุไว้ในนโยบายรัฐบาลเป็นจำนวนมาก

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย แนวทางของนโยบายรัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่นำประเด็น การปฏิรูปประเทศด้านต่าง ๆ มาผนวกรวมไว้เป็นส่วนหนึ่งของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570) จะช่วยลดมิติความซับซ้อนในการจัดทำนโยบายรัฐบาลเพื่อบริหารราชการแผ่นดินให้ลดน้อยลง และถ้ารัฐบาลดำเนินมาตรการดังต่อไปนี้ควบคู่ไปด้วย ซึ่งได้แก่ 1) การเปิดให้ส่วนราชการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้ เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำรายละเอียดของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570) ด้วย 2) การมอบหมายให้สำนักงบประมาณใช้กรอบ 13 หมุดหมายของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570) เป็นกรอบในการจัดสรรงบประมาณให้กับส่วนราชการที่รับผิดชอบ และ 3) การมอบหมายให้ส่วนราชการต่าง ๆ จัดทำแผนงาน/โครงการรองรับการขับเคลื่อนการดำเนินงานตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570)

เอกสารอ้างอิง

Constitution of the Kingdom of Siam B.E.2475 (1932).

Constitution of the Kingdom of Thailand B.E.2492 (1949).

Constitution of the Kingdom of Thailand B.E.2511 (1968).

Constitution of the Kingdom of Thailand B.E.2560 (2017).

Kraft, M. E., & Furlong, S. R. (2020). Public Policy: Politics, Analysis, and Alternative. 7th Edition. USA: SAGE Publication.

Office of the National Economic and Social Development Council (NESDC). (n.p.). The 13th National Economic and Social Development Plan (2023-2027).

Srachantapong, N. (B.E.2544). Parliamentary Document: The Government Policy since B.E.2475 - Present. Bangkok: The Secretariat of the House of Representatives.

Thailand's National Strategy B.E.2561 - 2580 (A.D.2018-2037). (2018). Thai Government Gazette. No.135, Section 82a. October 13, 2018.

The Prime Minister's Office. (2018). Prime minister office notification re: The national reform plan. Thai Government Gazette. No.135, Section 24a, April 6, 2018.