กระบวนการสร้างตัวหมาย และการให้ความหมายของกิมซิ้น ประติมากรรมรูปเคารพในพื้นที่พิธีกรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเรื่อง “กิมซิ้นกับม้าทรง : ความเป็นเทพกับความเป็นมนุษย์ในพื้นที่พิธีกรรมของคนจีนจังหวัดภูเก็ต” โดยศึกษากิมซิ้นในประเด็นของกระบวนการสร้างตัวหมาย และการให้ความหมายประติมากรรมรูปเคารพในพื้นที่พิธีกรรมงานประเพณีกินผักของจังหวัดภูเก็ต ผู้วิจัยเก็บข้อมูลภาคสนามในศาลเจ้า และในงานประเพณีกินผักของจังหวัดภูเก็ต มีการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่เกี่ยวข้องกับการแกะกิมซิ้น และผู้เกี่ยวข้องกับการประกอบพิธีกรรมในศาลเจ้า การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วมในพื้นที่วิจัย และนำเสนอผลการวิจัยแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) คนจีนมีความเชื่อดั้งเดิมเกี่ยวกับการเคารพวิญญาณบรรพบุรุษที่มีอยู่ในธรรมชาติ กลายเป็น “ลัทธิบูชาบรรพบุรุษ” ที่ยึดถือ และปฏิบัติตามบรรพบุรุษจนเป็นคติความเชื่อเกี่ยวกับองค์เทพ นำไปสู่การสร้างกิมซิ้นองค์เทพ เพื่อเป็นศาสนวัตถุที่สร้างคุณค่าทางจิตใจ 2) การสร้างกิมซิ้นเป็นกลวิธีทางการช่างที่ถอดรหัสความเป็นมนุษย์จากตำนานหรือเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ที่ช่างผู้แกะสลักสร้างให้สอดคล้องกับเรื่องราว ทั้งรูปทรง สัดส่วน ใบหน้า รวมทั้งการใช้สัญลักษณ์ที่สอดคล้องกับองค์เทพนั้น ๆ และ 3) กิมซิ้น สร้างปรากฏการณ์ทางสังคมของคนไทยเชื้อสายจีนผ่านพิธีกรรมในประเพณีกินผักที่ได้สร้างพื้นที่จังหวัดภูเก็ตให้กลายเป็น “พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์” และเป็นพื้นที่ประดิษฐ์เฉพาะเพื่อการประกอบพิธีกรรม