ลวดลายในศิลปะศรีวิชัย: รูปแบบและการประยุกต์ใช้

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้ คือ การรวบรวมลวดลายประดับจากงานประติมากรรมและโบราณวัตถุสมัยศรีวิชัย ที่พบในบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย เพื่อศึกษาลักษณะเฉพาะของศิลปกรรมท้องถิ่นภาคใต้ สืบเนื่องจากมีงานศึกษาเกี่ยวกับลวดลายไทยจากราชสานักเป็นจานวนมาก ในขณะที่การศึกษาด้านลวดลายพื้นถิ่นกลับมีจานวนน้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด ศิลปกรรมของท้องถิ่นภาคใต้ จึงเป็นอีกส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ศิลปกรรมไทยที่ควรได้รับการศึกษาอย่างจริงจังและศิลปะศรีวิชัยนับว่าเป็นรากฐานของเอกลักษณ์ทางศิลปกรรมในพื้นถิ่นนี้ จึงเป็นกลุ่มงานศิลปกรรมที่นามาศึกษาเพื่อสร้างความเข้าใจและวิเคราะห์ลักษณะสาคัญของศิลปกรรมในภูมิภาคนี้ จากการศึกษาพบว่า ศิลปะศรีวิชัย เป็นภาพสะท้อนของอิทธิพลทางศิลปกรรมจากแหล่งต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นอินเดีย ชวา หรือเขมร และมิได้รับการพัฒนาจนมีลักษณะเฉพาะตัวอย่างชัดเจน แต่เมื่อรวบรวมลวดลายประดับทั้งหมดและทดลองนามาประยุกต์ใช้ในงานออกแบบแล้วพบว่า ลวดลายในศิลปะศรีวิชัยมีบุคลิกภาพบางประการสามารถแสดงให้เห็นถึงเอกลักษณ์ของศิลปะภาคใต้ หากนามาต่อยอดด้วยความรู้ด้านการออกแบบโดยเฉพาะแล้ว ก็จะเป็นแนวทางในการทางานเชิงพาณิชย์ที่แสดงเอกลักษณ์ของท้องถิ่นภาคใต้ได้ในคราวเดียว