พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์ สู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดองค์ความรู้ “พิธีกรรม” สะเดาะเคราะห์ของตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา และพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบ ภายใต้ชื่อ “ชุดบุญถึง” และเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ทางการเงิน ประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจชุมชน โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง ได้แก่ ผู้นำชุมชน และสมาชิกกลุ่มพัฒนาสินค้าวัฒนธรรมชุมชน จำนวน 20 คน ผลการศึกษา พบว่าการพัฒนาพิธีกรรมสู่การออกแบบผลิตภัณฑ์วัฒนธรรม ประกอบด้วย 3 แก่นสาระ ได้แก่ พิธีสืบชะตาสะเดาะเคราะห์เป็นประเพณีดั้งเดิมและมีความสำคัญของชาวล้านนา วัตถุดิบและเครื่องสรรพโภชนาหารที่ใช้ในการผลิตผลิตภัณฑ์ พิธีการประกอบพิธีกรรมและการพัฒนาบทสวดในรูปแบบคิวอาร์โค้ด เพื่อพัฒนาให้ผลิตภัณฑ์ต้นแบบสอดคล้องกับความต้องการของชุมชน และตรงกับความต้องการของผู้บริโภค ผลการวิเคราะห์ข้อมูลทางเศรษฐกิจ และผลการวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ พบว่า เมื่อชุมชนมีการผลิตผลิตภัณฑ์ “ชุดบุญถึง” ส่งผลให้ชุมชนมีรายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้น 9,832 บาทต่อครัวเรือนต่อปี คิดเป็นร้อยละ 8.24 ผลการวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ พบว่ามีความคุ้มค่าทางการเงิน และมีระยะเวลาคืนทุนเท่ากับ 2 เดือน ประโยชน์ของงานวิจัยชิ้นนี้คือการนำแนวคิดพิธีกรรมสะเดาะเคราะห์ของชุมชนมาประยุกต์ใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจเป็นสินค้าวัฒนธรรมที่จับต้องได้ เพื่อเป็นแนวทางในการเกิดเศรษฐกิจชุมชนในอนาคต