การฟื้นพลังทางจิตใจของวัยรุ่นที่มีภาวะซึมเศร้า : การวิจัยเชิงคุณภาพ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและวัตถุประสงค์: ภาวะซึมเศร้าเป็นปัญหาด้านสุขภาพจิตที่สำคัญระดับโลก โดยเฉพาะสำหรับวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ตอนต้น ข้อมูลจาก Mental Health Check-in ของกรมสุขภาพจิต พบว่าเยาวชนไทยอายุต่ำกว่า 20 ปี มีภาวะเสี่ยงซึมเศร้าร้อยละ 29.51 มีการศึกษาที่พบว่าความสามารถในการฟื้นพลังทางจิตใจเป็นหนึ่งในปัจจัยป้องกันและปัจจัยทำนายการฟื้นตัวจากภาวะซึมเศร้าที่สำคัญ แต่การศึกษาเชิงคุณภาพเกี่ยวกับการฟื้นพลังทางจิตใจของวัยรุ่นที่มีภาวะซึมเศร้ายังมีน้อยมากโดยเฉพาะในบริบทสังคมไทย งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาความสามารถในการฟื้นพลังทางจิตใจของวัยรุ่นที่เคยผ่านประสบการณ์ซึมเศร้า
ระเบียบวิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพตามแนวปรากฏการณ์วิทยา กลุ่มเป้าหมายเป็นวัยรุ่นตอนปลาย อายุ 18 – 25 ปี ที่เคยมีอาการของภาวะซึมเศร้าต่อเนื่อง 3 เดือนขึ้นไป และเคยได้รับการรักษา ปัจจุบันไม่มีอาการมานานกว่า 1 ปี การเลือกผู้ให้ข้อมูลเป็นการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) ตามคุณลักษณะของที่กำหนด การเข้าถึงผู้ให้ข้อมูลหลักเริ่มจากผู้ให้ข้อมูลคนแรกที่ได้รับการแนะนำมา และใช้วิธีการ Snow Ball โดยผู้ให้ข้อมูลคนแรกแนะนำผู้ให้ข้อมูลคนต่อไป ผู้ให้ข้อมูลค่อยๆ ปรากฏตัวขึ้นรวม 7 คน เครื่องมือการวิจัย คือแนวคำถามกึ่งโครงสร้างสำหรับการสัมภาษณ์เชิงลึกที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา มีการตรวจสอบยืนยันผลการวิจัยโดยผู้ทรงคุณวุฒิ
ผลการศึกษา: สรุปประสบการณ์การฟื้นพลังทางจิตใจของวัยรุ่นจากภาวะซึมเศร้า 5 ประเด็น เริ่มต้นจาก 1. การยอมรับตนเองและเปิดใจรักษา 2. การมีเป้าหมายและความหมายในชีวิต ประกอบด้วย 2.1 การมุ่งมั่นที่จะหายจากความซึมเศร้า 2.2 การมองเห็นเป้าหมายที่มีความหมายในอนาคต 2.3 การมีเป้าหมายให้ชีวิตในทุกวัน 3. การสร้างประสบการณ์ใหม่และเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมใหม่ ประกอบด้วย 3.1 การสร้างยาความสุขด้วยกิจกรรมใหม่ๆ 3.2 การพบคุณค่าตัวเองจากการสร้างสุขให้คนอื่น 3.3 การเชื่อมโยงกับโลกภายนอกและออกสู่สิ่งแวดล้อมใหม่ 4. ความสัมพันธ์ที่เกื้อกูลและการสนับสนุนทางสังคม ประกอบด้วย 4.1 การแสวงหาและได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายทางสังคม 4.2 การฟื้นคืนความสัมพันธ์กับครอบครัว 4.3 การสนับสนุนจากครอบครัว 4.4 การสร้างความสัมพันธ์ใหม่ที่เกื้อกูล 5. การปรับวิธีคิดและวิธีการใหม่ในการรับมือกับปัญหา ประกอบด้วย 5.1 เปลี่ยนมุมคิดใหม่ให้ไม่ทุกข์ 5.2 เปลี่ยนการรับมือใหม่ในสถานการณ์ต่างๆ
การประยุกต์ใช้: ครู อาจารย์ บุคลากรการศึกษา นักจิตวิทยา ผู้ให้การปรึกษาวัยรุ่น สามารถนำองค์ความรู้นี้ไปใช้ในการออกแบบแนวทางการดูแลทางด้านจิตใจ การพัฒนาโปรแกรมเสริมพลังทางจิตใจสำหรับวัยรุ่นเพื่อป้องกันปัญหาในอนาคตได้
บทสรุป: วัยรุ่นไทยที่มีภาวะซึมเศร้าสามารถฟื้นพลังทางจิตใจตนเองจากภาวะซึมเศร้าได้ โดยเริ่มจากการยอมรับตนเองเพื่อเข้าสู่การรักษา การมีเป้าหมายชีวิต การพาตัวเองออกสู่สังคมใหม่ การสร้างความสัมพันธ์ที่เกื้อกูล การเข้าถึงการสนับสนุนทางสังคมในหลายมิติ และการปรับมุมมองความคิดใหม่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
McGorry, P., Gunasiri, H., Mei, C., Rice, S., & Gao, C. X. (2025). The youth mental health crisis: Analysis and solutions. Frontiers in Psychiatry, 15, Article 1517533. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1517533
World Health Organization. (2024, October 10). Mental health of adolescents. Retrieved May 12, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
Thai PBS. (2024, February 21). Thai students found to have "stress-depression" at 30%. https://www.thaipbs.or.th/news/content/338472 (in Thai)
Maneenil, A., Vatanasin, D., & Hengudomsub, P. (2022). Factors influencing depression among late adolescents. Journal of Health and Nursing Research, 38(1), 293–307. (In Thai)
Sanguanwong, N., Boonsri, S., Siharak, S., Somsiang, T., & Mookdamuang, A. (2025). Depression in adolescents and resilience. Journal of MCU Nakhondhat, 12(1), 236–245. (In Thai)
Wicheansun, W., & Songthap, A. (2022). Depression of adolescents living in single-parent family. Journal of Phrapokklao Nursing College, Chanthaburi, 33(2), 274–281. (In Thai)
Kongprapun, N. (2020). Factors influencing adolescent depression: Case study of Rajamangala University of Technology Suvarnabhumi [in Thai]. Journal of Buddhist Social Science and Anthropology, 5(11), 302–315. (In Thai)
Haehner, P., Würtz, F., Kritzler, S., Kunna, M., Luhmann, M., & Woud, M. L. (2024). The relationship between the perception of major life events and depression: A systematic scoping review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 349, 145–157.
Chaisuwannarak, K., & Thommachot, P. (2020). Factors associated with depression in adolescents with cyberbullying [in Thai]. Journal of the Psychiatric Association of Thailand, 65(2), 191–204. (In Thai)
Ngoc, L., Ai Nhung, N. T., Basuki, A., Mahfud, T., & Saputro, I. (2020). Cyber-bullying among adolescents at school: A literature review. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(7), 9700–9712.
Kumar, S., Kumar, K., Avti, P., & Anand, A. (2024). Mental health issues among adolescents: Challenges and management. Current Psychiatry Research and Reviews, 20(3), 236–248. https://doi.org/10.2174/0126660822308733240820065218
Sanwonglakron, C., Wareewarach, R., & Thidkrathok, J. (2024). The impact of social media on adolescent identity formation [in Thai]. Journal of Social Science and Culture, 8(12), 147–157. (In Thai)
Ransri, J. (2024). Mental health and well-being of Thai youth: Addressing the growing crisis. Journal of Modern Academic Social Science, 1(2),14-25. https://doi.org/3056-9958 (In Thai)
Masten, A. S. (2021). Resilience in developmental systems: Principles, pathways, and protective processes in research and practice. In M. Ungar (Ed.), Multisystemic resilience: Adaptation and transformation in contexts of change (pp. 113–134). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780190095888.003.0007
Salsman, J. M., & Rosenberg, A. R. (2024). Fostering resilience in adolescence and young adulthood: Considerations for evidence-based, patient-centered oncology care. Cancer, 130(7), 1031–1040.
Mental Health Center 10, Department of Mental Health. (2024). Instructor's manual for building resilience in youth: "Endure, strive, fight". Department of Mental Health. (In Thai)
Polruamngern, N., Kerdcharoen, N., & Ungrungseesopon, T. (2022). Relationship between resilience quotient and mental health problems in urban late adolescents. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine, 66(4), 267–276. https://doi.org/10.14456/vmj.2022.27 (In Thai)
Priebe, S., Fung, C., Brusco, L., Diez-Canseco, F., Restrepo, C., Araaya, R., Carbonetti, F., Godoy, N., Kirkbride, J., Morgan, C., Niño-Torres, D., Olivar, N., Stanislaus Sureshkumar, D., Toyama, M., Uribe, J. M., Vilela-Estrada, A., Bassett, P., & Bird, V. (2024). Recovery rates and predictors of recovery from mental distress in young people in deprived urban areas: A multi-site longitudinal cohort study in South America. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.5012884
Sakunphong, N. (2022). Positive psychology: Basic principles and applications. Rojanaprinting. (In Thai)
Hofgaard, L. S., Nes, R. B., & Røysamb, E. (2021). Introducing two types of psychological resilience with partly unique genetic and environmental sources. Scientific Reports, 11, Article 8624. https://doi.org/10.1038/s41598-021-87581-5
Mesman, E., Vreeker, A., & Hillegers, M. (2021). Resilience and mental health in children and adolescents: An update of the recent literature and future directions. Current Opinion in Psychiatry, 34(6), 586–592. https://doi.org/10.1097/YCO.0000000000000741
Li, Y., Zhao, J., Ma, Z., McAloon, J., Armstrong, D., & Li, Z. (2021). Psychological resilience as a protective factor for depression and anxiety among the public during the outbreak of COVID-19. Frontiers in Psychology, 11, Article 618509. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.618509
Ungar, M., & Theron, L. (2020). Resilience and mental health: How multisystemic processes contribute to positive outcomes. The Lancet Psychiatry, 7(5), 441–448. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(19)30434-1
Liu, J. J. W., Reed, M., & Fung, K. P. (2020). Advancements to the Multi-System Model of Resilience: Updates from empirical evidence. Heliyon, 6(9), Article e04831. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04831
Phothisita, C. (2016). The art and science of qualitative research (7th ed.). Amarin Printing and Publishing. (In Thai)
Reangsing, C., Pitchalard, K., Moonpanane, K., & Wimolphan, P. (2024). The experience of Thai adolescents with depression: A qualitative study. Nursing Open, 11(4), Article e2161. https://doi.org/10.1002/nop2.2161
Fickling, E. K. (2022). Evaluating mental health education policy in Bangkok middle schools [Unpublished master’s independent study, Thammasat University]. School of Global Studies.
Barcaccia, B., Couyoumdjian, A., Di Consiglio, M., Papa, C., Ganucci Cancellieri, U., & Cervin, M. (2023). Purpose in life as an asset for well-being and a protective factor against depression in adolescents. Frontiers in Psychology, 14, Article 1250279. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1250279
Li, Y., Jin, Y., Kong, H., Feng, C., Cao, L., Li, T., & Wang, Y. (2023). The relationship between meaning in life and depression among Chinese junior high school students: The mediating and moderating effects of cognitive failures and mindfulness. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), Article 3041. https://doi.org/10.3390/ijerph20043041
Lima, B. L. G. de. (2024). Prevalência do estilo de vida ativo como indicador na redução dos sintomas depressivos em adolescentes: Uma revisão integrativa [Prevalence of an active lifestyle as an indicator in reducing depressive symptoms in adolescents: An integrative review]. Revista Ft. https://doi.org/10.69849/revistaft/ni10202411220705
Gilchrist, J., Gohari, M., Benson, L., Patte, K., & Leatherdale, S. (2023). Reciprocal associations between positive emotions and resilience predict flourishing among adolescents. Health Promotion and Chronic Disease Prevention in Canada, 43(7), 313–320. https://doi.org/10.24095/hpcdp.43.7.01
Chaowiang, K., Bundasuk, T., & Tuntisuwitwong, S. (2020). Resilience and depressive symptoms in Thai adolescents. Journal of Nursing and Health, 14(1), 1–13. (In Thai)
Wubshet, I., Engdawork, K., Gebremarim, S., Kanazayire, C., & Abbott, P. (2025). The social determinants of depression among adolescents in low- and middle-income countries: A scoping review. medRxiv. https://doi.org/10.1101/2025.04.07.25325376
Sangon, S., Nintachan, P., & Kingkaew, J. (2018). Factors influencing depression in Thai disadvantaged adolescents in a province in the central region. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health, 32(2), 13–38. (In Thai)
Qianqian, T., & Bahrin, F. K. (2023). Family emotional support strategies for adolescent depression. Texila International Journal of Public Health, 12(2), 1–13. https://doi.org/10.21522/TIJPH.2013.12.02.Art020
Richard, J., Rebinsky, R., Suresh, R., Kubic, S., Carter, A., Cunningham, J. E. A., Ker, A., Williams, K., & Sorin, M. (2022). Scoping review to evaluate the effects of peer support on the mental health of young adults. BMJ Open, 12(8), Article e061336. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-061336
Marquez, J., Francis-Hew, L., & Humphrey, N. (2023). Protective factors for resilience in adolescence: Analysis of a longitudinal dataset using the residuals approach. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 17, Article 140. https://doi.org/10.1186/s13034-023-00687-8
Vatanasin, D. (2016). Prevention of adolescent depression: From evidence to practice. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 24(1), 1–12.
Rattanabangruay, P., & Sanjamsai, S. (2020). Experience of adjustment on depression in early adulthood [Master's thesis, Srinakharinwirot University]. (In Thai)
Kodzo, L. D., Danso, N. A. A., Budu, J. T., Kafle, B. A., & Zhang, R. (2023). Experience of psychosocial rehabilitation: Perspectives of depressed adolescents. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2748090/v1
