การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนของ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจฐานราก จังหวัดลำพูน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return on Investment: SROI) ของโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจฐานราก จังหวัดลำพูน
ระเบียบวิธีการศึกษา: ขอบเขตการประเมินผลกระทบมุ่งเน้นพื้นที่ตำบลดงดำ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน โดยคัดเลือกผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจำนวน 53 คนด้วยวิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง ซึ่งดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับภาคีผู้นำชุมชนและผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ควบคู่กับการสนทนากลุ่มย่อยร่วมกับกลุ่มอาชีพและกลุ่มผู้สูงอายุ การวิเคราะห์ข้อมูลยึดตามกรอบ SROI โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง เพื่อระบุห่วงโซ่ผลกระทบ กำหนดตัวแทนทางการเงิน (Financial Proxies) สำหรับมูลค่าผลลัพธ์ที่ไม่มีราคาตลาด และหักลบผลกระทบส่วนเกินเพื่อจำแนกผลประโยชน์สุทธิก่อนนำไปเปรียบเทียบกับต้นทุนการลงทุนจริง
ผลการศึกษา: ผลการวิจัยพบว่า โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจฐานราก มีค่า SROI เท่ากับ 4.45 สะท้อนว่า ทุกการลงทุนในโครงการจำนวน 1 บาท สามารถสร้างมูลค่าผลตอบแทนทางสังคมคืนสู่ชุมชนคิดเป็นมูลค่า 4.45 บาท ทั้งนี้มูลค่าส่วนใหญ่ร้อยละ 88 เกิดจากมิติทางสังคม ซึ่งคำนวณจากผลการดำเนินโครงการตั้งแต่ปี 2562 ถึง 2567 โดยเฉพาะการเพิ่มศักยภาพการพึ่งพาตนเองของผู้สูงอายุและการสั่งสมทุนทางสังคมของชุมชน
การประยุกต์ใช้: หน่วยงานภาคยุทธศาสตร์ควรส่งเสริมการพัฒนาอัตลักษณ์และมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ชุมชน พร้อมทั้งผลักดันให้มีระบบการประเมินผลกระทบ SROI อย่างต่อเนื่อง เพื่อนำฐานข้อมูลคุณค่ามาปรับปรุงการบริหารจัดการโครงการให้ตอบสนองต่อความยั่งยืนของเศรษฐกิจฐานรากอย่างแท้จริง นอกจากนี้ ควรนำผลการประเมินมาใช้กำหนดแนวทางพัฒนาโครงการและตัวชี้วัดผลลัพธ์ทางสังคมให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดสรรทรัพยากร ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน และสนับสนุนการกระจายประโยชน์สู่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างทั่วถึง อันจะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและความต่อเนื่องในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากในระยะยาว
บทสรุป: การลงทุนในโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจฐานรากมีความคุ้มค่าต่อการสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคมให้แก่ชุมชน โดยผลตอบแทนส่วนใหญ่ไม่เพียงสะท้อนผ่านมูลค่าทางเศรษฐกิจโดยตรง แต่ยังปรากฏในรูปของทุนทางสังคมที่เข้มแข็งขึ้นและการพึ่งพาตนเองของผู้สูงอายุ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการมุ่งเน้นพัฒนาศักยภาพมนุษย์ควบคู่ไปกับการสร้างเครือข่ายชุมชน เป็นปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงบวกอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
[1] Srichan, P., & Kosolkittiamporn, S. (2023). Comparative efficiency analysis of local development projects using hybrid Data Envelopment Analysis and SROI. Journal of Local Governance and Innovation, 7(3), 201–218. https://doi.org/10.4018/jlgi.2023.07.03.11 (In Thai)
[2] Suwankesorn, S., Nuchpho, P., & Chantharaksa, W. (2024). Using Social Return on Investment to Analyze Worthiness of Academic Services: A Case study of Rai Fung Fueng Muang Bangklang Community Enterprise in Muang Bangklang Subdistrict, Sawankhalok District, Sukhothai Province. Parichart Journal, 37(3), 670–689. https://doi.org/10.55164/pactj.v37i3.270577 (In Thai)
[3] Watson, K. J., Evans, J., Karvonen, A., & Whitley, T. (2016). Capturing the social value of buildings: The promise of Social Return on Investment (SROI). Building and Environment, 103, 289–301. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2016.04.007
[4] Nicholls, J., Lawlor, E., Neitzert, E., & Goodspeed, T. (2012). A guide to Social Return on Investment (2nd ed.). The SROI Network. https://doi.org/10.4135/9781412973793.n132
[5] Jankrajangjaeng, S., & Lakul, L. (2023). Social Return on Investment (SROI) assessment of quality of life development projects in rural communities. Journal of Community Development Research, 16(2), 45–58. https://doi.org/10.3016/jcdr.2023.16.2.04 (In Thai)
[6] Teo, W. S., Seow, T. W., & Radzuan, I. S. M. (2021). Applying Social Return on Investment (SROI) to build a sustainable flood recovery project. Journal of Technology Management and Business, 8(1), 51–58.
[7] Millar, R., & Hall, K. (2013). Social Return on Investment (SROI) and performance measurement: The demands of accountability and evaluation in the social sector. Public Management Review, 15(6), 923–941. https://doi.org/10.1080/14719037.2012.698857
[8] Grazioli, R., Pizzo, G., Poletti, L., Tagliavini, G., & Timpano, F. (2020). The Social Return on Investment (SROI) of four microfinance projects (No. 2020/65). EIF Working Paper.
[9] Toopmongkol, S., Wongsin, P., & Srisuwan, A. (2022). Economic and social value evaluation of artisanal fisheries development using Social Return on Investment (SROI). Kasetsart Journal of Social Sciences, 43(4), 897–906. https://doi.org/10.34044/j.kjss.2022.43.4.15 (In Thai)
[10] Oberlack, C., Breu, T., Giger, M., & Messerli, P. (2019). Theories of change in sustainability science: Understanding pathways to impact. Sustainability Science, 14(4), 1011–1025. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00696-1
[11] Anderson, A. A. (2005). The community builder’s guide to theory of change. Aspen Institute Roundtable on Community Change.
[12] Singhapreecha, C. (2024). Advanced social impact evaluation: Integrating Theory of Change and Social Return on Investment in public policy. Thai Journal of Public Administration, 22(1), 89–115. https://doi.org/10.5018/tjpa.2024.22.1.89 (In Thai)
[13] Maier, F., Schober, C., Simsa, R., & Millner, R. (2015). Success factors of Social Return on Investment (SROI) analyses: A literature review and empirical findings. Voluntas: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 26(5), 1820–1843. https://doi.org/10.1007/s11626-014-9498-x
[14] Hurst, M. (2019). The Green Book: Central Government Guidance on Appraisal and Evaluation. HM Treasury, London, UK: OGL Press.