ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์: กรณีศึกษาธุรกิจค้าปลีกและอีคอมเมิร์ซ

บทคัดย่อ

ที่มาและวัตถุประสงค์: ท่ามกลางการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของระบบเศรษฐกิจดิจิทัลในประเทศไทย ธุรกิจค้าปลีกและอีคอมเมิร์ซต้องเผชิญกับความท้าทายในการจัดการข้อมูลขนาดใหญ่และความผันผวนของตลาด การนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาช่วยบริหารจัดการจึงเป็นสิ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินศักยภาพของปัญญาประดิษฐ์ ในฐานะเครื่องมือช่วยตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อการยกระดับประสิทธิภาพการดำเนินงานของธุรกิจค้าปลีกและอีคอมเมิร์ซในไทย โดยมุ่งศึกษาแบบองค์รวม ทั้งในด้านประสิทธิผลเชิงปริมาณเพื่อพิสูจน์ความคุ้มค่าในเชิงตัวเลข และการเจาะลึกมุมมอง ประสบการณ์ รวมถึงความท้าทายจากผู้บริหารในภาคปฏิบัติจริง เพื่อเป็นแนวทางในการเปลี่ยนผ่านธุรกิจสู่ยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
ระเบียบวิธีการศึกษา: การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณใช้ข้อมูลทุติยภูมิด้านการเงินและการดำเนินงาน (ปี พ.ศ. 2565–2567) ของธุรกิจค้าปลีกและธุรกิจอีคอมเมิร์ซที่มีการใช้ปัญญาประดิษฐ์ชัดเจน จำนวน 2 แห่ง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโมเดลเศรษฐมิติแบบ Panel Data Regression และ Difference-in-Differences ผ่านโปรแกรม GRETL ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพทำการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับผู้บริหารระดับสูงจำนวน 8 คน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษา: ผลการวิเคราะห์แบบผสมผสานพบว่า การใช้ปัญญาประดิษฐ์ช่วยยกระดับการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์อย่างมีนัยสำคัญทั้งในเชิงสถิติและจากประสบการณ์ของผู้บริหาร โดยช่วยเพิ่มความแม่นยำ ความเร็ว และการวางแผนเชิงระบบ ผลเชิงปริมาณชี้ว่าการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อประสิทธิภาพธุรกิจ โดยเฉพาะด้านความแม่นยำของการพยากรณ์ การจัดการสินค้าคงคลัง และการลดระยะเวลาจัดส่งสินค้า โดยมีขนาดขององค์การและอัตราการเติบโตของรายได้เป็นปัจจัยร่วม ขณะที่ผลเชิงคุณภาพระบุว่า ผู้บริหารตระหนักถึงคุณค่าของปัญญาประดิษฐ์ในการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ การกำหนดกลยุทธ์เชิงคาดการณ์ และการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน นอกจากนี้ยังพบว่าแรงจูงใจเชิงกลยุทธ์มีอิทธิพลต่อความสำเร็จมากกว่าขนาดขององค์การ
การประยุกต์ใช้: ผลการวิจัยนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางสำหรับผู้ประกอบการในการวางแผนกลยุทธ์ด้านดิจิทัล การจัดสรรงบประมาณเพื่อลงทุนและพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนการวางแผนอบรมเพื่อยกระดับทักษะบุคลากรให้พร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีในอนาคต
บทสรุป: การวิจัยนี้ช่วยสะท้อนภาพรวม ศักยภาพ ปัจจัยแห่งความสำเร็จ และความท้าทายของการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในภาคธุรกิจค้าปลีกและอีคอมเมิร์ซในบริบทของประเทศไทย ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อผู้กำหนดนโยบาย ผู้บริหารธุรกิจ และนักวิจัย ในการนำไปพัฒนารูปแบบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในยุคดิจิทัล