บทบาทของการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาตลาดน้ำยะกัง ขนม 100 ปี จังหวัดนราธิวาส
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและวัตถุประสงค์: การสื่อสารเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทในกระบวนการพัฒนา การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมเพื่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน โดยใช้ตลาดน้ำยะกัง ขนม 100 ปี จังหวัดนราธิวาส เป็นกรณีศึกษา
ระเบียบวิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 12 คน ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ภาครัฐ 3 คน คณะกรรมการตลาดน้ำยะกัง ขนม 100 ปี 5 คน เยาวชนในพื้นที่ 2 คน และแม่ค้าขนมโบราณ 2 คน โดยคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง เนื่องจากเป็นผู้มีประสบการณ์ตรงและสามารถให้ข้อมูลที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมของตลาดน้ำยะกัง ขนม 100 ปี ประกอบด้วย 3 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ (1) ขั้นการวางแผน ซึ่งริเริ่มโดยคณะกรรมการชุมชนที่เล็งเห็นศักยภาพของพื้นที่ในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว เพื่อสร้างรายได้ควบคู่กับการอนุรักษ์ขนมโบราณและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวมลายู (2) ขั้นการปฏิบัติงาน มีการใช้เวทีประชาคม การประชุมกลุ่ม และกลุ่มไลน์เป็นช่องทางการสื่อสารหลัก เพื่อเปิดโอกาสให้สมาชิกชุมชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียแลกเปลี่ยนข้อมูล ระดมความคิดเห็น และเสนอ
แนวทางการพัฒนา โดยให้ความสำคัญกับการเคารพอัตลักษณ์และบริบทของท้องถิ่น และ (3) ขั้นการติดตามและประเมินผล เป็นการเปิดพื้นที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการตรวจสอบความก้าวหน้าและผลลัพธ์ของการดำเนินงาน เพื่อนำข้อมูลและข้อเสนอแนะไปใช้ในการปรับปรุงการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
การประยุกต์ใช้: ผลการศึกษาสามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการออกแบบกระบวนการสื่อสารเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน โดยให้คณะกรรมการชุมชนทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการประสานความร่วมมือระหว่างสมาชิกชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย พร้อมส่งเสริมการใช้ช่องทางการสื่อสารทั้งแบบเผชิญหน้าและช่องทางดิจิทัลควบคู่กัน เพื่อสนับสนุนการแลกเปลี่ยนข้อมูล การตัดสินใจร่วมกัน และการติดตามประเมินผล ทั้งนี้ ควรดำเนินการควบคู่กับการอนุรักษ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนและสนับสนุนการจัดการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง
บทสรุป: กระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมมีบทบาทสำคัญต่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน โดยประกอบด้วยกระบวนการวางแผน การปฏิบัติงาน และการติดตามและประเมินผล ซึ่งเชื่อมโยงกันอย่างต่อเนื่อง โดยมีคณะกรรมการตลาดน้ำยะกัง ขนม 100 ปี เป็นกลไกสำคัญในการประสานการมีส่วนร่วมของชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กระบวนการดังกล่าวไม่เพียงสนับสนุนการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวและการสร้างรายได้ แต่ยังมีส่วนในการธำรงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนท่ามกลางบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
[1] Benharoon, S. Y., & Mudor, H. (2024). Participatory communication through “Hukum Pakat”: A case study of Ban Bannangluwa community-based tourism management in Yala Province. Journal of Humanities and Social Sciences Thonburi University, 18(1), 100–115. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/trujournal/article/view/271933/ 181966 (In Thai)
[2] Post Today. (2019, April 25). Getting to know “secondary cities” the 55 provinces, worth visiting. https://www.posttoday.com/lifestyle/587425 (In Thai)
[3] Office of the National Economic and Social Development Council. (2022). The 13th National Economic and Social Development Plan (2023-2027). Office of the Prime Minister. (In Thai)
[4] Benharoon, S. Y., & Mudor, H. (2022). Communication for community-based tourism management in the southern border provinces (Research Report). Faculty of Communication Sciences, Prince of Songkla University. (In Thai)
[5] Moayerian, N., McGehee, N. G., & Stephenson Jr, M. O. (2022). Community cultural development: Exploring the connections between collective art making, capacity building and sustainable community-based tourism. Annals of Tourism Research, 93, 103355. https://doi.org/10.1016/j.annals.2022.103355
[6] Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
[7] Chaiphanphong, S. (2020). Community-based tourism management: Comparative study between four perspectives of luster, stakeholder, social networks and new public management. The Journal of Sirindhornparithat, 21(2), 307–325. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jsrc/article/view/247371/168253 (In Thai)
[8] Puja, I. B. P., & Aryasih, P. A. (2020). Tourism and community. A study of community based tourism in Mandala Wisata Wanara Wana Ubud. Journal of Business on Hospitality and Tourism, 6(1), 122–131. https://doi.org/10.22334/jbhost.v6i1.203
[9] Kuakhai, S., Tokaew, W., & Iamnirun, T. (2022). Communication for community-based tourism management in Tamot, Phatthalung Province. Journal of Southern Technology, 15(2), 1–11. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/journal_sct/article/view/249684/176379 (In Thai)
[10] Sangrungruengroj, P. C. (2013). Participatory communication management: A mechanism for the implementation of the alternative development paradigm. Journal of Humanities and Social Sciences (HUSOKKU), 30(2), 23–42. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/HUSO/article/view/32227/27517 (In Thai)
[11] Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE Publications.
[12] Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
[13] Boyce, C., & Neale, P. (2006). Conducting in-depth interviews: A guide for designing and conducting in-depth interviews for evaluation input. Pathfinder International Tool Series, Monitoring and Evaluation-2. http://www.pathfind.org/site/DocServer/m_e_tool_series_indepth_interviews.pdf?docID=6301
[14] Sutheewasinnon, P., & Pasunon, P. (2016). Sampling strategies for qualitative research. Parichart Journal Thaksin University, 29(2), 31–48. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/parichartjournal/article/view/69461/56396 (In Thai)
[15] Creswell, J. W. (1998). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. SAGE Publications.
[16] Knott, E., Rao, A. H., Summers, K., & Teeger, C. (2022). Interviews in the social sciences. Nature Reviews Methods Primers, 2(73), 1–15. https://doi.org/10.1038/s43586-022-00150-6
[17] Pinthapataya, S. (2021). Interviews for qualitative research. Journal of Business and Industrial Development, 1(3), 1–3. https://ojs.kmutnb.ac.th/index.php/bid/article/viewFile/5681/3869 (In Thai)
[18] Kubai, E. (2019). Reliability and validity of research instruments. NMK Conference. https://www.researchgate.net/publication/335827941_Reliability_and_Validity_of_Research_Instruments_Correspondence_to_kubaiedwinyahoocom
[19] Downe-Wambolt, B. (1992). Content analysis: Method, applications, and issues. Health Care for Women International, 13(3), 313–321. https://doi.org/10.1080/07399339209516006
[20] Stahl, N. A., & King, J. R. (2020). Understanding and using trustworthiness in qualitative research. Journal of Development Education, 44(1), 26–28. https://www.jstor.org/stable/45381095
[21] Anusonphat, N., & Leenawrat, I. (2021). Development of self-sufficiency community economy on basis of community democracy. Journal of MCU Nakhondhat, 8(12), 204–217. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/257658/172095 (In Thai)
[22] Huedhun, K. (2017). The influence of LINE application in the present communication. Journal of Arts Management, 1(2), 75–88. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/138093/102709 (In Thai)
[23] Suacharoen, K., Boonsiri, K., & Torkaew, W. (2024). Management of cultural tourism network communication with community participation. Journal of Academic for Public and Private Management, 6(1), 14–31. https://so02.tci- thaijo.org/index.php/appm/article/view/263690/180025 (In Thai)
[24] Otto, H., & Fourie, L. M. (2016). Theorising participation as communicative action for development and social change. Communicare, 35(1), 21–39. https://www.researchgate.net/publication/309014279_Theorising_participation_as_communicative_action_for_development_and_social_change_Communicare_Journal_for_Communication_Sciences_in_Southern_Africa_Communicare_Tydskrif_vir_Kommunikasiewetenskappe_in
[25] Sriko, T., Tokeaw, W., Kantaboon, K., & Suchivoraseth, J. (2023). The communication for increasing participation in community development of Sub-district Administrative Organization in Chiang Rai Province. Journal of MCU Peace Studies, 11(6), 2467–2479. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/271077/180463 (In Thai)
[26] Pharcharuen, W., Jaiphet, C., & Rungsee, P. (2022). Participation of the people in organizing a community forum to develop a plan for the development of Don Kaeo Sub-district Administrative Organization, Mae Rim district, Chiang Mai Province. Journal of Peace Periscope, 3(1), 1–11. https://so09.tci-thaijo.org/index.php/JPP/article/view/381/163 (In Thai)
[27] Satria M, D., Subhani, & Ginting, R. P. (2024). Participatory communication in community-based tourism development in Bireuen. Journal of Ecohumanism, 3(7), 2127–2130. https://pdfs.semanticscholar.org/80d8/fe01e07ec8315105a22cff7dcb5b8d808204.pdf