ปัจจัยด้านการดำเนินงานโลจิสติกส์ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยาของคลังยาในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ

บทคัดย่อ

ที่มาและวัตถุประสงค์: การบริหารจัดการโลจิสติกส์และคลังยามีความสำคัญต่อการดำเนินงานของโรงพยาบาล โดยเฉพาะโรงพยาบาลระดับตติยภูมิที่มีความซับซ้อนและปริมาณการจัดซื้อและกระจายยาสูง หากระบบโลจิสติกส์ขาดประสิทธิภาพอาจส่งผลให้เกิดความคลาดเคลื่อนในการจัดซื้อ ปริมาณยาในคลังไม่สอดคล้องกับความต้องการ ยาสูญเสียหรือหมดอายุ และเกิดความล่าช้าในการกระจายยา การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยด้านการดำเนินงานโลจิสติกส์ยาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยาของคลังยาในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ โดยมุ่งศึกษาองค์ประกอบของระบบสารสนเทศ การดำเนินงานด้านโลจิสติกส์ยา และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพของกระบวนการจัดซื้อและกระจายยา รวมทั้งวิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ กระบวนการทำงาน และบุคลากร ตลอดจนเสนอแนวทางการพัฒนาระบบสารสนเทศสำหรับการบริหารจัดการโลจิสติกส์และคลังยาให้สามารถสนับสนุนการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
ระเบียบวิธีการศึกษา: การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดซื้อ การจัดเก็บ และการกระจายยา จำนวน 400 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ครอบคลุมปัจจัยด้านระบบสารสนเทศ อุปกรณ์และเทคโนโลยี กระบวนการทำงาน บุคลากร และประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยา แบบสอบถามได้รับการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ มีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ (IOC) อยู่ระหว่าง 0.67–1.00 และผ่านการทดสอบความเชื่อมั่นด้วยค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคอยู่ระหว่าง 0.82–0.91 ซึ่งอยู่ในระดับสูง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณเพื่อศึกษาความสัมพันธ์และอิทธิพลของปัจจัยที่มีต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยา
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า ระบบสารสนเทศสำหรับการบริหารจัดการโลจิสติกส์และคลังยาโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านอุปกรณ์และเทคโนโลยีมีค่าเฉลี่ย 4.29 และด้านกระบวนการทำงานมีค่าเฉลี่ย 4.25 ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณพบว่า ปัจจัยด้านอุปกรณ์และเทคโนโลยีสารสนเทศมีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยาสูงที่สุด (β = 0.342) รองลงมา ได้แก่ กระบวนการทำงาน (β = 0.276) และบุคลากร (β = 0.198) ตามลำดับ โดยปัจจัยทั้ง 5 ด้านสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของประสิทธิภาพได้ร้อยละ 61.3 (Adjusted R² = 0.606) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 ผลการศึกษาสะท้อนว่า ระบบสารสนเทศและเทคโนโลยีที่เหมาะสม กระบวนการทำงานที่เป็นระบบ และบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ มีส่วนช่วยสนับสนุนการวางแผนจัดซื้อ การควบคุมและตรวจสอบปริมาณยา การจัดเก็บ และการกระจายยาให้มีความถูกต้องและมีประสิทธิภาพ
การประยุกต์ใช้: ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาและเพิ่มประสิทธิภาพระบบบริหารจัดการโลจิสติกส์และคลังยาในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ โดยควรส่งเสริมการลงทุนและพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศที่ทันสมัย เช่น ระบบ Barcode/RFID และการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อสนับสนุนการจัดการข้อมูลและการติดตามสถานะยาแบบเป็นระบบและทันเวลา ควรพัฒนากระบวนการทำงานให้มีมาตรฐานและเชื่อมโยงกันในทุกขั้นตอน รวมทั้งส่งเสริมความรู้และทักษะของบุคลากรในการใช้ระบบสารสนเทศอย่างต่อเนื่อง ในระดับนโยบาย ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบสารสนเทศที่มีเสถียรภาพ มีความถูกต้องและปลอดภัยของข้อมูล สามารถเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการฝึกอบรมบุคลากรอย่างสม่ำเสมอ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยา ลดความผิดพลาดและความสูญเสีย และสนับสนุนการบริหารจัดการคลังยาอย่างยั่งยืน
บทสรุป: ประสิทธิภาพการจัดซื้อและกระจายยาในคลังยาของโรงพยาบาลระดับตติยภูมิมีความสัมพันธ์กับปัจจัยด้านอุปกรณ์และเทคโนโลยีสารสนเทศ กระบวนการทำงาน และบุคลากร โดยปัจจัยด้านอุปกรณ์และเทคโนโลยีสารสนเทศมีอิทธิพลสูงที่สุด ดังนั้น การบูรณาการเทคโนโลยีสารสนเทศที่ทันสมัยเข้ากับกระบวนการทำงานที่เป็นมาตรฐานและการพัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นแนวทางสำคัญในการเพิ่มความถูกต้องและประสิทธิภาพของการจัดซื้อและกระจายยา รวมทั้งส่งเสริมการบริหารจัดการคลังยาให้มีประสิทธิภาพและเกิดความยั่งยืนในระยะยาว