วัดกับการธำรงความเป็นไทยของชาวสยามในรัฐเคดาห์ประเทศมาเลเซีย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและวัตถุประสงค์: บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิถีชีวิตของชาวสยามในรัฐเคดาห์ ประเทศมาเลเซีย ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีรากเหง้าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมร่วมกับชาวไทย โดยเฉพาะการดำรงความเป็นไทยผ่านบทบาทของวัดและพระสงฆ์ในชุมชน ท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางสังคมที่มีความแตกต่างด้านศาสนา ภาษา และวัฒนธรรมอย่างชัดเจน ส่งผลให้ชาวสยามต้องเผชิญกับความท้าทายในการดำรงอยู่และรักษาอัตลักษณ์ของตน การศึกษาครั้งนี้จึงมุ่งศึกษาบทบาทของวัดในการธำรงความเป็นไทยของกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่นอกประเทศไทย
ระเบียบวิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม รวมถึงการวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารวิชาการ งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง บันทึกการเดินทาง หนังสือ ตลอดจนสื่อออนไลน์และเว็บไซต์ต่าง ๆ ที่กล่าวถึงชาวสยามในรัฐเคดาห์ ข้อมูลที่ได้ถูกนำมาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบเพื่อตอบคำถามวิจัยเกี่ยวกับบทบาทของวัดในการธำรงความเป็นไทยของกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่นอกประเทศไทย
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า ชาวสยามในรัฐเคดาห์ หรือที่ในภาษามลายูเรียกว่า “โอรังเซียม” ยังคงสามารถรักษาอัตลักษณ์ความเป็นไทยได้อย่างมั่นคง ทั้งในด้านภาษา ศาสนา ประเพณี และวัฒนธรรม โดยองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้ความเป็นไทยยังคงดำรงอยู่อย่างเข้มแข็ง คือบทบาทของ “วัด” ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางสังคม วัฒนธรรม และการศึกษา วัดของชาวสยามในรัฐเคดาห์ทำหน้าที่เป็นที่พึ่งทางจิตใจของชุมชน จัดกิจกรรมทางศาสนา เช่น การทำบุญตามเทศกาลของไทย การสอนพระพุทธศาสนา และการบวชภาคฤดูร้อน รวมถึงจัดงานประเพณีสำคัญ เช่น สงกรานต์ ลอยกระทง และสารทเดือนสิบ นอกจากนี้ วัดยังเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนภาษาไทย โดยมีการจัดตั้งโรงเรียนสอนภาษาไทยภายในวัดผ่านความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์ ครูอาสาสมัครจากประเทศไทย และผู้นำชุมชนท้องถิ่นของรัฐเคดาห์ ตลอดจนเป็นเวทีสำหรับการพัฒนาชุมชน เช่น การจัดอบรมคุณธรรมและจริยธรรมให้แก่เยาวชน การเป็นแหล่งช่วยเหลือทางสังคมในยามเกิดวิกฤต เช่น โรคระบาดหรือภัยธรรมชาติ และเป็นสถานที่รวมกลุ่มเพื่อหารือและจัดกิจกรรมของชาวสยาม วัดจึงทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของชุมชนทั้งในมิติทางจิตใจ สังคม และวัฒนธรรมอย่างรอบด้าน
การประยุกต์ใช้: ผลการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมการธำรงและสืบทอดอัตลักษณ์ความเป็นไทยของชุมชนชาวสยามที่อาศัยอยู่นอกประเทศไทย โดยเฉพาะการใช้วัดเป็นศูนย์กลางในการส่งเสริมภาษาไทย การถ่ายทอดพระพุทธศ าสนา ประเพณี และวัฒนธรรมไทย ตลอดจนการพัฒนาเยาวชนและการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน การส่งเสริมความร่วมมือระหว่างพระสงฆ์ ครูอาสาสมัครจากประเทศไทย ผู้นำชุมชน และสมาชิกในชุมชน สามารถสนับสนุนการอนุรักษ์และสืบทอดอัตลักษณ์ความเป็นไทยให้ดำรงอยู่อย่างต่อเนื่องและสอดคล้องกับบริบทของชุมชน
บทสรุป: การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า แม้ชาวสยามในรัฐเคดาห์จะไม่ได้อาศัยอยู่ในประเทศไทย แต่ยังสามารถรักษาอัตลักษณ์ความเป็นไทยไว้ได้อย่างมั่นคง โดยวัดมีบทบาทสำคัญในการธำรงความเป็นไทยผ่านการเชื่อมโยงมิติทางจิตใจ สังคม ศาสนา การศึกษา และวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน บทบาทของวัดจึงเป็นกลไกสำคัญในการรักษาภาษา ศาสนา ประเพณี และวัฒนธรรม ตลอดจนสนับสนุนการดำรงอยู่และการสืบทอดอัตลักษณ์ความเป็นไทยของชาวสยามในรัฐเคดาห์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
[1] Department of Statistics Malaysia. (2026). Title of the report or webpage. https://www.dosm.gov.my
[2] Great Britain. (1909). Treaty Series, No. 19.
[3] Kohn, H. (1960). The idea of nationalism: A study in its origins and background. Macmillan.
[4] Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. Verso.
[5] Wellman, B., & Gulia, M. (1999). Net-surfers don't ride alone: Virtual communities as communities. In Networks in the global village (pp. 331–366). Westview Press.
[6] Kellas, J. G. (1993). The politics of nationalism and ethnicity. Macmillan.
[7] Brown, D. (1994). The state and ethnic politics in Southeast Asia. Routledge.
[8] Anderson, B. (2006). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism (Revised ed.). Verso.
[9] Smith, A. D. (1991). National identity. University of Nevada Press.
[10] Prasert, K. (2016). Ethnic identity and religious assimilation in the context of Malaysia. Journal of Social Sciences, 12(3), 45–67. (In Thai)
[11] Phetcharat, S. (2017). The transformation of ethnic identity among non-Muslim minorities in Malaysia. Journal of Political Science, 18(1), 89–105. (In Thai)
[12] Liow, J. C. (2012). Piety and politics: Islamism in contemporary Malaysia. Oxford University Press.
[13] Noor, F. A. (2019). The Malaysian Islamic state discourse: A study on the politics of Islamic symbolism. University of Malaya Press.
[14] Funston, J. (2020). Malaysia’s Islamisation: Its origins, trajectory and implications. In R. Hefner & M. Ho (Eds.), Islam and civil society in Southeast Asia (pp. 75–97). ISEAS–Yusof Ishak Institute.
[15] Kessler, C. (2023). Ethnicity and religion in Malaysia: Constructing and contesting identities. Routledge.
[16] Padungsuk, P. (2002). Ethnic identity in multicultural border areas of Southern Thailand. Thailand Research Fund (TRF). (In Thai)
[17] Sittipan, P. (2019). Temples and monks in Thai social life. Thammasat University Press. (In Thai)
[18] Meesanthan, C. (2018). Temples and the maintenance of Thai identity among Siamese people in Perlis and Kedah, Malaysia. Journal of Liberal Arts, Mahasarakham University, 17(3), 180–192. (In Thai)
[19] Suchart. (2025). Interview with a villager at Wat Bunyanaram, Kubang Pasu District, Kedah State, Malaysia, regarding the Sart Duan Sip tradition and “Ching Pret” ritual [Personal communication].
[20] Naksakul, K. (2017). Cross-border cooperation of Thai monks with Malaysia: Religious and cultural roles in Kedah State. Thammasat University Press. (In Thai)
[21] Kupratakun, C. (2015). Thai monks in Malaysia: The continuation of Buddhism and Thai culture in Kedah State. Journal of Liberal Arts and Humanities, 12(2), 45–67. (In Thai)
[22] Nanthiya, S. (2017). Interview on the role of Thai language in maintaining ethnic identity in Malaysia [Unpublished interview]. (In Thai)
[23] Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.
[24] Phra Maha, S. (2018). The role of Buddhist temples in ethnic identity formation among Thai Malaysians. Asian Ethnology, 77(2), 247–263. (In Thai)
[25] Fishman, J. A. (1999). Handbook of language and ethnic identity. Oxford University Press.
[26] Edwards, J. (2009). Language and identity: An introduction. Cambridge University Press.
[27] Thongchai, W. (2006). The cultural roots of the Thai language and its role in ethnic identity. Journal of Thai Studies, 12(1), 34–50. (In Thai)
[28] Jones, D. (2017). Language and ethnic identity: Thai communities in Malaysia. Journal of Southeast Asian Studies, 48(3), 376–395.
[29] Buranacharoenkij, Y. (2002). The process of constructing and negotiating the meaning of temples as social spaces: A case study of Wat Pathum Khongkha and Wat Traimit Witthayaram [Master's thesis, Thammasat University]. Department of Sociology and Anthropology, Faculty of Sociology and Anthropology. (In Thai)