เศรษฐศาสตร์การเมืองว่าด้วยพื้นที่สาธารณะ การเคลื่อนไหวทางสังคม และสื่อสังคมออนไลน์

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็น พื้นที่สาธารณะ ของเฟซบุ๊ก ภายใต้กรอบทฤษฎีพื้นที่สาธารณะของ
ฮาเบอร์มาส และการเข้าไปมีส่วนร่วมของประชาชนในการอภิปรายถกเถียงบนพื้นฐานของเหตุผลถึงประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ
ผลประโยชน์สาธารณะ เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันและฉันทามติ ภายใต้กรอบทฤษฎีการกระทำเชิงการสื่อสาร รวมถึงศึกษา
ลักษณะการเคลื่อนไหวทางสังคมและการสร้างเครือข่ายของขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมผ่านเฟซบุ๊ก โดยวิธีการวิจัย จะใช้
การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลแบบผสม ได้แก่การเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับตัวแทนจากขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม
จำนวน 4 คน และการเก็บข้อมูลด้วยการใช้แบบสอบถามความคิดเห็นจากผู้ใช้งานเฟซบุ๊กจำนวน 103 คน นำเข้าข้อมูลและ
วิเคราะห์เครือข่ายสังคมของขบวนการเคลื่อนไหวโดยแอพพลิเคชั่น Netvizz และโปรแกรม NodeXL ร่วมกับการวิจัย
เอกสารและข้อมูลจากระบบอินเตอร์เน็ต โดยยึดหลักการวิเคราะห์ตามแนวทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ทฤษฎีพื้นที่สาธารณะ
ทฤษฎีการกระทำเชิงการสื่อสาร แนวคิดการเคลื่อนไหวทางสังคม และแนวคิดเครือข่ายทางสังคม
ผลการศึกษาตามวัตถุประสงค์การวิจัยพบว่า 1) เฟซบุ๊กมีความเป็นพื้นที่สาธารณะตามแนวคิดของฮาเบอร์มาส 5 มิติ
ในลักษณะร่วมสมัยและเป็นพลวัตร 2) การเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่เกิดขึ้นในบางกรณี ไม่ได้เป็นผลมาจากความเข้าใจร่วมผ่าน
การถกเถียงอย่างมีเหตุผลบนพื้นที่สาธารณะแล้วประชาชนจึงลุกมาเคลื่อนไหว แต่เกิดขึ้นเพราะประชาชนสนับสนุนตามกระแสสังคมโดยปราศจากการคิดพิจารณาเหตุผลในประเด็นนั้น ๆ 3) ขบวนการเคลื่อนไหวมักมีการใช้เฟซบุ๊กโดยโพสต์เนื้อหาลักษณะต่าง ๆ ร่วมกับการใช้สื่อสังคมชนิดอื่นและการลงพื้นที่หรือเคลื่อนไหวบนท้องถนน ซึ่งสามารถสร้างความตื่นตัวแก่ประชาชน
ผู้สนับสนุนขบวนการ เครือข่าย และความเข้มแข็ง เพื่อให้การเคลื่อนไหวสำเร็จตามวัตถุประสงค์