การค้าและการพึ่งพาอาศัยข้ามพรมแดนชาติพันธุ์ กรณีศึกษาริมฝั่งแม่น้ำบางนรา อำเภอเมืองนราธิวาส ภาคใต้ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษารูปแบบความสัมพันธ์และวิธีการจัดการความสัมพันธ์ผ่านการค้าและการพึ่งพาอาศัยของกลุ่มคนริมฝั่งแม่น้ำบางนรา อำเภอเมืองนราธิวาส การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้วิธีการสังเกตและการสัมภาษณ์คนรุ่นแรกจนถึงคนรุ่นที่สาม (ปัจจุบัน) เพื่อให้เห็นพลวัตความสัมพันธ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งพบว่า การค้าเป็นเงื่อนไขกำหนดความสัมพันธ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ สำหรับการจัดการความสัมพันธ์ กลุ่มประมงมลายูมุสลิมกำหนดพรมแดนอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ของตนอย่างชัดเจน โดยเรียกตัวเองว่า ‘นายู’ เรียกคนจีนว่า ‘จีนอ’ และเรียกคนไทยพุทธว่า ‘ซีแย’ กลุ่ม ‘นายู’ มีการปรับตัวค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับกลุ่มพ่อค้าคนจีนที่มียุทธวิธีปรับเปลี่ยนอัตลักษณ์ชาติพันธุ์เพื่อผลประโยชน์ทางการค้า จึงมีพลวัตการปรับตัวเหนือกว่าคนกลุ่มอื่น ในขณะที่คนไทยพุทธที่อยู่รอบนอกเข้าเมืองมาเป็นลูกจ้าง ในร้านค้าของคนจีน การต่อรองทางการค้าใช้ภาษามลายูถิ่น ทำให้คนต่างกลุ่มกลายเป็น ‘คนกันเอง’ การเปลี่ยนสมาชิกภาพทางชาติพันธุ์เกิดขึ้นในระดับปัจเจกบุคคล แต่ ‘นายู’ จะไม่เปลี่ยนเป็น ‘จีนอ’ หรือ ‘ซีแย’ ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและประเภทของการค้า ทำให้เกิดการข้ามพรมแดนชาติพันธุ์ไปมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน แต่คนทั้งสามกลุ่มยังคงรักษาอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของตนเอาไว้