การสังเคราะห์บทเรียนจากการบังคับใช้พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562
Main Article Content
บทคัดย่อ
การบังคับใช้พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 มีเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพและความเป็นธรรมของระบบภาษีฐานทรัพย์สินในประเทศไทย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลกระทบ 2) สังเคราะห์บทเรียนจากการบังคับใช้กฎหมาย และ3) สร้างข้อเสนอเพื่อปรับปรุงและพัฒนากฎหมายที่เกี่ยวข้อง การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีวิจัยแบบผสมระหว่างเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากเอกสารและฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องระหว่างปี 2562-2566 กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากร อปท. และประชาชนผู้เสียภาษีท้องถิ่น ผลเชิงปริมาณชี้ว่าในช่วงเริ่มต้น รายได้จัดเก็บเองของ อปท. ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งเป็นผลจากมาตรการลดภาษีในระยะเปลี่ยนผ่านและผลกระทบจากโควิด-19 อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ปี 2565 เมื่อมาตรการดังกล่าวสิ้นสุดลง ทำให้รายได้ ภ.ด.ส. ฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว และยังคงเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในปี 2566 แม้ว่าจะมีมาตรการลดหย่อนร้อยละ 15 ในปีนั้น แสดงถึงเสถียรภาพที่เริ่มเกิดขึ้นของระบบภาษีใหม่ ทั้งนี้ ผลเชิงคุณภาพ พบว่า อปท. ยังคงเผชิญข้อจำกัดสำคัญทั้งด้านนโยบายช่วงเปลี่ยนผ่าน การสื่อสารภาษีกับประชาชน ฐานข้อมูลที่ยังไม่เชื่อมโยง ปัญหาการสำรวจและประเมินมูลค่าทรัพย์สิน รวมถึงประเด็นตีความกฎหมายและช่องโหว่บางส่วน ข้อเสนอเชิงนโยบายจึงมุ่งปรับปรุงบทบัญญัติ ลดความกำกวม ปิดช่องเลี่ยงภาษี และยกระดับกลไกการบริหารจัดเก็บให้ อปท. ดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสอดคล้องกับเจตนารมณ์กระจายอำนาจการคลังระยะยาว
Downloads
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (ม.ป.ป.). ข้อมูลรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2566. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2568. จาก https://www.dla.go.th/download/work/summary_revenue/2566.pdf?notDownload=
ไกรวุฒิ ใจคำปัน. (2564). ความยั่งยืนทางการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: กรณีศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 19(1), 67-92.
คณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร. (2563). รายงานการพิจารณาการศึกษาเรื่อง “ปัญหาและผลกระทบจากการบังคับใช้พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
ดวงมณี เลาวกุล. (2555). รายงานสรุปและวิเคราะห์ร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. … ในโครงการปรับปรุงกระบวนการนิติบัญญัติของประเทศไทยเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน. กรุงเทพฯ: สำนักส่งเสริมวิชาการรัฐสภา สถาบันพระปกเกล้า.
ดวงมณี เลาวกุล. (2559). แบบจำลองการปรับปรุงภาษีที่ดินและระบบที่ดินเพื่อการกระจายการถือครองที่ดิน (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
ดวงมณี เลาวกุล. (2563). เทคนิควิเคราะห์ผลกระทบของพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์. ใน วีระศักดิ์ เครือเทพ, ศิวาภรณ์ ไชยเจริญ, ไกรวุฒิ ใจคำปัน และ ดวงมณี เลาวกุล. แนวโน้มการศึกษาและเทคนิควิธีวิจัยด้านการคลังท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562. (2562, 12 มีนาคม 2562). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอน 30 ก. หน้า 21-51.
วีระศักดิ์ เครือเทพ, ดวงมณี เลาวกุล, และไกรวุฒิ ใจคำปัน. (2565). บทวิเคราะห์และข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อปรับปรุงกฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วีระศักดิ์ เครือเทพ, และคณะ. (2563). การพัฒนาระบบบริหารจัดเก็บรายได้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และสถาบันคลังสมองของชาติ.
วีระศักดิ์ เครือเทพ, และคณะ. (2565). การพัฒนาระบบบริหารจัดเก็บรายได้ท้องถิ่น (ระยะที่ 2) (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และสถาบันคลังสมองของชาติ.
วีระศักดิ์ เครือเทพ, และดวงมณี เลาวกุล. (2565). การวิเคราะห์ผลกระทบของกฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ที่มีต่อรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและการกระจายภาระภาษี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 39(2), 187-214.
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง. (2562). สาระสำคัญ… พ.ร.บ. ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง. สืบค้นเมื่อ 10 ธันวาคม 2566, จาก https://www.fpo.go.th/main/getattachment/General-information-public-service/ประชาชนควรรู้/ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง/(Short-New)Land_Building-tax.pdf.aspx?lang=th-TH
สำนักบริหารการคลังท้องถิ่น กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2565). รวมกฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
Carrillo, P. E., Castro, E., & Scartascini, C. (2021). Public Good Provision and Property Tax Compliance: Evidence from A Natural Experiment. Journal of Public Economics, 198, 104422.
Denzin, N. K. (2017). The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Method. New York: Routledge.
Greene, W. H. (2018). Econometric Analysis (8th eds). New York: Pearson.
Grote, M., & Wen, J.-F. (2024). How to Design and Implement Property Tax Reforms (IMF How to Note 2024/006). International Monetary Fund.
Kelly, R., White, R., & Anand, A. (2020). Property Tax Diagnostic Manual. Washington DC: World Bank.
Miller, J. J., & Nikaj, S. (2016). The Response of Delinquent Taxpayers to More Aggressive Collection. National Tax Journal, 69(1), 77-102.
Mitchel, M. N. (2012). Interpreting and Visualizing Regression Models Using STATA. Texas: STATA Press.
Norregaard, J. (2013). Taxing Immovable Property: Revenue Potential and Implementation Challenges (IMF Working Paper WP/13/129). International Monetary Fund.
Oates, W. E. (1999). An Essay on Fiscal Federalism. Journal of Economic Literature, 37(3), 1120-1149.
Propheter, G. (2024). Compliance and Assessment Outcomes in the Personal Property Tax. Public Budgeting & Finance, 44(4), 65-88.
Siwińska-Gorzelak, J., Bukowska, G., & Wójcik, P. (2020). The Impact of Revenue Autonomy on the Composition of Local Public Spending: Evidence from Poland. Local Government Studies, 46(4), 641-665.
Slack, E., & Bird, R. M. (2014). The Political Economy of Property Tax Reform (OECD Working Papers on Fiscal Federalism No. 18). OECD Publishing.
Wei, W., & Butler, J. S. (2021). State Fiscal Constraints and Local Responses: Evidence from the Property Tax Limit Overrides in Massachusetts. Public Administration Review, 81(3), 399-413.