การพัฒนาแผนการบริหารจัดการความเสี่ยงของภาคการเกษตร บนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพภารกิจการปกครอง ระดับท้องถิ่น: กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลกุดพิมาน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา (1) องค์ประกอบความเสี่ยงของภาคการเกษตรบนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง และ (2) จัดทำแผนการบริหารจัดการความเสี่ยงของภาคการเกษตรบนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เก็บข้อมูลด้วยเทคนิคการสัมภาษณ์กลุ่มและการสัมภาษณ์เชิงลึก กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) ดังนี้ (1) เกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้ง จำนวน 15 คน (2) ผู้นำชุมชนที่มีหน้าที่ในการบริหารจัดการความเสี่ยงของภาคการเกษตรบนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง ประกอบด้วย ผู้นำด้านการปกครอง (ผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการหมู่บ้าน และสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล) ผู้อาวุโสในหมู่บ้าน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ทรงคุณวุฒิในชุมชน ผู้นำด้านศาสนา และผู้นำองค์กรชุมชน จำนวน 15 คน ระหว่างเดือนมีนาคม 2560 - กุมภาพันธ์ 2561 ในพื้นที่ประสบภัยแล้ง ไม่น้อยกว่า 3 ครั้ง ระหว่าง (พ.ศ. 2555-2560) ได้แก่ พื้นที่หมู่บ้านสำนักพิมาน หมู่ 12 ในเขตการปกครองขององค์การบริหารส่วนตำบลกุดพิมาน ตำบลกุดพิมาน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา วิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลโดยการพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า
(1) องค์ประกอบความเสี่ยงของภาคการเกษตรบนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง ประกอบด้วย
(1.1) ความเปราะบางของภาคการเกษตร แบ่งออกเป็น ความเปราะบางทางกายภาพ และ ความเปราะบางทางสังคม ดังนี้ ความเปราะบางทางกายภาพ ได้แก่ การเพาะปลูกบริเวณพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง สภาพที่ตั้งชุมชนไม่มีสายน้ำไหลผ่าน ขาดแหล่งน้ำ และพื้นที่เพาะปลูกอยู่นอกเขตชลประทาน ความเปราะบางทางสังคม ได้แก่ ความคลุมเครือของข้อมูลข่าวสาร การเข้าไม่ถึงการสนับสนุนความรู้จากภาครัฐ การมีทัศนคติยอมรับโชคชะตา ข้อมูลการเตือนภัยแล้งไม่สามารถคาดการณ์ได้แม่นยำ การให้ความสำคัญในการรวมกลุ่มอาชีพระดับน้อย และการขาดเครือข่ายสนับสนุน
(1.2) ศักยภาพในการรับมือภัยแล้ง ได้แก่ การสร้างความหลากหลายในการเพาะปลูก การจัดการที่ดินเพื่อการเพาะปลูก การปรับเปลี่ยนช่วงเวลาการเพาะปลูก การขยายแหล่งน้ำในชุมชน และการบังคับใช้กฎระเบียบในชุมชน
(2) แผนการบริหารจัดการความเสี่ยงระดับท้องถิ่น ประกอบด้วย การให้ความรู้เรื่องชนิดพืชที่ปลูกในพื้นที่ประสบภัยแล้ง การให้ความรู้เรื่องการผลิตแบบแปลงใหญ่ การส่งเสริมแปลงตัวอย่าง การพัฒนาเกษตรกรยุคใหม่ การประเมินความเสี่ยงภัยแล้ง การปรับปรุงข้อมูลการพยากรณ์ การบูรณาการการทำงานร่วมกันกับหน่วยงานอื่น และการพัฒนาศักยภาพผู้นำเพื่อรับมือกับภัยแล้ง
Downloads
Article Details
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2551). รายงานผลการดำเนินงานสงเคราะห์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย ประจำปีงบประมาณ 2551. กรุงเทพฯ: กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย.
______. (2552). คู่มือประชาชนในการเตรียมตัวให้รอดปลอดภัยพิบัติ. กรุงเทพฯ: กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย.
______. (2558). แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2558. กรุงเทพฯ: กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย.
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2551). ภัยแล้ง. สืบค้นเมื่อ 7 เมษายน 2559, จาก https://dmd.mod.go.th/dryseason/pdf/1.aspx
พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2542). สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2560, จาก www.khuanpang.go.th/prb.pdf
พฤทธิพงศ์ ทัศน์อัญชุลีกุล, ชฎาพร งามเขียว, และเมธี วุฒิเจริญ. (2556). การพัฒนาแหล่งน้ำและบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาภัยแล้ง โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่ยม จังหวัดแพร่. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2560, จาก https://dspace.tarr.arda.or.th/handle/6622815955/14257
สุพจน์ ชูรัตน์. (2553). รูปแบบการบริหารจัดการงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแล้งที่สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนในเขตเทศบาลตำบลนาหว้าใหญ่ อำเภอปทุมราชวงศา จังหวัดอำนาจเจริญ. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2560, จาก www.ptu.ac.th/StudentServe/input/thesis/[10][200916105735].pdf
สุรพันธ์ สันติยานนท์. (2548). การวิเคราะห์และเตือนภัยแล้งโดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์. สืบค้นเมื่อ 18 เมษายน 2559, จาก https://ir.swu.ac.th/xmlui/bitstream/handle/123456789/2633/Sawettachat_S_R417912.pdf?sequence=1
สำนักงานเกษตรจังหวัดนครราชสีมา. (2559). แบบเสนอขอโครงการตามแผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2560. นครราชสีมา: สำนักงานเกษตรจังหวัดนครราชสีมา.
สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดนครราชสีมา. (2559). สรุปพื้นที่ประสบภัยพิบัติ ประจำปี 2557-2559. นครราชสีมา: สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดนครราชสีมา.
อธิกสิทธิ์ วิเศษกลิ่น. (2555). การศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการดาเนินการป้องกันภัยแล้งในเขตพื้นที่ตำบลบ้านวัง อำเภอโนนไทย จังหวัดนครราชสีมา. (วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตร์ มหาบัณฑิต), มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
Baas, S., Ramasamy, S., Pryck, J. D., & Battista, F. (2008). Disaster risk management systems analysis. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Central Board of Secondary Education. (2006). Natural Hazards and Disaster Management. Shakarpur, Delhi: Chandu Press.
World Meteorological Organization. (2006). Social Aspects and Stakeholder Involvement in Integrated Flood Management Geneva, Switzerland. Retrieved November 21, 2011, from www.apfm.info/pdf/ifm_social_aspects.pdf
Wu, H., & Wilhite, D. A. (2004). An Operational Agricultural Drought Risk Assessment Model for Nebraska, USA. Natural Hazards, 33(1), 1-21.
