พัฒนาการของ “เมืองเชียงราย” ภายใต้การวางผังเมืองสมัยใหม่

บทคัดย่อ

เมืองเชียงรายมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์นับย้อนกลับไปได้ไกลกว่า 750 ปี ผ่านทั้งยุคที่รุ่งโรจน์ และตกต่ำ ในอดีตเชียงรายถูกขับเคลื่อนด้วยมิติด้านความมั่นคงเป็นหลักจุดเปลี่ยนมาเกิดขึ้นในยุคสงครามเย็น ซึ่งมิติด้านเศรษฐกิจเริ่มเข้ามาแทนที่ จากเมืองที่มี
อาณาบริเวณเล็กๆ เชียงรายจึงได้ขยายตัวออกไปในแนบราบในทิศทางต่างๆ ตามบริบทของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางถนนในแต่ละยุคสมัย ผังเมืองรวมเมืองเชียงรายถูกประกาศใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2530 ตามมาด้วยผังเมืองฉบับที่ 2 ในปี พ.ศ. 2539 และผังเมืองฉบับที่ 3 ในปี พ.ศ. 2550 ภายในประกอบด้วยแผนที่แสดงเขตผังเมืองรวม ผังการใช้ประโยชน์ที่ดิน และผังระบบการคมนาคมขนส่ง ข้อกำหนดห้ามใช้ประโยชน์ที่ดินแรกเริ่มยังไม่มากก็เริ่มเพิ่มชนิดประเภท และเข้มงวดยิ่งขึ้น จากการศึกษาพบปัญหาอุปสรรคในการทำงานของเทศบาลดังนี้ 1) เกิดช่องว่างในการบังคับใช้ เมื่อส่วนราชการไม่ปฏิบัติตามผังเมืองเสียเอง 2) ผังเมืองไม่อาจชี้นำการพัฒนาได้จริง เนื่องจากต้องวางผังโดยอิงจากสภาพที่เป็นอยู่จริงมากกว่าสิ่งที่ควรจะเป็น 3) การโอนภารกิจด้านการผังเมืองมาให้ท้องถิ่น เป็นเพียงการโอนภาระหน้าที่ ไม่ได้ให้อำนาจตัดสินใจอย่างแท้จริง รวมถึงในด้านบุคลากรและงบประมาณ