ข้อตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษหมอกควันข้ามพรมแดน ที่มีผลต่อการจัดการหมอกควันข้ามพรมแดนในพื้นที่จังหวัดเชียงราย กรณีศึกษาระบบจัดการแบบเบ็ดเสร็จ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของระบบการจัดการแบบเบ็ดเสร็จ ต่อการจัดการปัญหาหมอกควันข้ามพรมแดนในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ภายใต้ข้อตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษและหมอกควันข้ามพรมแดน (ATPH) เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูล 2 กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย ระดับองค์กร การบริหารจัดการแบบเบ็ดเสร็จ จำนวน 20 คน ผลวิจัยพบว่า ระบบการจัดการแบบเบ็ดเสร็จในพื้นที่จังหวัดเชียงรายเป็นผลมาจากข้อตกลง ATPH และข้อริเริ่มการจัดการสิ่งแวดล้อมระดับอาเซียนตอนบน เมื่อนโยบายดังกล่าวลงมาสู่ภาคปฏิบัติในพื้นที่จังหวัดเชียงราย สามารถควบคุมการเกิดจุดความร้อนได้เฉพาะฝั่งไทย แต่ไม่สามารถแก้ไขปัญหาหมอกควันข้ามพรมแดนจากสปป.ลาว และเมียนมา จำเป็นต้องอาศัยกลไกลักษณะเฉพาะพื้นที่อื่นๆ ประสานความร่วมมือต่อประเทศทั้งสองอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกิดจัดการปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้ว่าอาเซียนมีแนวทางจัดการหมอกควันต่อประเทศสมาชิก แต่แนวทางดังกล่าวตั้งอยู่บนพื้นฐานการไม่ก้าวล่วงอำนาจอธิปไตยภายใต้หลักการสำคัญของอาเซียน หรือวิถีอาเซียน ส่งผลให้แนวทางการบรรเทาหมอกควันภายในภูมิภาคเป็นไปในลักษณะสร้างมาตรฐานกลางให้แต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนและเลือกนำไปปฏิบัติใช้ตามแนวทางการจัดการของตนเอง ทำให้ (1) โรดแมปปลอดหมอกควันอาเซียนภายในปี ค.ศ. 2020 และ (2) แผนปฏิบัติการเชียงราย ต่อการบรรเทาหมอกควันระดับอาเซียนตอนบน ไม่สามารถนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงได้ในเชิงปฏิบัติ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
Chiang Rai hotspot Application. (2559). แอปพลิเคชั่นติดตามจุดความร้อน Chiang Rai Hotspot. สืบค้นเมื่อ 20 มิถุนายน 2564, จาก https://play.google.com/store/apps/details?id=com.gifeu.hotspot&hl=th&gl=US
กรมควบคุมมลพิษ. (2561). สรุปสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย ปี 2561. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
______. (2564). รายงานผลการดำเนินงานความร่วมมือระหว่างประเทศของกรมควบคุมมลพิษ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 รอบ 6 เดือนแรก (ตุลาคม 2563-มีนาคม 2564). สืบค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2564, จาก https://www.pcd.go.th/strategy/รายงานผลการดำเนินงานความร่วมมือระหว่างประเทศของ-คพ-ประจำปีงบประมาณ-พ-ศ-2564-รอบ-6-เดือนเเรก-ตุลาคม-2563-มีนาคม-2564/กรีนพีซ ประเทศไทย และศูนย์ภูมิภาคเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (ภาคเหนือ)
คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2563). รายงานการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ปลูกข้าวโพด จุดความร้อน และร่องรอยพื้นที่เผาไหม้ จากภาพถ่ายดาวเทียมระหว่างปี พ.ศ. 2558-2562 ในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (ภาคเหนือตอนบนของไทย ตอนบนของ สปป.ลาว และรัฐฉานของเมียนมา). กรุงเทพฯ: กรีนพีซ ประเทศไทย.
กรีนพีซ ประเทศไทย. (2564). ผลการวิเคราะห์จุดความร้อน พื้นที่เผาไหม้ ความเข้มข้นของ PM2.5 และพื้นที่ปลูกข้าวโพด ในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ระหว่างปี 2562-2563. สืบค้นเมื่อ 10 กันยายน 2564, จาก https://www.greenpeace.org/thailand/publication/19092/food-label-report-pm25-criris-in-mekong-sub-region-2021/
ชาย โพธิสิตา. (2549). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งฯ.
โดนัลด์ อี เวเธอร์บี. (2556). อาเซียน: ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ [International Relations in Southeast Asia: The Struggle for Autonomy] (เกียรติชัย พงษ์พาณิชย์, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แสงดาว.
เถลิงศักดิ์ เพ็ชรสุวรรณ. (2562). มลพิษทางอากาศของประเทศไทยแหล่งกำเนิดและการจัดการ. สืบค้นเมื่อ 13 กันยายน 2564, จาก https://www.eanet.asia/wp-content/uploads/2019/05/ Session-T1-%E2%80%93-Understanding-Thailand%E2%80%99s-Air-Pollution-Sources-and-Measures.pdf
นิศา ชูโต. (2551). การวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: พริ๊นต์โพร จำกัด.
พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์. (2560). นโยบายอาเซียนต่อการป้องกันปัญหาหมอกควันข้ามแดน. วารสารด้านความมั่นคงอาเซียนและยุทธศาสตร์, 2560, 53-72
วัชรพล พุทธรักษา. (2564). Between Realism and Revolt: Governing Cities in the Crisis of Neoliberal Globalism. ใน เวทีสาธารณะมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 14 วันที่ 2 บรรยายสาธารณะ, คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
วิศรา ไกรวัฒนพงศ์, และวรศักดิ์ มหัทธโนบล. (2555). ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อมอาเซียน: กรณีศึกษาปัญหามลพิษจากหมอกควันข้ามพรมแดนในอินโดนีเซีย. ใน จีนกับความมั่นคงของมนุษย์ ปีที่ 2 (น. 35-64). กรุงเทพฯ: ศูนย์จีนศึกษา สถาบันอาเซียนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริชนก วิริยเกื้อกูล. (2559). มลพิษหมอกควันข้ามพรมแดน. กรุงเทพฯ: สำนักงานวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฏร.
สมปรารถนา ช่วยเกื้อ. (2559). แนวทางการพัฒนาความร่วมมือระหว่างประเทศด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียน: กรณีศึกษา การแก้ปัญหาหมอกควันข้ามแดนในประเทศสมาชิกอาเซียน. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี.
สำนักงานบริหารการปกครองท้องถิ่น กรมการปกครอง. (2563). การป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5). สืบค้นเมื่อ 13 กันยายน 2564, จาก http://www.ubondopa.com/db/02-17-2020PM%202.5.pdf
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน). (2561). สรุปสถานการณ์ไฟป่าและหมอกควัน ด้วยภาพถ่ายจากดาวเทียม ประจำปี 2561. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน).
สุดารัตน์ ตันแก้ว. (2552). ปัญหาและลู่ทางในการบังคับใช้ข้อตกลงอาเซียนเรื่องมลพิษจากหมอกควันข้ามแดนและความสัมพันธ์กับประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต), จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภางค์ จันทวานิช. (2550). การวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อริศรา เจริญปัญญาเนตร. (2563). ฝุ่นควันข้ามแดนและเงื่อนไขทางภูมิอากาศ. การประชุมวิชาการไทใหญ่ศึกษานานาชาติ ครั้งที่ 2” ระหว่างวันที่ 4-6 กันยายน 2563 ณ ห้องประชุมวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน, ศูนย์ไทใหญ่ศึกษา วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอนและศูนย์ชาติพันธุ์ศึกษาและการพัฒนา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
โอฬาร อ่องฬะ. (2562). รัฐไทยกับการเมืองของการจัดการทรัพยากรป่าไม้และที่ดิน กรณีแม่แจ่มโมเดล: ความคิด การเคลื่อนไหวและนโยบาย. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต), มหาวิทยาลัยนเรศวร.
Adeleke, A., Apidechkul, T., Kanthawee, P., Suma, Y., & Wongnuch, P. (2017). Contributing Factors and Impacts of Open Burning in Thailand: Perspectives from Farmers in Chiang Rai Province, Thailand. Journal of Health Research, 31(2), 159-167
Agustinus Beo Da Costa. (2019). Indonesia Sends Thousands of SecurityPpersonnel to Combat Forest Fires. Retrieved September 14, 2021, from https://www.reuters.com/article/us-indonesia-environment-fires-idUSKCN1UQ1DA
ASEAN Information Center. (2018). 7th Meeting of The Sub-Regional Ministerial Steering Committee On Transboundary Haze Pollution in The Mekong Sub-Region. Retrieved June 10, 2021, from http://www.aseanthai.net/english/ewt_news.php?nid=2588&filena me=index
ASEAN Secretariat NEWS. (2017a). ASEAN Sets Priorities to Address Transboundary Haze Pollution in Mekong Sub-Region. Retrieved July, 15 2021, from https://asean.org/asean-sets-priorities-to-address-transboundary-haze-pollution-in-mekong-sub-region/
______. (2020b). The Ninth Meeting of the Sub-Regional Ministerial Steering Committee on Transboundary Haze Pollution in The Mekong Sub-Region. Retrieved July, 25 2021, from https://asean.org/ninth-meeting-sub-regional-ministerial-steering-committee-transboundary-haze-pollution-mekong-sub-region/
ASEAN Secretariat. (2016). Roadmap on ASEAN Cooperation Towards Transboundary Haze Pollution Control with Means of Implementation. Singapore: Centre for international Law, National University of Singapore.
Borras Jr, S. M., & Franco, J. C. (2018). The Challenge of Locating Land-Based Climate Change Mitigation and Adaptation Politics Within a Social Justice Perspective: Towards an Idea of Agrarian Climate Justice. Third World Quarterly, 39(7), 1308-1325.
Davies, J. S., & Chorianopoulos, I. (2018). Governance: Mature Paradigm or Chicken Soup for European Public Management? Critical Policy Studies, 12(3), 360-366.
De Smet, B. (2016). Gramsci on Tahrir: Revolution and Counter-Revolution in Egypt. London: Pluto Press.
Dorman, B., & Olsen, T. J. (2019). The ASEAN Way Out? Toward Cooperative Environmental Governance in Southeast Asia. Retrieved June 10, 2021, from https://www.e-ir.info/2019/08/10/the-asean-way-out-toward-cooperative-environmental-governance-in-southeast-asia/.
Heilmann, D. (2015). After Indonesia's Ratification: The ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution and Its Effectiveness as a Regional Environmental Governance Tool. Journal of Current Southeast Asian Affairs, 34(3), 95-121.
Hinchliffe, S. (2018). Biosecurity. In Castree, N., Hulme, M., & Proctor, J. (Eds.). Companion to Environmental Studies (pp. 158-162). New York: Routledge.
Hirsch, P., & Warren, C. (1998). The Politics of Environment in Southeast Asia. New York: Routledge.
Jones, D. S. (2004). ASEAN and Transboundary Haze Pollution in Southeast Asia in Public Policy-Making. Asian Journal of Political Science, 12(2), 59–77.
______. (2006). ASEAN and Transboundary Haze Pollution in Southeast Asia. Asia Europe Journal, 4(3), 431-446.
Kittijarot, S. (2018). The Assessment of the ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution and the Dispute Settlement Mechanisms on Liability Claims. Ramkhamhaeng Law Journal, 7(2), 197-197.
Lekkham, A., & Singhaputargun, N. (2019). A Comprehensive Chiang Rai Model for Haze Management: A Case Study of Chiang Rai, Thailand. In the 6th International Conference on International Relations and Development (ICIRD) (pp. 77-90). Chiang Rai: ICIRD Knowledge Network.
Nazeer, N. (2017). Overview of ASEAN Environment, Transboundy Haze Pollution Agreement and Public Health. IJAPS, 13(1), 73–94.
Nguitragool, P. (2011a). Environmental Cooperation in Southeast Asia: ASEAN's Regime for Trans-boundary Haze Pollution. New York: Routledge.
______. (2011b). Negotiating the Haze Treaty: Rationality and Institutions in the Negotiations for the ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution (2002). Asian Survey, 51(2), 356-378.
Sirimongkonlertkun, N. (2018, May). Assessment of Long-range Transport Contribution on Haze Episode in Northern Thailand, Laos and Myanmar. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 151(1). doi: 10.1088/1755-1315/151/1/012017.
Sørensen, E., & Torfing, J. (2007). Introduction: Theories of Democratic Network Government. Basingstoke, UK: New York, Palgrave Macmillan.
Tay, S. S. (2000). Fires and Haze in Southeast Asia: Challenges to Regional Cooperation in ASEAN and Asia Pacific. In Community Building in Asia Pacific: Dialogue in Okinawa (pp. 49-67), Japan Center for International Exchange.
Varkkey, H. (2014). Regional Cooperation, Patronage and the ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution. International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, 14(1), 65-81.
