พิษณุโลกเมืองสมุนไพร: นโยบายการเคลื่อนย้ายสมุนไพรไทย จากสวนหลังบ้านสู่ภาคอุตสาหกรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้ศึกษาถึงเงื่อนไขปัจจัยที่เอื้อและเป็นอุปสรรคที่ส่งผลต่อนโยบายการเคลื่อนย้ายสมุนไพรไทยจากสวนหลังบ้านสู่ภาคอุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนจังหวัดพิษณุโลกเป็นเมืองสมุนไพร โดยพิจารณาจากบริบทด้านเศรษฐกิจ การเมือง สังคมวัฒนธรรม และโครงสร้างพื้นฐาน ข้อค้นพบในการศึกษาแบ่งออกเป็นประเด็นต่อไปนี้ 1) ในเชิงนโยบายการเป็นเมืองสมุนไพรของจังหวัดพิษณุโลกไม่ได้มุ่งที่ยกระดับการปลูกสมุนไพรของเกษตรกรในเชิงการส่งออกหรือพืชพาณิชย์เป็นภารกิจหลัก แต่ให้ความสำคัญกับเป้าหมายเรื่องการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงามและการแพทย์แผนไทย บนฐานของการมีสมุนไพรเป็นองค์ประกอบ 2) บริบทและเงื่อนไขทางด้านเศรษฐกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศนำมาซึ่งการพัฒนาประเด็นเกี่ยวกับสมุนไพรไทยภายใต้แผนแม่บทแห่งชาติและนโยบายพิษณุโลกเมืองสมุนไพร 3) บริบทและเงื่อนไขทางด้านการเมืองภายใต้นโยบายของรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ในการพัฒนาสมุนไพรไทยจนนำไปสู่แผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทยส่งผลต่อการพัฒนาและยกระดับการปลูกพืชสมุนไพรจากภาคการเกษตรเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมเชิงพาณิชย์ 4) ในมิติทางสังคมและวัฒนธรรมการมีหมอชาวบ้านการมีปราชญ์ชาวบ้านในการใช้สมุนไพรเป็นเพียงแค่ปัจจัยรอบนอกและส่งผลทางอ้อมที่ก่อให้เกิดการขยายตัวในการปลูก แปรรูป และจำหน่ายสมุนไพรในเชิงอุตสาหกรรม หากเปรียบเทียบกับปัจจัยทางการเมืองและเศรษฐกิจ และ 5) โครงสร้างพื้นที่ฐานมีการพัฒนาแนวระเบียงเศรษฐกิจหลวงพระบาง-อินโดจีน-เมาะลำไย (LIMEC) เพื่อรองรับตลาดการแข่งขันและการขนส่งอุตสาหกรรมสมุนไพร ข้อเสนอแนะในการศึกษา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการตั้งโรงงานรับซื้อและแปรรูปสมุนไพรของภาครัฐทั้งในส่วนของสมุนไพรทางการแพทย์ และสมุนไพรในการจำหน่ายให้สอดคล้องกับการพัฒนาอุตสาหกรรมสมุนไพร การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ผลิตภัณฑ์สมุนไพร และการแพทย์แผนไทย