บทบาทและข้อจำกัดของภาคประชาสังคมในการส่งเสริมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ยั่งยืนของไทย: กรณีศึกษาโครงการรถไฟทางคู่สายใต้ ช่วงนครปฐม-หัวหิน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาผลกระทบของโครงการรถไฟทางคู่สายใต้ ช่วงนครปฐม-หัวหิน ต่อการเสริมสร้างความเข้มแข็งและบทบาทของภาคประชาสังคมในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะการประสานงานระหว่างภาคประชาสังคมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) บทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในโครงการรถไฟทางคู่สายใต้ เส้นทาง นครปฐม-หัวหิน 2) ความท้าทายของการทำงานของภาคประชาสังคมต่อประเด็นการส่งเสริมการพัฒนา โครงสร้างพื้นฐานที่ยั่งยืน และ 3) เพื่อหาแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจเชิงนโยบายของภาคประชาสังคม ให้ทำงานร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน งานวิจัยชิ้นนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพโดยศึกษาจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และจากการสัมภาษณ์เชิงลึก กับผู้ที่มีความรู้และประสบการณ์ในเรื่องดังกล่าว จากการศึกษาพบว่า ภาคประชาสังคมมีบทบาทค่อนข้างจำกัดในการมีส่วนร่วมในโครงการรถไฟทางคู่สายใต้ ซึ่งการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในโครงการฯ ดังกล่าวสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับชุมชนที่เน้นการกระจายข้อมูลข่าวสารและรับฟังปัญหาของชุมชน ระดับท้องถิ่นที่มีการประสานงานแก้ไขปัญหาร่วมกับภาครัฐ และระดับนโยบายที่ภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายกับภาครัฐ อย่างไรก็ตาม ภาคประชาสังคมต้องเผชิญกับปัญหาหลายด้าน เช่น การสื่อสาร การประสานงาน ขาดบุคลากรที่เพียงพอ และการขาดแคลนธรรมาภิบาลในการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐและภาคประชาสังคม
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงคมนาคม. (2557). ยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่งของไทย พ.ศ. 2558 – 2565. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2567, จาก https://www.otp.go.th/uploads/files/1471502130-bapd0-y30v5.pdf
การรถไฟแห่งประเทศไทย. (2561). จากทางเดี่ยวสู่ทางคู่. สืบค้นเมื่อ 5 มิถุนายน 2567, จาก https://www.railway.co.th/RailwayMiddleFile/NewsAndActImg/70/G01.pdf
การรถไฟแห่งประเทศไทย. (2565). ปฏิวัติระบบรางด้วยรถไฟทางคู่. วารสารรถไฟสัมพันธ์, 3, 3-5.
กุลขณิษฐ์ อดิรุจโชติสิริ, สุรพงษ์ พันชะโก, และผการัตน์ พินิจวัฒน์. (2562). ประชาธิปไตยในมิติบทบาทภาคประชาสังคมที่มีต่อยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 14(47), 1-12.
ไกรชาติ ตันตระการอาภา, วิธิดา พัฒนอิสรานุกูล, และวิษณุพงค์ เกลี้ยงช่วย. (2559). บทบาทของ ประเทศไทยกับ COP21: การปรับตัวของภาคประชาสังคมต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 4(1), 109-124.
ชัยยนต์ ประดิษฐศิลป์. (2555). ปฏิบัติการวิจัยทางสังคม. จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณี.
ชูชัย ศุภวงศ์. (2540). แนวคิด พัฒนาการ และข้อพิจารณาเกี่ยวกับประชาสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา.
ถวิลวดี บุรีกุล. (2548). การมีส่วนร่วม: แนวคิด ทฤษฎีและกระบวนการ. นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.
ทวีศักดิ์ ตั้งปฐมวงศ์. (2560). โครงการพัฒนาเส้นทางรถไฟรางคู่: ศักยภาพ และโอกาสทางด้านเศรษฐกิจสังคม กรณีศึกษาพื้นที่อำเภอเมืองจังหวัดมหาสารคาม (รายงานวิจัย). นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.
ไทยรัฐ. (2567). พ.ร.บ.NGO คืนชีพ ให้อำนาจรัฐคุมเข้ม-สั่งปิด หากพบ ‘ภัยความมั่นคง’. สืบค้นเมื่อ 16 มกราคม 2568, จาก https://www.thairath.co.th/news/local/2826963
ไทยโพสท์. (2562). เครือข่ายขบวนชุมชนภาคกลาง-ตะวันตกจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกที่เพชรบุรี ชูประเด็นแก้ปัญหาชุมชนที่เดือดร้อนจากรถไฟรางคู่กว่า 6 หมื่นครอบครัวทั่วประเทศ. สืบค้นเมื่อ 5 มิถุนายน 2567, จาก https://www.thaipost.net/main/detail/
ธนิกุล จันทรา. (2563). การศึกษาโครงสร้างสถาบันและองค์กรในการบริหารจัดการอาสาสมัครด้านภัยพิบัติในระดับท้องถิ่นของประเทศญี่ปุ่น: กรณีศึกษาภูมิภาค Tohoku. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
ธัญญาภรณ์ จันทรเวช, และโกวิทย์ พวงงาม. (2564). โครงสร้างบทบาทและความเขมแข็งคณะทํางานเครือขายภาคประชาสังคมจังหวัดในฐานะกลไกการเมืองภาคพลเมือง. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, 29(1), 210-250.
ธีรยุทธ บุญมี. (2536). สังคมเข้มแข็ง. กรุงเทพฯ: มิ่งมิตร.
นาตยา แท่นนิล. (2555). รูปแบบของกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมในการจัดการเกษตรและอาหารปลอดภัยในจังหวัดสงขลา (ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต), สาขาวิชาการจัดการสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ประกฤต ประภาอินทร์. (2563). แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศในการสร้างและต้นแบบพัฒนานวัตกรรมสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 3(3), 132-142.
พระไพศาล วิสาโล, ผาสุก พงษ์ไพจิตร, และอานันท์ กาญจนพันธุ์. (2544). บ้านล้อมรัฐ. ใน สันติสุข โสภณสิริ (บก.). วิถีสังคมไท: สรรนิพนธ์ทางวิชาการเนื่องในวาระหนึ่งศตวรรษ ปรีดี พนมยงค์ ชุดที่ 4 ประชาสังคมและวัฒนธรรมชุมชน (น. 61-98). กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.
ผู้จัดการออนไลน์. (2567). รัฐถมกว่าแสนล้านผุด “รถไฟทางคู่” เฟสแรก 7 เส้นทาง จ่อลงอีก 2 แสนล้านลุยเฟส 2 เพิ่มรางแต่จัดหารถยังนิ่ง. สืบค้นเมื่อ 16 มกราคม 2568, จาก https://mgronline.com/business/detail/9670000056829
ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม. (2540). ประชาคมตำบล. กรุงเทพฯ: สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา.
วสุกิจจ์ เหล่าอินทร์. (2563). การมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมเพื่อกําหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(9), 22-34.
สํานักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร สํานักงานโครงการพัฒนาระบบราง. (2561). รายงานติดตามประเมินผลการดําเนินงานโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ ปี 2561. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2568, จาก https://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/PDF/2561-05/25610419-ReportRailR-March2561.pdf
เอนก เหล่าธรรมทัศน์. (2545). การเมืองของพลเมือง = Civicness and self-government. กรุงเทพฯ: คบไฟ.
Bratton, M. (1994). Civil Society and Political Transition in Africa. IDR Reports, 11(6), 1-22.
Cohen, J., & Uphoff, N. (1977). Rural Development Participation: Concept and Measures for Project Design Implementation and Evaluation. London: Rural Development Center: Cornell University.
Etzioni, A. (1967). Mixed-Scanning: A “Third” Approach to Decision-Making. Public Administration Review, 27(5), 385-392.
Hall, P. A., & Taylor, R. C. R. (1996). Political Science and the Three New Institutionalisms. Political Studies, 44(5), 936-957.
Lawson, K. (1985). The Human Polity: An Introduction to Political Science. Boston: Houghton Mifflin.
Lindblom, C. (1968). The Policy-Making Process. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Lowndes, V., & Roberts, M. (2013). Why Institutions Matter: The New Institutionalism in Political Science. New York: Palgrave Macmillan.
March, J., & Olsen, J. (1984). The New Institutionalism: Organizational Factors in Political Life. The American Political Science Review, 78(3), 734-749.
North, D. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.
Parsons, T. (1954). Essays in Sociological Theory. Chicago: Free Press.
Scott, W. R. (1995). Institutions and Organizations. Thousand Oaks: Sage Publications.
Simon, H. A. (1976). Administrative Behavior (3rd ed.). New York: The Free Press.
Steinmo, S. (2008). Historical Institutionalism. In Della Porta, D. & Keating, M. (Eds.). Approaches and Methodologies in the Social Sciences: A Pluralist Perspective (pp. 118-138). Cambridge: Cambridge University Press.
