แนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติเชิงพื้นที่ผ่านกลไกคณะกรรมการลุ่มน้ำของประเทศไทย กรณีศึกษา คณะกรรมการลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลตะวันออก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประเทศไทยมีความพยายามส่งเสริมนโยบายทางเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวพ้นจากกับดักของประเทศรายได้ปานกลางสู่ประเทศที่มีรายได้สูงผ่านการส่งเสริมการพัฒนาพื้นที่อุตสาหกรรมโดยเฉพาะด้านอุตสาหกรรมยานยนต์และโครงสร้างเศรษฐกิจอิเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ตาม นโยบายการพัฒนาเขตพื้นที่เศรษฐกิจนั้นต้องอาศัยการพึ่งพาทรัพยากรน้ำปริมาณมากเพื่อตอบรับการเจริญเติบโต การยกระดับการบริหารจัดการน้ำและการรับมือความเสี่ยงของน้ำท่วมและน้ำแล้งให้มีประสิทธิภาพจึงมีความสำคัญมากขึ้น การพัฒนาด้านโครงสร้างการบริหารจัดการน้ำของประเทศไทยมุ่งเน้นการเปลี่ยนผ่านจากการจัดการแบบส่วนบนลงล่างและบทบาทของส่วนราชการที่แยกส่วนกันสู่การเน้นการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเชิงพื้นที่อย่างบูรณาการโดยการประกาศจัดตั้งคณะกรรมการลุ่มน้ำทั่วทั้งประเทศ ครอบคลุมทั้ง 22 ลุ่มน้ำ โดยให้มีคณะกรรมการลุ่มน้ำมีบทบาทด้านการวางแผนการใช้ทรัพยากรน้ำ การวางแผนจัดการน้ำท่วมและน้ำแล้งและการรักษาทรัพยากรธรรมชาติ คำถามวิจัยของานวิจัยนี้คือ โครงสร้างและกลไกและรูปแบบการทำงานของคณะกรรมการลุ่มน้ำส่งผลอย่างไรต่อแนวทางการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเชิงพื้นที่ ข้อค้นพบจากการวิเคราะห์เอกสารและการเก็บข้อมูลสัมภาษณ์เชิงลึกในพื้นที่โดยวิเคราะห์กรณีศึกษาคณะกรรมการลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลตะวันออกพบว่าบทบาทของคณะกรรมการนอกจากการวางแผนและเชื่อมโยงกลไกการจัดการน้ำในระดับชาติและการเตรียมแผนระดับลุ่มน้ำ และมีบทบาทในการส่งเสริมศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การส่งเสริมการแบ่งปันข้อมูลร่วมกัน และการสร้างพื้นที่ปรึกษาหารือเพื่อแก้ไขความขัดแย้ง อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์เชิงลึกผ่านกรอบแนวคิดการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืนพบอุปสรรคของการกำหนดขอบเขตที่เหมาะสมในการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจและข้อจำกัดในการนำข้อตกลงในที่ประชุมคณะกรรมการลุ่มน้ำมาปฏิบัติ งานวิจัยนี้เสนอให้สนับสนุนการเสริมสร้างศักยภาพของคณะกรรมการลุ่มน้ำและใช้กระบวนการร่วมคิดร่วมสร้างกับประชาชนในการวางกรอบเป้าหมายของลุ่มน้ำ การสร้างวิสัยทัศน์ร่วมกัน สร้างความเข้าใจและข้อตกลงการทำงานร่วมกันในภาพใหญ่และหน่วยย่อยของการบริหารจัดการน้ำ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
ต้อง พันธ์งาม, ณภัทร น้อยน้ำใส, และนิรันดร์ คงฤทธิ์. (2564). การวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่สำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่าง ยั่งยืน เขตลุ่มน้ำลำเชียงไกรตอนล่างด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์. วารสารวิจัยวิชาการ, 4(2), 71-84.
พีร์นิธิ อักษร, ธวัชชัย โทอินทร์, พัฒนพงศ์ โตภาคงาม, และธนายุทธ ไชยธงรัตน์. (2565). ตัวชี้วัดความสำเร็จและความยั่งยืนสำหรับการ บริหารโครงการเชิงพื้นที่กรณีศึกษา: การบริหารโครงการด้านแหล่งน้ำ. วารสารวิศวกรรมศาสตร์และนวัตกรรม, 15(1), 188-195.
สีลาภรณ์ บัวสาย. (2557). งานวิจัยเพื่อพัฒนาพื้นที่ (Area Based Collaborative Research) กับการสร้างความเปลี่ยนแปลงในพื้นที่. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 6(3), 123-128.
สุจริต คูณธนกุลวงศ์, ชัยยุทธ สุขศรี, ไพศาล สันติธรรมนนท์, สุริชัย หวันแก้ว, เนตร อัจฉริยะพิทักษ์, สมศักดิ์ ศรีจันทร์, และคณะ. (2551). โครงการการพัฒนาระบบ สารสนเทศเพื่อจัดการทรัพยากรน้ำ เชิงพื้นที่พร้อมระบบสนับสนุนการตัดสินใจและกระบวนการทางสังคม ในบริเวณพื้นที่จังหวัดระยอง: รายงานฉบับสมบูรณ์. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:159835
สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2564). 22 ลุ่มน้ำในประเทศไทย และพระราชกฤษฎีกากำหนดลุ่มน้ำ พ.ศ. 2564. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก http://www.onwr.go.th/?p=10637
อรรคยุพา สว่างเนตร. (2566). National Spatial Frameworks กรอบการพัฒนาเชิงพื้นที่แห่งชาติ บทเรียนจากประสบการณ์ของนานาชาติ UN-HABITAT. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก https://office.dpt.go.th/web-upload/12xb1c83353535e43f224a05e184d8fd75a/m_magazine/22683/1028/file_download/0c1684f8e9241a40918e97ef17548b68.pdf
Akahat, N., & Pienpitak, K. (2024). The Area-Based Development in Managing Common-Pool Resources of the Underground Water Bank System in Kao Kham Sub-district Administrative Organization Area, Nam Yuen District, Ubon Ratchathani. Local Administration Journal, 17(1), 53-72.
Delipınar, Ş., & Karpuzcu, M. (2017). Policy, Legislative and Institutional Assessments for Integrated River Basin Management in Turkey. Environmental Science & Policy, 72, 20-29.
Gany, A. H. A., Sharma, P., & Singh, S. (2019). Global Review of Institutional Reforms in the Irrigation Sector for Sustainable Agricultural Water Management, Including Water Users’ Associations. Irrigation and Drainage, 68(1), 84-97.
Grander, M., Roelofs, K., & Salonen, T. (2022). Area-Based Development Initiatives: A Means to an End or an End in Itself? A Literature Overview on the Case of Sweden. Nordic Social Work Research, 12(2), 243-255.
Herrmann, S., Dabbert, S., & Schwarz-von Raumer, H.-G. (2003). Threshold Values for Nature Protection Areas as Indicators for Bio-Diversity—A Regional Evaluation of Economic and Ecological Consequences. Agriculture, Ecosystems & Environment, 98(1-3), 493-506.
Houdret, A., Dombrowsky, I., & Horlemann, L. (2014). The Institutionalization of River Basin Management as Politics of Scale–Insights from Mongolia. Journal of Hydrology, 519, 2392-2404.
Lee, S., & Kim, S. (2009). A New Mode of River Basin Management in South Korea. Water and Environment Journal, 23(2), 91-99.
Maxwell, S. L., Cazalis, V., Dudley, N., Hoffmann, M., Rodrigues, A. S., Stolton, S., & et al. (2020). Area-Based Conservation in the Twenty-First Century. Nature, 586(7828), 217-227.
OECD. (2018). Implementing the OECD Principles on Water Governance. Retrieved January 10, 2025, from https://www.oecd-ilibrary.org/content/publication/9789264292659-en
Panella, T., Fernandez Illescas, C., Cardascia, S., van Beek, E., Guthrie, L., Hearne, D., & et al. (2020). Asian Water Development Outlook 2020: Advancing Water Security Across Asia and the Pacific: Asian Development Bank. Retrieved 15 January, 2025, from http://dx.doi.org/10.22617/SGP200412-2
Sanderson, D. (2017). Implementing Area-Based Approaches (ABAs) in Urban Post-Disaster Contexts. Environment and Urbanization, 29(2), 349-364.
Schmeier, S. (2015). The Institutional Design of River Basin Organizations–Empirical Findings from Around the World. International Journal of River Basin Management, 13(1), 51-72.
Svendsen, M., Wester, P., & Molle, F. (2005). Managing River Basins: An Institutional. In Svendsen, M. (Ed.). Irrigation and River Basin Management: Options for Governance and Institutions (pp.1-18). Wallingford: CABI.
Tan, K., & Mokhtar, M. (2009). An Appropriate Institutional Framework towards Integrated Water Resources Management in Pahang River Basin, Malaysia. European Journal of Scientific Research, 27(4), 536-547.
The World Bank Group and the Asian Development Bank. (2021). Climate Risk Country Profile: Thailand (2021). Retrieved January 10, 2025, from https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/36368/Thailand-Climate-Risk-Country-Profile.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Trimble, M., Olivier, T., Anjos, L. A., Tadeu, N. D., Giordano, G., Mac Donnell, L., & et al. (2022). How Do Basin Committees Deal with Water Crises? Reflections for Adaptive Water Governance from South America. Ecology and Society, 27(2), 42.
UNDP. (2018). A Primer on Area Based Programming. Retrieved January 10, 2025, from https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://erc.undp.org/evaluation/managementresponses/keyaction/documents/download/831&ved=2ahUKEwiv8bqDjqiPAxX1xjgGHavJPI8QFnoECBcQAQ&usg=AOvVaw3OYFOlQ_2c8SHuOCkFEuJp
Urban Settlements Working Group. (2023). Area-Based Approaches in Urban Settings Compendium of Case Studies. Retrieved 15 January, 2025, from https://resources.peopleinneed.net/documents/960-201905022_urban_compendium_highres.pdf
Van Alphen, J. (2016). The Delta Programme and Updated Flood Risk Management Policies in the Netherlands. Journal of Flood Risk Management, 9(4), 310-319.
